Mạng lưới kết nối phải sẵn sàng cùng sân bay
Đường kết nối Long Thành là mạng lưới cao tốc, tỉnh lộ và đại lộ nối sân bay với TP.HCM, các vùng kinh tế lân cận và hệ thống cảng, nhằm phân tán dòng xe thay vì dồn toàn bộ nhu cầu lên một trục. Khi sân bay dự kiến khai thác thương mại trong chưa đầy 60 ngày, tiến độ mặt đường không còn là thước đo duy nhất: các tuyến phải thông suốt, có lối tiếp cận và được tổ chức giao thông đồng bộ.
Những trục chính đã tạo được nhiều lựa chọn. Cao tốc Bến Lức - Long Thành đã đưa vào khai thác, mở hành lang Đông - Tây để người đi từ miền Tây có thêm đường đến sân bay; cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu đã thông xe tạm và dự kiến khai thác đồng bộ trong năm. Hai tuyến T1, T2 nối trực tiếp sân bay với quốc lộ 51 và cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây cũng đã hoàn thành. Đây là nền tảng đáng kể, nhưng chưa đủ để bảo đảm hành trình ổn định nếu các đường nhánh và điểm giao nối chậm nhịp.
Vì vậy, yêu cầu rà soát và thống nhất phương án tổ chức giao thông giữa Đồng Nai, cơ quan quản lý xây dựng và lực lượng công an cần được xem như một phần của tiến độ dự án, không phải công việc xử lý sau khi đường mở. Người đi sân bay cần biết luồng nào thông, lối vào nào thuận tiện và tuyến nào có thể chia tải; nếu thiếu phối hợp, đường mới vẫn có thể dẫn đến ùn tắc hoặc xung đột giao thông.
Phía tây gần về đích, phía đông đã lộ hình hài
Ở phía tây, các đại lộ sân bay Long Thành gồm đường 25B và 25C đang tiến gần mốc thông xe dự kiến cuối năm. Đường 25B, còn gọi là Tôn Đức Thắng, được nâng cấp từ 2 lên 10 làn, đi qua trung tâm Nhơn Trạch và nối vành đai 3 với quốc lộ 51. Tuyến 25C chạy song song, cách khoảng 3 km, quy mô 8 làn, nối vành đai 3 với đường T1 dẫn vào sân bay. Hai trục này có ý nghĩa vì tạo thêm hướng đi từ TP.HCM, nhưng chỉ phát huy hiệu quả nếu các đầu nối và công trình lân cận cùng sẵn sàng.
Phía đông, Đồng Nai khởi công đồng loạt ba dự án vào ngày 10.7.2026: xây mới ĐT.770B và mở rộng ĐT.769, ĐT.773 lên quy mô 6–8 làn. ĐT.770B đã có đoạn được giải phóng mặt bằng và bắt đầu hiện hình; toàn tuyến dài khoảng 42,7 km, kết nối nhiều địa bàn với quốc lộ 51. Tuy nhiên, cả ba tuyến còn vướng bàn giao đất. Tổng chiều dài vượt 111 km, tổng mức đầu tư gần 12.000 tỉ đồng; quy mô ấy càng khiến chậm trễ mặt bằng trở thành rủi ro không thể xem nhẹ.
Tiến độ dự kiến cũng cho thấy không nên đánh đồng việc sân bay khai thác với lúc toàn bộ mạng lưới hoàn tất: ĐT.769 dự kiến xong năm 2027, còn ĐT.770B và ĐT.773 phải chờ đến năm 2028. Vì thế, kế hoạch vận hành ban đầu cần tính đến các đoạn chưa có, thay vì mặc định những tuyến đang triển khai sẽ kịp phục vụ ngay từ ngày đầu.
Ba điểm nghẽn cần giải quyết trước khi mở rộng mạng lưới
Điểm nghẽn đáng lo nhất của ĐT.769, ĐT.770B và ĐT.773 là mặt bằng bàn giao chưa liền mạch. Sau hơn ba tháng kể từ ngày khởi công, chủ đầu tư vẫn chưa nhận đủ mặt bằng; nhiều đoạn bị chia cắt, nhà thầu thiếu lối tiếp cận và không thể thi công đồng bộ. Nếu chỉ thúc tiến độ tại những vị trí đã có đất sạch, công trường có thể sôi động nhưng toàn tuyến vẫn khó nối thông.
Cách gỡ vướng cần tập trung vào tiến độ bàn giao liên tục, phối hợp giữa các địa phương và khả năng tiếp cận từng mặt bằng, đồng thời công khai các mốc xử lý để nhà thầu có thể lập lại kế hoạch thi công. Đây không chỉ là bài toán của ba tuyến tỉnh lộ: các đại lộ phía tây, đường vào sân bay và các cao tốc phải khớp thời điểm, nếu không dòng xe sẽ bị dồn vào một số lối đi dù tổng chiều dài đường đã tăng.
Một mốc khác cũng cần theo dõi là cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây đang mở rộng gần 22 km, từ nút giao vành đai 2 đến nút giao cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu. Sản lượng thi công được ghi nhận khoảng 73%; mục tiêu cơ bản hoàn thành vào tháng 12.2026, còn đơn nguyên cầu Long Thành dự kiến xong trong quý I.2027. Khoảng lệch này đòi hỏi phương án phân luồng rõ ràng trong giai đoạn sân bay vận hành, tránh để công trình đang thi công trở thành điểm nghẽn của trục kết nối quan trọng.
Nút giao xanh là điểm nhấn, nhưng thông suốt mới là phép thử
Nút giao Long Thành giữa cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, vành đai 3 và đường liên cảng Cát Lái - Phú Hữu được định hướng kết hợp hạ tầng với cảnh quan. Phương án kiến trúc chọn các nhịp cầu vòm uốn lượn, xen giữa nhánh xe là khoảng xanh, vườn cảnh quan và cây xanh nhiều tầng. Các đảo giao thông vừa phân luồng vừa được thiết kế như không gian cảnh quan, còn trụ cầu cao cơ bản 7–9 m và nhịp từ 35 m nhằm giữ độ thoáng, hạn chế cản tầm nhìn.
Ý tưởng này đáng ủng hộ: nút giao quy mô lớn không nhất thiết phải là một khối bê tông tách biệt khỏi đô thị. Nhưng vẻ đẹp kiến trúc chỉ có giá trị khi công trình dễ hiểu, an toàn và vận hành trơn tru; thiết kế cần đi cùng biển báo rõ, tổ chức nhập làn hợp lý và kết nối liền mạch với đường liên cảng.
Vành đai 3 TP.HCM cũng được Đồng Nai thúc tiến độ, với mục tiêu hoàn thành phần dự án thành phần 3 trong quý IV.2026. Xa hơn, kế hoạch kết nối còn tính đến các tuyến đường sắt đô thị giữa sân bay Long Thành, Tân Sơn Nhất và trung tâm TP.HCM. Kết luận cần giữ rõ: mạng lưới đường bộ đang mở rộng theo nhiều hướng, nhưng mặt bằng, phối hợp khai thác và các công trình còn thi công mới quyết định hành khách có thể đến sân bay thuận tiện hay không.
