Bữa cơm học đường là một phần của việc giữ học sinh đến lớp
Bữa ăn học đường ở vùng biên là sự chăm sóc dinh dưỡng được tổ chức ngay tại trường, giúp học sinh có sức khỏe học tập và giảm trở ngại khi nhà cách xa lớp. Ở Yên Khương, giá trị của bữa cơm nóng vì thế vượt ra ngoài chuyện no bụng: đó còn là động lực để các em gắn bó với trường.
Sau giờ học, 710 học sinh Trường Tiểu học và THCS Yên Khương, gồm 373 em tiểu học và 337 em THCS, lần lượt xuống nhà ăn theo hai ca. Bữa trưa được ghi nhận có thịt lợn kho, thịt bò xào hành tây, bầu luộc, cơm trắng và canh xương ninh củ quả. Thực đơn bán trú thay đổi theo ngày, tuần và tháng để cân đối dinh dưỡng; thực phẩm được kiểm tra chất lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm.
Với học sinh vùng cao, bữa ăn đều đặn và đủ chất có ý nghĩa thiết thực khi nhiều em sống cách trường hơn 10 km. Giáo viên Hà Thị Thanh nhận định việc tổ chức ăn bán trú, nội trú giúp các em bảo đảm sức khỏe để học tập và tạo điều kiện để học sinh vùng cao biên giới tiếp tục đến trường.
Yên Khương biến bữa ăn thành điểm tựa hằng ngày
Ở Yên Khương, sự chăm chút hiện lên trong cả cách chuẩn bị món ăn lẫn lúc thầy cô để ý từng học sinh trong nhà ăn. Một em ăn hết phần được động viên lấy thêm; thực đơn được tính toán theo định lượng nhưng vẫn cho phép các em ăn thêm cơm nếu chưa no. Đây là cách chăm sóc cụ thể, gần gũi, không thể thay thế bằng lời kêu gọi đến lớp.
Trường có 710 học sinh, trong đó 486 em ở nội trú và 224 em bán trú. Theo thông tin nhà trường, mức hỗ trợ ăn uống nội trú là 1,17 triệu đồng mỗi học sinh mỗi tháng, chia cho ba bữa mỗi ngày; học sinh bán trú được hỗ trợ 450.000 đồng mỗi tháng cho bữa trưa. Những con số này cho thấy bữa ăn không phải việc phụ bên lề giáo dục: đó là một phần thiết yếu trong điều kiện để các em học tập.
Mô hình nội trú tại Yên Khương mới vận hành hơn một tháng nhưng đã dần trở thành mái nhà thứ hai, giúp học sinh an tâm bám trường, bám lớp và giảm những chặng đường băng rừng, vượt sông để tìm con chữ. Khi khoảng cách địa lý là một rào cản, ăn ở tại trường có thể biến việc đến lớp thành lựa chọn khả thi hơn.
Khánh An chăm sóc học sinh phải sống xa cha mẹ
Tại Khánh Bình, Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Khánh An đảm nhận một nhu cầu khác: tạo môi trường ổn định cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn, trong đó có em phải sống xa cha mẹ. Nguyễn Thanh Phú Điền, học sinh lớp 1, sống cùng ông bà nội khi cha mẹ đi làm ăn xa; cả năm anh em được địa phương tạo điều kiện vào học nội trú.
Trường hiện có 1.703 học sinh, gồm 306 em là con em Việt kiều Campuchia. Trong số đó, 96 học sinh nội trú được hỗ trợ tiền ăn và sinh hoạt phí theo quy định. Giá trị của trường nội trú không dừng ở chỗ có nơi ở: thầy cô hướng dẫn học tập, giúp các em thích nghi với nếp sống tập thể và rèn những kỹ năng thường ngày như tự sắp xếp đồ dùng, giữ vệ sinh cá nhân.
Với trẻ còn nhỏ, xa cha mẹ có thể khiến những ngày đầu bỡ ngỡ hơn; sự có mặt của anh chị em, bạn bè và thầy cô giúp các em vơi cảm giác xa nhà. Nhà trường cũng cần tiếp tục hoàn thiện nề nếp quản lý, tổ chức sinh hoạt và phối hợp với gia đình, địa phương để học sinh thích nghi tốt. Chăm sóc nội trú vì thế phải là công việc liên tục, không chỉ là sắp xếp chỗ ngủ.
Chăm lo đời sống là một phần của chính sách duy trì việc học
Hai mô hình ở Yên Khương và Khánh An cho thấy muốn học sinh vùng biên duy trì việc học, trường học cần đáp ứng cả nhu cầu học tập lẫn những điều kiện căn bản của đời sống. Bữa ăn có thể nâng đỡ sức khỏe mỗi ngày; nơi ở nội trú giúp trẻ xa nhà có lịch sinh hoạt ổn định và người lớn đồng hành.
Tại Khánh An, hỗ trợ tiền ăn và sinh hoạt phí giúp giảm gánh nặng cho gia đình, đồng thời tiếp thêm động lực để học sinh tiếp tục học, hạn chế nguy cơ gián đoạn vì cuộc sống mưu sinh. Đây là điểm quan trọng: khi trẻ em phải đối diện với khoảng cách, thiếu thốn hoặc cha mẹ đi làm xa, chỉ yêu cầu các em chuyên cần là chưa đủ. Nhà trường và địa phương cũng phải tạo ra điều kiện để việc đến lớp có thể duy trì.
Bữa ăn đủ chất và môi trường nội trú không xóa hết khó khăn của học sinh vùng cao, nhưng là những hỗ trợ thiết thực, tác động trực tiếp đến từng ngày học. Muốn giữ trẻ ở lại trường, cần chăm lo để các em được ăn đủ, có nơi sinh hoạt an toàn và nhận được sự hướng dẫn khi gặp trở ngại. Đó không phải phần việc bên lề giáo dục, mà là nền tảng để con đường đến lớp không bị đứt quãng.
