Đột quỵ ở người trẻ: Không còn là chuyện của tuổi già
Đột quỵ ở người trẻ là tình trạng dòng máu lên não bị tắc nghẽn hoặc mạch máu não bị vỡ ở thanh thiếu niên và người trưởng thành trẻ, gây yếu liệt, rối loạn ngôn ngữ, thị giác và có thể dẫn đến tử vong hoặc tàn phế nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời trong thời gian vàng. Đột quỵ ở tuổi 19 không còn là câu chuyện hiếm, mà là hồi chuông báo động về lối sống căng thẳng, thức khuya, gắng sức quá mức của thế hệ trẻ. Một nam sinh 19 tuổi ở Hà Tĩnh đột ngột ra đi khi đi làm thêm, dù vừa đạt 26,92 điểm thi tốt nghiệp THPT và nhận giấy báo trúng tuyển đại học, cho thấy “đang học tập, làm việc bình thường không đồng nghĩa hoàn toàn khỏe mạnh”.
Thức đêm, gắng sức và bệnh lý tiềm ẩn: Bộ ba nguy hiểm tim mạch
Đột quỵ ở người trẻ hiếm khi xảy ra trong khoảng trống; phía sau thường là sự cộng hưởng giữa lối sống và yếu tố nguy hiểm tim mạch tiềm ẩn. Theo ThS.BS Đoàn Dư Mạnh (Hội Bệnh mạch máu Việt Nam), thức đêm kéo dài, làm việc nhiều giờ, lao động nặng hoặc gắng sức có thể trở thành “cò súng” kích hoạt đột quỵ hay đột tử ở người vốn có bất thường tim mạch. Những rối loạn bẩm sinh như hội chứng Wolff-Parkinson-White gây rối loạn nhịp nhanh, trong một số tình huống có thể dẫn đến ngừng tim đột ngột. Ở phía não, các túi phình mạch âm thầm tồn tại, chỉ chờ những đợt tăng huyết áp khi chạy marathon, đá bóng, tập cường độ cao để vỡ ra, gây xuất huyết não. Vấn đề không phải người trẻ “quá yếu”, mà là họ đang thử thách cơ thể chưa từng được kiểm tra chuyên sâu.
Dấu hiệu đột quỵ sớm: Nhận nhầm thành mệt mỏi là đánh cược mạng sống
Người trẻ có xu hướng coi nhẹ các tín hiệu cơ thể, biến những dấu hiệu đột quỵ sớm thành “đau đầu do thiếu ngủ” hay “hoa mắt vì học nhiều”. Đó là sai lầm nguy hiểm. Bác sĩ Mạnh nhấn mạnh, khi một người đột ngột méo miệng, yếu hoặc liệt tay chân, nói khó, rối loạn thị giác, mất thăng bằng hoặc xuất hiện cơn đau đầu dữ dội bất thường, cần nghĩ ngay đến đột quỵ và gọi 115. Mờ mắt thoáng qua, cảm giác nặng một bên tay chân, chóng mặt kèm buồn nôn, ngất đột ngột… không phải chuyện để “ngủ một giấc cho qua”. Trì hoãn vài chục phút có thể khiến bệnh nhân trẻ mất cơ hội tái thông mạch máu não trong thời gian vàng, đổi lấy di chứng suốt đời hoặc tử vong. Trong lúc chờ cấp cứu, tuyệt đối không cho uống nước, uống thuốc tùy ý hay mất thời gian vào các cách xử trí dân gian.
Phòng ngừa đột quỵ ở người trẻ: Bắt đầu từ giấc ngủ và khám sớm
Muốn phòng ngừa đột quỵ ở người trẻ, nói “đừng thức khuya nữa” là chưa đủ; phải xem lại toàn bộ cách sống. Giấc ngủ trước 23h, hạn chế làm việc xuyên đêm, tránh lao động và tập luyện quá sức trong thời gian dài là nền tảng. Song song, cần chủ động tầm soát tim mạch và mạch máu não khi có yếu tố nguy hiểm tim mạch như tiền sử gia đình bệnh tim, từng ngất không rõ nguyên nhân, đau đầu dai dẳng, hồi hộp trống ngực. Khám sức khỏe định kỳ không phải xa xỉ mà là “bảo hiểm sự nghiệp” cho thế hệ 9x, 2k đang đặt mục tiêu cao cho bản thân. Kết luận thẳng thắn: nếu bạn tiếp tục coi cơ thể là chiếc máy không cần bảo dưỡng, đột quỵ sẽ không phân biệt tuổi tác; hãy chọn thay đổi lối sống và kiểm tra sức khỏe sớm hơn là chờ một cơn đột quỵ đánh thức.
