Lynetteholmen: bán đảo nhân tạo như một mô hình phát triển ven biển tích hợp
Lynetteholmen là một dự án xây dựng bán đảo nhân tạo tại khu vực cảng Copenhagen, hướng ra eo biển Øresund, được Đan Mạch thiết kế đồng thời để chống nước biển dâng, mở rộng không gian đô thị và phát triển một đô thị sinh thái xanh, hiện đại, qua đó trở thành mô hình phát triển ven biển kết hợp hạ tầng, sinh thái và thích ứng biến đổi khí hậu có giá trị tham khảo cho các đô thị ven biển Việt Nam. Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Vương quốc Đan Mạch, sáng 21/10 (giờ địa phương), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Nhà vua Đan Mạch Frederik X đã đi thăm dự án xây dựng bán đảo nhân tạo Lynetteholmen và khu đô thị mới quy mô lớn tại Copenhagen. Việc nguyên thủ hai nước cùng khảo sát dự án cho thấy Lynetteholmen không chỉ là một công trình hạ tầng, mà là chủ đề đối thoại chiến lược về phát triển ven biển và tăng trưởng xanh. Dự án được Quốc hội Đan Mạch thông qua năm 2021, khởi công năm 2022, có diện tích khoảng 2,75 km² (275 ha), dự kiến hoàn thành toàn bộ vào năm 2070, với khả năng đáp ứng nhu cầu nhà ở cho gần 50.000 người và tạo khoảng 30.000 việc làm. Những con số này cho thấy quy mô và tầm nhìn dài hạn mà Việt Nam khó có thể bỏ qua khi bàn về mở rộng không gian đô thị về phía biển.
Ba mục tiêu của Lynetteholmen: chống nước biển dâng, đô thị sinh thái và không gian phát triển mới
Điểm đáng chú ý nhất của Lynetteholmen là cách Đan Mạch biến thách thức khí hậu thành động lực quy hoạch. Dự án hướng tới ba mục tiêu chính: bảo vệ thủ đô Copenhagen trước nguy cơ nước biển dâng, bão và ngập lụt; phát triển khu đô thị xanh, hiện đại; và mở rộng không gian đô thị gắn với giao thông công cộng, hạ tầng xanh và các khu vực sinh thái ven biển. Nói cách khác, đây không phải là một bức tường chắn nước đơn thuần, mà là một bán đảo nhân tạo được thiết kế như một đô thị sinh thái đa chức năng. Theo mô tả từ phía Đan Mạch, Lynetteholm là một trong những dự án phát triển đô thị và thích ứng với biến đổi khí hậu lớn nhất của nước này, được xem là biểu tượng cho tầm nhìn dài hạn trong kết hợp phát triển đô thị bền vững với thích ứng biến đổi khí hậu. Cách tiếp cận này đặt ra một chuẩn mực mới: mọi công trình chống nước biển dâng đều phải tạo thêm giá trị kinh tế – xã hội và sinh thái, thay vì chỉ là chi phí phòng vệ. Với Việt Nam, nơi nhiều dự án ven biển vẫn thiên về san lấp, xây dựng và khai thác ngắn hạn, bài học từ Lynetteholmen là phải coi hạ tầng bảo vệ bờ biển như một phần của chiến lược phát triển ven biển dài hạn.
Nhận định của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và gợi ý cho các đô thị ven biển Việt Nam
Sau chuyến khảo sát, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá kinh nghiệm của Lynetteholmen cho thấy một công trình thích ứng với biến đổi khí hậu có thể được thiết kế để đồng thời tạo ra không gian phát triển mới, cảnh quan ven biển, giá trị sinh thái và lợi ích kinh tế – xã hội. Đây là nhận định mang tính định hướng: Việt Nam không nên chỉ sao chép mô hình bán đảo nhân tạo, mà phải học cách tích hợp hạ tầng, sinh thái và phát triển bền vững trong mọi quyết định quy hoạch ven biển. Việt Nam hiện có đường bờ biển dài, nhiều đô thị, khu kinh tế và hệ thống hạ tầng quan trọng nằm tại khu vực ven biển và đồng bằng thấp; sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, có 21/34 tỉnh, thành phố có đường bờ biển. Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh và tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ tư duy quy hoạch, phát triển đô thị và kết cấu hạ tầng theo hướng xanh, đồng bộ và có khả năng chống chịu cao. Điều này hàm ý rằng các dự án phát triển ven biển ở Việt Nam – từ Hải Phòng, Quảng Ninh đến Đà Nẵng, Nha Trang, Vũng Tàu – cần chuyển từ tư duy "xây cho hôm nay" sang tư duy "quy hoạch cho vài thập kỷ" như cách Đan Mạch đặt mốc hoàn thành Lynetteholmen vào năm 2070.
