Vùng TOD không phải danh sách giải tỏa
TOD là mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng, tổ chức các khu dân cư và tiện ích quanh nhà ga để người dân thuận tiện sử dụng metro, đồng thời khai thác hiệu quả hơn hệ thống đường sắt đô thị. Vì vậy, ranh giới nghiên cứu TOD không thể được hiểu như ranh giới thu hồi nhà đất.
Sáng 30/10, tại phiên thảo luận Kỳ họp thứ 6 HĐND TP.HCM khóa XI, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Trương Trung Kiên trao đổi về định hướng TOD và quy hoạch tổng thể thành phố tầm nhìn 100 năm. Vấn đề được đặt ra sau khi cử tri dọc tuyến Metro số 2 bày tỏ lo ngại về giải tỏa; người dân ở hai bên đường Trường Chinh, Cách Mạng Tháng Tám muốn biết nhà mình có thuộc diện ảnh hưởng hay không.
Thông điệp đáng lưu ý là nhà trong vùng TOD không mặc nhiên phải di dời. Nhầm lẫn giữa phạm vi nghiên cứu và quyết định giải tỏa dễ khiến một định hướng quy hoạch bị hiểu thành kết luận đã có, trong khi các bước xác định cụ thể vẫn còn ở phía trước.
1.000 m là phạm vi nghiên cứu, chưa phải ranh thu hồi
Trong quy hoạch TOD TP.HCM, các tuyến metro và vị trí nhà ga được dùng làm cơ sở khoanh vùng. Phạm vi nghiên cứu dự kiến khoảng 1.000 m tính từ tâm mỗi ga; con số này giúp thành phố xem xét tổ chức không gian quanh giao thông công cộng, chứ không xác định căn nhà nào phải giải tỏa.
Trình tự cũng quan trọng: sau khi quy hoạch tổng thể được phê duyệt, cơ quan chức năng mới xác định ranh giới cụ thể để lập quy hoạch đô thị cho từng khu vực. Vì thế, bán kính dự kiến không thể thay thế bản đồ và phương án quy hoạch cấp dưới. Chỉ nhìn khoảng cách từ nhà đến ga để kết luận quyền lợi của một hộ dân là vội vàng.
Cách hiểu này đặc biệt cần thiết khi người dân hỏi về giải tỏa quanh ga metro. Một khu vực có thể nằm trong vùng cần nghiên cứu TOD nhưng phương án sử dụng đất bên trong sẽ còn tùy cấu trúc hiện trạng và định hướng phát triển được xác lập sau đó.
Quy hoạch phân khu và chi tiết mới quyết định việc di dời
Theo ông Trương Trung Kiên, việc di dời nhà ở hiện hữu sẽ được xác định ở bước lập quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết. Đây mới là các bước để rà soát hiện trạng, xác định khu vực cần phát triển mới và nơi tập trung triển khai dự án. Nói cách khác, tiêu chí không chỉ là nhà nằm trong bán kính nào, mà là khu đất được định hướng ra sao sau quá trình đánh giá.
Khu dân cư hiện hữu có điều kiện phù hợp để tiếp tục tồn tại và chỉnh trang có thể được xem xét giữ lại; các khu vực được quy hoạch phát triển mới sẽ tập trung thực hiện dự án. Đây là phân biệt cốt lõi: TOD hướng đến đô thị mật độ cao quanh ga, nhưng không đồng nghĩa mọi khu phố hiện hữu phải bị thay thế.
Dù vậy, khả năng giữ lại chưa phải cam kết áp dụng cho mọi địa chỉ. Người dân cần chờ quy hoạch cụ thể được công bố, thay vì suy đoán từ đường tròn 1.000 m hoặc từ những thông tin chưa xác định ranh giới.
Điều người dân cần theo dõi tiếp theo
Sau khi quy hoạch tổng thể được phê duyệt, TP.HCM dự kiến công bố rộng rãi theo quy định, xây dựng kế hoạch thực hiện, xác định nguồn lực và phân công nhiệm vụ cho các địa phương, nhất là khu vực trọng điểm. Tiếp đó, cơ quan chức năng sẽ rà soát hiện trạng và định hướng phát triển để xác định nơi cần phát triển mới.
Với người đang sinh sống trong vùng nghiên cứu, điều thiết thực nhất là theo dõi ranh giới và nội dung quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết tại địa phương. Khi chưa có các phương án ấy, khẳng định một căn nhà chắc chắn bị giải tỏa cũng thiếu căn cứ như khẳng định chắc chắn được giữ lại.
Kết luận nên rõ ràng: nằm trong vùng TOD không tự động đồng nghĩa phải di dời. Quyết định phụ thuộc vào quy hoạch cụ thể và đánh giá hiện trạng; khu dân cư hiện hữu phù hợp có thể được xem xét giữ lại, chỉnh trang. Minh bạch ở các bước tiếp theo mới là điều giúp người dân hiểu đúng tác động đến nơi ở của mình.
