Tắc nghẽn ở Hải Phòng phía đông: vấn đề không còn mang tính cục bộ
Khủng hoảng tắc nghẽn giao thông tại Hải Phòng phía đông là tình trạng ùn ứ thường xuyên trong giờ cao điểm trên các trục đường, nút giao kết nối khu nội đô với hệ thống cảng biển, nơi hạ tầng giao thông hiện có không theo kịp tốc độ tăng trưởng dân số, phương tiện và sản lượng hàng hóa, khiến việc di chuyển của người dân và hoạt động logistics bị chậm trễ, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn và làm suy giảm sức hút đầu tư của đô thị cảng này. Mỗi khi bước vào khung giờ cao điểm, ngã tư Lạch Tray – Nguyễn Bỉnh Khiêm lại trở thành “điểm đen” về tắc nghẽn giao thông, xe nhích từng mét, nhiều người phải chờ 2–3 nhịp đèn mới qua được nút giao. Đây không còn là hiện tượng lẻ tẻ, mà là biểu hiện rõ ràng của một hệ thống hạ tầng đã tới ngưỡng chịu tải. Theo thống kê, riêng khu vực Hải Phòng phía đông đã có 22 điểm thường xuyên ùn tắc, trải dài từ các phường nội đô cũ đến khu vực cảng biển.
Áp lực vượt tải: cảng mở rộng, dân tăng nhưng đường vẫn chật
Điều khiến tắc nghẽn giao thông ở phía đông Hải Phòng trở nên trầm trọng không phải chỉ là “ý thức người tham gia giao thông”, mà là sự bất cân xứng rõ rệt giữa nhu cầu di chuyển và khả năng đáp ứng của hạ tầng. Phường Đông Hải – cửa ngõ kết nối với cảng biển – hiện có tới 18 doanh nghiệp khai thác cảng đang hoạt động, hệ thống bến cảng liên tục mở rộng, sản lượng hàng hóa qua cảng tăng nhanh trong những năm gần đây. Gần 90% lượng hàng hóa lại được vận chuyển bằng đường bộ, khiến các tuyến Nguyễn Bỉnh Khiêm, Chùa Vẽ, Lê Thánh Tông, Đình Vũ, Bùi Viện luôn trong tình trạng quá tải vì xe container và xe đầu kéo dày đặc. Ở phía nội đô, bài toán cũng không dễ hơn. Phường Lê Chân chỉ rộng hơn 5,65 km² nhưng có hơn 161.000 dân, với hơn 10.000 ô tô và 75.000 mô tô đã đăng ký. Quy hoạch 15 điểm, bãi đỗ xe nhưng mới chỉ có một bãi tại số 125 Nguyễn Đức Cảnh được đầu tư khiến tình trạng thiếu chỗ đỗ ngày càng trầm trọng, thu hẹp thêm quỹ đất giao thông và làm mọi biện pháp điều tiết trở nên chật vật.
Giải pháp tổ chức giao thông: cần nhưng chưa đủ
Trước sức ép tắc nghẽn giao thông, các cơ quan chức năng buộc phải ưu tiên những giải pháp “chữa cháy” nhằm kiểm soát dòng phương tiện trong giờ cao điểm. Giai đoạn từ 2021 đến tháng 6/2026, Sở Xây dựng chủ động nghiên cứu và tham mưu triển khai 17 phương án tổ chức, điều chỉnh giao thông, gồm phân luồng linh hoạt, tổ chức đường một chiều, cấm rẽ trái, cấm đỗ xe theo giờ trên các tuyến trọng điểm. Cùng với đó, hệ thống giao thông thông minh ITS bước đầu cho thấy hiệu quả với 62 camera thu thập dữ liệu thời gian thực, 90 camera giám sát vi phạm, 3 thiết bị đo tốc độ tự động và các bảng điện tử thông tin giao thông. Lực lượng cảnh sát giao thông cũng tăng cường điều tiết, tuần tra và xử lý vi phạm trên các tuyến nóng. Tuy vậy, nếu chỉ “bóp, nắn” dòng phương tiện trên nền một cấu trúc hạ tầng đã chật cứng, các giải pháp tổ chức giao thông này khó tạo ra đột phá lâu dài. Chúng giống như việc phân lại lối thoát hiểm trong một tòa nhà mà không mở thêm cửa mới: hữu ích, nhưng không thể thay thế việc mở rộng hạ tầng.
Mở rộng hạ tầng: không chỉ là thêm đường mà là tái cấu trúc kết nối
Để gỡ nút thắt giao thông ở Hải Phòng phía đông một cách căn cơ, câu trả lời không thể dừng ở đèn tín hiệu, biển báo hay camera, mà là một chương trình mở rộng hạ tầng mang tính tái cấu trúc. Các dự án giao thông trọng điểm như đường vành đai 2, 3; cầu Nguyễn Trãi; tuyến đường từ sân bay Gia Bình kết nối cảng Lạch Huyện; đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng được xác định là chìa khóa để phân tán áp lực, mở thêm hướng lưu thông cho cả hàng hóa lẫn người dân. Nếu các dự án này chậm tiến độ, mọi nỗ lực tổ chức giao thông trên mạng lưới hiện hữu sẽ chỉ là “xoay xở trong ngõ hẹp”. Ở chiều dịch chuyển phương thức, việc thúc đẩy vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt, đồng thời kêu gọi xã hội hóa đầu tư bãi đỗ xe ngầm và bãi đỗ thông minh, có thể giúp giảm bớt tỷ lệ người dân lệ thuộc vào phương tiện cá nhân. Tuy nhiên, những định hướng này cần được biến thành tiến độ và mốc thực thi cụ thể, thay vì dừng lại ở các khẩu hiệu quy hoạch.
Kết luận: Muốn hết tắc nghẽn, phải dám thay đổi cách phát triển đô thị cảng
Tắc nghẽn giao thông giờ cao điểm tại Hải Phòng phía đông là tín hiệu báo động về cách phát triển đô thị phụ thuộc quá lớn vào đường bộ và hạ tầng cục bộ, trong khi vai trò kết nối vùng, kết nối cảng – nội đô chưa được phân chia hợp lý. Khi tình trạng ùn tắc đã trở thành phổ biến chứ không còn là hiện tượng, mọi giải pháp “vá víu” sẽ chỉ mua thêm thời gian, không thể thay đổi thực tế. Muốn thoát khỏi áp lực ngày càng tăng, thành phố phải đặt mục tiêu mở rộng hạ tầng đi liền với tái cấu trúc dòng vận tải: đẩy nhanh các tuyến vành đai, cầu, đường sắt kết nối cảng; chuyển dịch dần từ vận tải đường bộ sang đường sắt và đường thủy; đồng thời tạo ưu thế thực sự cho xe buýt và các phương thức chia sẻ phương tiện. Khi hạ tầng mới tạo được không gian, ý thức người tham gia giao thông và công nghệ quản lý mới có “đất dụng võ”, đưa một đô thị cảng năng động thoát khỏi cảnh kẹt xe triền miên trong giờ cao điểm.
