Lễ 2/9 trên công trường: tiếng máy thay pháo hoa
Lao động xuyên lễ trên các công trường APEC 2027 xây dựng tại Phú Quốc là việc hàng chục nghìn kỹ sư và công nhân tự nguyện ở lại công trường trong kỳ nghỉ Quốc khánh 2/9, chia ca ngày đêm dưới điều kiện thời tiết khắc nghiệt, để duy trì tiến độ dự án hạ tầng và bảo đảm các hạng mục Trung tâm Hội nghị, nhà hát, khách sạn, nhà ga hàng không được hoàn thành đúng hạn phục vụ hội nghị APEC tầm khu vực. Những ngày nghỉ Lễ Quốc khánh 2/9, tiếng máy móc và tiếng trao đổi công việc trên các công trường phục vụ APEC 2027 tại công trường Phú Quốc vẫn sôi nổi, nhộn nhịp. Đây không chỉ là một quyết định mang tính kỹ thuật, mà là lựa chọn mang tính biểu tượng: đặt ưu tiên cho tiến độ dự án hạ tầng quốc gia hơn thời gian nghỉ ngơi cá nhân.
15.500 người chia ca ngày đêm: cái giá của tiến độ đúng hạn
Theo lãnh đạo các dự án PPP tại Phú Quốc thuộc một tập đoàn tư nhân lớn, 6 dự án phục vụ APEC 2027 đang đồng loạt bước vào giai đoạn thi công cao điểm. Trong dịp Quốc khánh năm nay, khoảng 15.500 kỹ sư, công nhân đã đăng ký làm việc xuyên lễ để duy trì tiến độ. Con số này cho thấy chiến lược làm việc liên tục được đẩy đến ngưỡng tối đa: chia nhiều mũi thi công, tăng ca ngày và ca đêm, dùng hai cần cẩu siêu trường, siêu trọng có sức nâng khoảng 650 tấn và 800 tấn để thi công phần mái Nhà hát Đa năng. Đây là cách tiếp cận rõ ràng: dùng cường độ lao động cao và thiết bị hạng nặng để rút ngắn thời gian, chấp nhận sự căng thẳng về nhân lực lẫn quản lý an toàn, miễn là tiến độ đúng cam kết. Nhưng cái giá là hàng nghìn người đón lễ xa nhà, đổi pháo hoa lấy tiếng máy nén, đổi bữa cơm đoàn viên lấy bữa ăn giữa ca trực.
Trung tâm Hội nghị APEC và những công trình mang tính biểu tượng
Trên nền cát và gió biển Phú Quốc, các công trình chủ lực phục vụ APEC 2027 xây dựng đang dần hiện hình: Trung tâm Hội nghị APEC, cụm khách sạn Bãi Đất Đỏ, Nhà hát Đa năng, Nhà ga T2 Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc. Trung tâm Hội nghị và Triển lãm, nơi sẽ trở thành tâm điểm của sự kiện, được những kỹ sư kỳ cựu xem là dự án lớn nhất và phức tạp nhất trong sự nghiệp, khi mỗi ngày bước ra công trường là thấy công trình thay đổi từng mảng. "Chứng kiến công trình thay đổi từng ngày, tôi thấy rất tự hào khi thấy người Việt đã có thể dựng xây nên những công trình đẳng cấp thế giới". Nhà hát Đa năng với hệ mái khổng lồ cần đến cẩu 650 tấn và 800 tấn, cùng cụm khách sạn và nhà ga mới, không chỉ là hạ tầng cho APEC mà còn là lời khẳng định tham vọng biến Phú Quốc thành điểm đến sự kiện quốc tế dài hạn.
Tự nguyện “ở lại công trường”: trách nhiệm hay đánh đổi?
Điểm đáng chú ý là phần lớn công nhân xuyên lễ khẳng định họ đăng ký làm việc trên tinh thần tự nguyện, phù hợp với yêu cầu của từng vị trí và kế hoạch thi công. Có người xem đó là trách nhiệm của thế hệ trẻ, muốn trực tiếp góp sức cho một sự kiện tầm khu vực bằng chính tay nghề của mình; có người lựa chọn ở lại vì thu nhập ổn định hơn so với công việc cũ, coi những giờ lao động xuyên lễ là khoản tích lũy cho tương lai gia đình. Dự án bố trí khu lưu trú thường xuyên với khoảng 3.000 chỗ ở, cùng hệ thống y tế và các tiện ích thiết yếu để người lao động ổn định sinh hoạt, yên tâm làm việc trên công trường. Các kỹ sư, công nhân làm việc trong ngày lễ được trả lương làm thêm theo quy định và nghỉ bù để bảo đảm sức khỏe. Về mặt quản lý, đó là nỗ lực giảm bớt sự đánh đổi của người lao động; nhưng về mặt đời sống, cảm giác nhớ con, nhớ nhà trong ngày lễ là điều không chế độ nào xóa hết.
Làm việc liên tục để kịp APEC: chiến lược cần đi cùng bảo vệ con người
Chiến lược làm việc liên tục trên công trường Phú Quốc – từ tăng số mũi thi công, chia ca ngày đêm, đến bố trí lán trại, y tế, thăm hỏi tinh thần – đang cho thấy một cách tiếp cận rất quyết liệt đối với tiến độ dự án hạ tầng APEC 2027 xây dựng. Về phía quản lý dự án, đó là lựa chọn hợp lý: không thể chậm với những mốc quốc tế đã được ấn định, nên phải dùng cường độ lao động cao, phối hợp thiết bị siêu trọng, tổ chức sản xuất theo chuỗi để bù lại quỹ thời gian hạn hẹp. Về phía xã hội, câu hỏi đặt ra là liệu chúng ta có đang mặc định rằng những công trình "đẳng cấp thế giới" luôn phải đi kèm những mùa lễ vắng nhà của công nhân. Một mô hình phát triển bền vững cho các đại công trường tương lai phải coi tiến độ và chất lượng sống của người lao động là hai mục tiêu song song, không phải hai vế để chọn một. APEC sẽ đến và đi, nhưng sức khỏe, ký ức và niềm tin của 15.500 người đang làm việc xuyên lễ hôm nay sẽ ở lại rất lâu.
