APEC Phú Quốc: sự kiện buộc Việt Nam phải chạy đua với thời gian
APEC 2027 Phú Quốc là sự kiện đối ngoại cấp cao kéo theo một chương trình xây dựng cơ sở hạ tầng quy mô lớn, nơi hàng loạt công trình hội nghị APEC, hạ tầng giao thông, tái định cư và công trình môi trường được triển khai dồn dập, buộc chính quyền và nhà đầu tư phải huy động nhân lực, vốn và cơ chế đặc thù để kịp hoàn thành trong khung thời gian chặt chẽ đặt ra cho Tuần lễ Cấp cao. Đây không chỉ là câu chuyện xây một vài tòa nhà mới, mà là phép thử năng lực tổ chức, điều phối và chịu trách nhiệm của cả hệ thống từ trung ương đến địa phương.
Trọng tâm của cuộc đua này thể hiện rõ trên các công trường dự án phục vụ APEC ở đặc khu Phú Quốc, nơi 6 dự án lớn của một tập đoàn tư nhân được báo cáo đang đồng loạt bước vào giai đoạn thi công cao điểm. Đây là biểu tượng cho cách Việt Nam lựa chọn tăng tốc: dùng sự kết hợp giữa quyết tâm chính trị, cơ chế pháp lý đặc thù và năng lực thi công “thần tốc” để bù đắp thời gian chuẩn bị vốn đã rất ngắn.
15.500 người làm xuyên lễ: mặt trái của tốc độ “thần tốc”
Con số khoảng 15.500 kỹ sư và công nhân đăng ký làm việc xuyên kỳ nghỉ Quốc khánh tại 6 dự án phục vụ APEC ở Phú Quốc là một tuyên ngôn về ưu tiên phát triển hạ tầng và hình ảnh quốc gia. Theo Giám đốc điều hành các dự án PPP tại Phú Quốc thuộc Sun Group, toàn bộ 6 dự án đang bước vào cao điểm thi công để giữ tiến độ. Một quốc đảo du lịch quen với nhịp sống nghỉ dưỡng đang trở thành đại công trường, và lao động xây dựng là những người trả giá trực tiếp cho lựa chọn tăng tốc này.
Sáng 1/9, lãnh đạo tỉnh và đặc khu Phú Quốc phải ra tận công trường cảng hàng không, đường tỉnh 975, khu tái định cư An Thới, Trung tâm Hội nghị APEC và các dự án khách sạn để kiểm tra tiến độ, đồng thời thăm hỏi, tặng quà cho đội ngũ đang làm việc trong ngày lễ. Đây là một cử chỉ cần thiết nhưng cũng cho thấy câu hỏi lớn: chúng ta chấp nhận căng sức nhân lực đến mức nào để có công trình hội nghị APEC rực rỡ đúng hạn, và liệu có sẵn sàng duy trì chuẩn an toàn, chất lượng trong áp lực thời gian dày đặc.
Ballroom 11.050 m² không cột: tham vọng kiến trúc hay bài toán tổ chức?
Tổ hợp Trung tâm Hội nghị APEC tại Nam Phú Quốc, với quy mô 57 ha và tổng diện tích sàn khối trung tâm hội nghị lên tới 107.000 m², là trái tim của APEC 2027 Phú Quốc. Nổi bật nhất là ballroom rộng 11.050 m² không cột – dự kiến trở thành ballroom không cột lớn nhất thế giới khi hoàn thành. Cùng với nhà hát đa năng 4.030 chỗ lấy cảm hứng từ truyền thuyết “Con Rồng Cháu Tiên”, công trình này phô diễn cả tham vọng kiến trúc lẫn nhu cầu khẳng định vị thế của Việt Nam trên bản đồ hội nghị quốc tế.
