TOD quanh ga metro là gì, và vì sao người dân lo lắng?
TOD quanh ga metro là cách tổ chức đô thị mật độ cao gắn với giao thông công cộng, nhằm giúp người dân tiếp cận thuận tiện hơn với nhà ga và khai thác hiệu quả các tuyến metro, đường sắt nhẹ. Hướng đi này có thể thay đổi cách sử dụng đất quanh ga, nhưng không đồng nghĩa mọi căn nhà trong vùng đều sẽ bị thu hồi.
Sáng 30/10, tại phiên thảo luận hội trường Kỳ họp thứ 6 HĐND TPHCM khóa XI, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Trương Trung Kiên thông tin về định hướng TOD và quy hoạch tổng thể thành phố tầm nhìn 100 năm. Băn khoăn về giải tỏa nhà dân xuất hiện trong bối cảnh HĐND thành phố đã thông qua nghị quyết phát triển đô thị theo mô hình này tại kỳ họp trước. Người dân có lý do để hỏi rõ: quy hoạch quanh ga có thể đem lại kết nối giao thông tốt hơn, nhưng quyền được ở lại và tương lai nhà ở hiện hữu cũng là vấn đề thiết thân.
Vùng nghiên cứu 1.000 m chưa phải ranh giới giải tỏa
TPHCM dự kiến lấy các tuyến metro và vị trí nhà ga làm cơ sở khoanh vùng nghiên cứu TOD; phạm vi dự kiến khoảng 1.000 m tính từ tâm ga. Con số này mô tả khu vực để nghiên cứu và lập quy hoạch, không phải thông báo rằng toàn bộ nhà cửa trong vòng bán kính ấy sẽ bị giải tỏa.
Đây là khác biệt người dân cần ghi nhớ khi đọc thông tin về TOD quanh ga metro. Sau khi quy hoạch tổng thể được phê duyệt, cơ quan chức năng mới xác định ranh giới cụ thể cho từng khu vực. Vì vậy, hiện chưa thể suy ra từ khoảng cách đến ga rằng một địa chỉ cụ thể sẽ bị thu hồi, được giữ lại hay phải di dời. Khi chưa có quy hoạch cấp khu vực, mọi khẳng định chắc chắn về số phận từng căn nhà đều đi xa hơn thông tin đã công bố.
Nhà ở hiện hữu có thể được giữ lại, nhưng không mặc nhiên
Lãnh đạo Sở Quy hoạch - Kiến trúc cho biết các khu dân cư hiện hữu sẽ được rà soát, đánh giá để chọn phương án phù hợp. Khu vực cần phát triển mới có thể được tập trung triển khai dự án; nơi có điều kiện tiếp tục tồn tại và chỉnh trang thì thành phố có thể xem xét giữ lại. Đây là tín hiệu đáng chú ý, nhưng cách diễn đạt “có thể xem xét” không phải cam kết giữ nguyên mọi nhà ở hiện hữu.
Nói cách khác, chỉnh trang khu dân cư là một phương án có thể được cân nhắc song song với phát triển mới, chứ không phải kết luận đã áp dụng cho mọi khu phố. Khả năng giải tỏa nhà dân sẽ được xác định ở bước lập quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết, sau khi đánh giá hiện trạng và định hướng phát triển. Hiện chưa có thông tin xác định cụ thể khu nào phải di dời, khu nào được giữ lại, cũng như phạm vi tác động đến từng hộ.
Người dân nên theo dõi những bước nào tiếp theo?
Sau khi quy hoạch tổng thể được phê duyệt, thành phố dự kiến công bố theo quy định, lập kế hoạch thực hiện, xác định nguồn lực và phân công nhiệm vụ cho các địa phương, ưu tiên những khu vực trọng điểm. Tiếp đó, ranh giới cụ thể và phương án cho từng khu vực sẽ được làm rõ qua các bước quy hoạch cấp dưới. Sở Quy hoạch - Kiến trúc cũng dự kiến phối hợp tổ chức hội thảo, tập huấn tại địa phương để giải thích cách triển khai và tiếp nhận ý kiến từ cơ sở.
Với hộ dân trong vùng dự kiến nghiên cứu, việc cần làm lúc này không phải kết luận sớm rằng nhà mình sẽ bị giải tỏa hay chắc chắn được giữ lại. Nên theo dõi thông báo quy hoạch chính thức và ranh giới tại địa phương, đồng thời tham gia góp ý khi có hoạt động lấy ý kiến. Thành phố đã nêu khả năng giữ lại, chỉnh trang nơi phù hợp; bước quyết định vẫn nằm ở quy hoạch chi tiết và đánh giá thực tế từng khu.
