Phong tỏa trước, xác định nguyên nhân sau
Sự cố cầu là tình trạng hư hỏng kết cấu khiến việc qua lại có thể trở nên nguy hiểm, đòi hỏi chính quyền vừa ngăn người dân tiếp cận vừa đánh giá mức độ tổn hại trước khi quyết định khắc phục. Cách tiếp cận ấy cần thiết ở cả cầu Tân Thành tại xã Khánh Hưng, Tây Ninh, lẫn cầu Km24+987 ở Thanh Hóa, dù nguyên nhân và bước tiếp theo khác nhau. Tại cầu Tân Thành, nhịp giữa sập sau khi xe đầu kéo chở máy xúc đi qua. Hai đầu cầu được dựng rào chắn, cấm người và phương tiện qua khu vực nguy hiểm; lực lượng chức năng kiểm tra hiện trường khẩn cấp, thu thập thông tin, xác định nguyên nhân và xem xét giới hạn tải trọng. Đây là bước ứng phó hợp lý: trước khi quy trách nhiệm hay cho phép lưu thông trở lại, an toàn phải được đặt lên trước.
Để cảnh báo người đi đường, địa phương đặt biển báo, bố trí đèn tín hiệu vào ban đêm và hướng dẫn chọn tuyến thay thế. Những việc này hạn chế nguy cơ người dân đi vào đoạn cầu đã sập, nhưng chưa đồng nghĩa giao thông đã được khôi phục. Trong tình huống kết cấu cầu mất an toàn, phong tỏa không phải giải pháp hoàn chỉnh; đó là hàng rào cần thiết để có thời gian kiểm tra và quyết định bước xử lý tiếp theo.
Mưa lớn cuốn trôi mố cầu, cắt đứt tuyến đường
Ở Thanh Hóa, dấu hiệu hư hỏng gắn trực tiếp với thời tiết và dòng nước. Mưa lớn kéo dài từ đêm 8-11-2026 khiến nước từ thượng nguồn đổ về mạnh; khoảng 4 giờ ngày 9-11, một bên mố cầu Km24+987, còn gọi là cầu Bái Sim, tại xã Thanh Kỳ bị đứt gãy, sụt lún, sạt lở và cuốn trôi. Đường đầu cầu sụt lún, mố còn lại cũng dịch chuyển và lún sâu; thân cầu có dấu hiệu thấp hơn mặt đường khoảng một mét. Sạt lở mố cầu vì vậy không chỉ làm hư hại một cấu kiện mà còn khiến phương tiện không thể qua tuyến Nghi Sơn - Bãi Trành, con đường nối cảng Nghi Sơn với đường Hồ Chí Minh.
Chính quyền địa phương và các đơn vị liên quan đã bố trí lực lượng trực, đặt biển cảnh báo, căng dây phong tỏa hai đầu và hướng dẫn phương tiện đi đường khác. Tương tự cầu Tân Thành, ưu tiên ban đầu là cách ly điểm nguy hiểm và bảo vệ người đi đường. Khác biệt nằm ở tín hiệu về nguyên nhân: sự cố tại Thanh Hóa được gắn với mưa lũ và dòng nước mạnh, trong khi nguồn tin về cầu Tân Thành ghi nhận xe đầu kéo chở máy xúc đi qua nhưng việc xác định nguyên nhân vẫn đang được kiểm tra. Không nên đánh đồng hai vụ việc khi kết luận trách nhiệm hay giải pháp kỹ thuật.
Thanh Hóa chọn xây cầu mới, còn Tân Thành đang kiểm tra
Ngày 14-11, UBND tỉnh Thanh Hóa công bố tình huống khẩn cấp và ban hành lệnh xây dựng công trình khẩn cấp để khắc phục hư hỏng cầu Km24+987. Kế hoạch không dừng ở việc xử lý mố cầu: công trình gồm cầu mới tại vị trí cũ, đường hai đầu cầu, gia cố mái taluy, kè bảo vệ mố và lòng suối ở phía thượng, hạ lưu, cùng hệ thống an toàn giao thông. Tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 20 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh, thời hạn hoàn thành dự kiến trong quý II-2027. Việc công bố tình huống khẩn cấp đi kèm một phương án xây dựng và mốc dự kiến là bước tiến rõ ràng từ phong tỏa sang phục hồi hạ tầng.
Tân Thành hiện được xử lý theo hướng bảo vệ hiện trường, kiểm tra kết cấu, làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm các bên theo quy định. Đây là khác biệt về giai đoạn ứng phó, không phải bằng chứng rằng một địa phương hành động nhanh hơn địa phương kia: Thanh Hóa đã công bố quyết định xây cầu mới, còn thông tin về Tân Thành tập trung vào biện pháp an toàn và kiểm tra. Những nguồn hiện có không nêu tiến độ khôi phục cầu Tân Thành, cũng không cung cấp phương án phân luồng chi tiết cho cả hai vụ việc. Vì vậy, không thể suy đoán thời điểm thông xe hoặc các tuyến thay thế cụ thể.
Khôi phục giao thông cần đi cùng thông tin rõ ràng
Hai sự cố cho thấy phản ứng ban đầu có điểm chung đáng ghi nhận: phong tỏa khu vực nguy hiểm, cảnh báo người đi đường và điều hướng phương tiện. Nhưng mức độ tổn hại và nguyên nhân khác nhau đòi hỏi cách khắc phục riêng. Với cầu Km24+987, quyết định xây cầu mới cùng các hạng mục gia cố đã tạo khung kế hoạch, dù mốc hoàn thành còn ở quý II-2027. Với cầu Tân Thành, kiểm tra nguyên nhân và tải trọng là cần thiết, song người dân vẫn cần thông tin tiếp theo về đánh giá kết cấu, phương án sửa chữa và điều kiện mở lại.
Bài học không chỉ là phải dựng rào thật nhanh sau một vụ sập cầu hay sạt lở, mà còn phải nối biện pháp khẩn cấp với lộ trình phục hồi có thể kiểm chứng. Khi công trình chưa an toàn, cấm qua lại là lựa chọn đúng; khi giao thông bị chia cắt, công bố rõ phương án và tiến độ dự kiến cũng quan trọng không kém. Thanh Hóa đã nêu kế hoạch xây dựng lại cầu Km24+987, còn thông tin hiện có về cầu Tân Thành chưa cho biết bước phục hồi tương tự. Minh bạch phần đã làm và phần chưa có dữ liệu sẽ giúp người dân chủ động hơn, thay vì phải tự phỏng đoán.