Hợp tác Việt-Đan: từ chuyến thăm Lynetteholmen tới chiến lược phát triển ven biển
Chuyến thăm Lynetteholmen không dừng ở mức tham quan, mà được đặt trong tầm nhìn hợp tác chiến lược. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị các cơ quan trao đổi, nghiên cứu khả năng hợp tác, học hỏi kinh nghiệm của Đan Mạch, chuyển những trao đổi hôm nay thành các chương trình hợp tác cụ thể phù hợp với Việt Nam. Với nền tảng quan hệ tốt đẹp giữa Việt Nam và Đan Mạch, cùng định hướng tăng trưởng xanh và phát triển bền vững tương đồng, ông tin tưởng hợp tác giữa hai nước trong lĩnh vực quy hoạch, phát triển đô thị, hạ tầng và thích ứng với biến đổi khí hậu còn rất nhiều tiềm năng. Từ góc độ phát triển ven biển, hợp tác Việt-Đan nên được hiểu là cơ hội đồng thiết kế các mô hình đô thị sinh thái mới, chứ không chỉ là chuyển giao công nghệ xây dựng. Việt Nam có lợi thế về không gian và tiềm năng kinh tế biển, Đan Mạch có kinh nghiệm quy hoạch dài hạn và công trình chống nước biển dâng gắn với không gian sống chất lượng cao. Nếu biết tận dụng, hai bên có thể cùng xây dựng các dự án bán đảo nhân tạo, khu đô thị ven biển và hạ tầng sinh thái vừa bảo vệ các trung tâm kinh tế lớn trước rủi ro khí hậu, vừa tạo động lực tăng trưởng mới.
Kết luận: Lynetteholmen và yêu cầu đổi mới tư duy phát triển ven biển ở Việt Nam
Lynetteholmen cho thấy phát triển ven biển trong thời đại biến đổi khí hậu không thể tách rời ba yếu tố: an toàn khí hậu, chất lượng đô thị sinh thái và tầm nhìn kinh tế – xã hội dài hạn. Dự án bán đảo nhân tạo này được thiết kế để bảo vệ Copenhagen trước nước biển dâng, bão và ngập lụt, đồng thời tạo nhà ở cho gần 50.000 người, khoảng 30.000 việc làm và một không gian đô thị mới gắn với hạ tầng xanh, giao thông công cộng và khu vực sinh thái ven biển. Đó là một mô hình mà các đô thị ven biển Việt Nam có thể tham khảo, nhưng quan trọng hơn là tinh thần tích hợp mà nó đại diện. Việt Nam đang đứng trước ngã rẽ: hoặc tiếp tục phát triển ven biển theo hướng phân mảnh, ngắn hạn, hoặc coi mỗi dự án ven biển là một mắt xích trong chiến lược thích ứng biến đổi khí hậu và tăng trưởng xanh quốc gia. Chuyến thăm Lynetteholmen của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Nhà vua Frederik X và lời kêu gọi nghiên cứu hợp tác cụ thể cho thấy lãnh đạo hai nước đã chọn hướng thứ hai. Vấn đề còn lại là khả năng biến tầm nhìn thành quy hoạch, quy hoạch thành dự án, và dự án thành những đô thị ven biển sống được với khí hậu tương lai – chứ không chỉ với thời tiết hôm nay.