Tính đến đầu tháng 8, dự án đã hoàn thành 98% kết cấu bê tông cốt thép và 93% phần khung thép. Theo kế hoạch, phần mặt ngoài của cụm công trình sẽ hoàn thành trước ngày 30/10, còn nội thất dự kiến hoàn tất vào cuối tháng 3 năm sau. “Khi hoàn thiện, tổ hợp Trung tâm Hội nghị APEC được định hướng đáp ứng yêu cầu tổ chức Tuần lễ Cấp cao APEC 2027”. Vấn đề không chỉ là kịp tiến độ, mà là liệu khối hạ tầng khổng lồ này có được vận hành hiệu quả sau APEC hay sẽ trở thành biểu tượng đẹp nhưng khó khai thác lâu dài.
Giải ngân 46% và nghị quyết đặc thù: Nhà nước nhập cuộc trên đường đua
Nếu trên công trường, hàng vạn kỹ sư và công nhân đang chạy nước rút, thì ở mặt trận thể chế, Quốc hội phải thông qua một nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ vướng mắc cho các dự án phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại đặc khu Phú Quốc. Nghị quyết này được 464 trên tổng số 476 đại biểu tán thành, đạt tỷ lệ 92,8% và có hiệu lực từ ngày 1/9. Đây là tín hiệu cho thấy Nhà nước chấp nhận trao thêm “đường ưu tiên” cho hạ tầng APEC, nhưng đồng thời phải ràng buộc nguyên tắc không hợp pháp hóa sai phạm và bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các chủ thể liên quan.
Ở phía địa phương, đại diện Sở Tài chính cho biết Phú Quốc đã giải ngân hơn 6.300 tỷ đồng cho các công trình, dự án phục vụ APEC, đạt hơn 46% kế hoạch, với phần ngân sách địa phương đạt tỷ lệ giải ngân cao hơn ngân sách trung ương. Các dự án được chia thành ba nhóm: tiến độ tốt, trung bình và chậm, trong đó nhóm chậm vướng nhiều vấn đề về giải phóng mặt bằng, đất đai, thủ tục đầu tư và nguồn lực nhà đầu tư. Điều này cho thấy, dù có cơ chế đặc thù, nút thắt “thực địa” như mặt bằng và vật liệu vẫn là điểm nghẽn lớn nhất của cuộc đua hạ tầng APEC Phú Quốc.
Cuộc đua APEC Phú Quốc sẽ kết thúc như thế nào?
Trong vài năm tới, Phú Quốc không chỉ hoàn thiện Trung tâm Hội nghị APEC, nhà hát đa năng mà còn phải đồng bộ hóa cảng hàng không quốc tế, đại lộ APEC, các tuyến tàu điện đô thị, khu tái định cư và hệ thống xử lý nước, rác thải. Khi nhà ga T2 sân bay, hệ thống giao thông và lưu trú được đồng thời nâng cấp, đảo ngọc sẽ khoác lên mình một diện mạo mới của một “thủ phủ hội nghị” khu vực. Vấn đề là chúng ta muốn thấy Phú Quốc sau APEC như một đô thị hội nghị sống được bằng chính công năng đó, hay là một điểm đến du lịch mang thêm vài biểu tượng hoành tráng khó lấp đầy.
APEC 2027 Phú Quốc là cơ hội hiếm để Việt Nam chứng minh năng lực tổ chức sự kiện quốc tế, nhưng cũng là phép thử xem chúng ta có thể vừa chạy nhanh vừa đi đúng luật, giữ được đời sống người dân và lao động xây dựng trong áp lực tiến độ. Nếu các dự án phục vụ APEC hoàn thành đúng hạn, bảo đảm chất lượng và tiếp tục được sử dụng hiệu quả sau sự kiện, cuộc tổng huy động 15.500 người làm xuyên lễ và hàng nghìn tỷ giải ngân sẽ không chỉ là câu chuyện “thần tốc” nhất thời, mà là bước nhảy dài trong cách Việt Nam vận hành những chương trình xây dựng cơ sở hạ tầng chiến lược.
