Giám sát đặc biệt: bước ngoặt trong chiến lược hạ tầng giao thông Hải Phòng
Việc Hải Phòng đưa 5 dự án giao thông trọng điểm phía đông vào diện giám sát đặc biệt là một biện pháp quản trị tiến độ, trong đó thành phố, chủ đầu tư và nhà thầu phải rà soát kế hoạch mỗi ngày, điều chỉnh nguồn lực, giải quyết vướng mắc giải phóng mặt bằng dự án và bám sát các mốc thông xe, thông hầm bắt buộc, nhằm bảo đảm mạng lưới Hải Phòng hạ tầng giao thông then chốt được hoàn thành đúng cam kết với người dân và doanh nghiệp. Sau hơn một tháng áp dụng cơ chế này, tiến độ thi công của 5 dự án đã có bước chuyển rõ rệt, các công trường phía đông thành phố duy trì cường độ thi công cao, từng hạng mục được buộc phải bám sát đường găng tiến độ. Đây không chỉ là thay đổi kỹ thuật trong quản lý dự án, mà là tuyên bố chính trị về ưu tiên hạ tầng của thành phố.
Cách làm của Hải Phòng khá rõ ràng: thay vì kêu gọi tăng tốc một cách chung chung, thành phố chọn 5 dự án “xương sống” phía đông đưa vào danh sách giám sát đặc biệt, yêu cầu Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông cùng các đơn vị thi công xây dựng lại kế hoạch, phương án tổ chức công trường. Hằng ngày, chủ đầu tư, nhà thầu và tư vấn giám sát giao ban tại hiện trường để chốt khối lượng công việc, vật tư, thiết bị cho ngày tiếp theo, qua đó tạo áp lực liên tục lên tiến độ thi công. Chính sự tập trung này giải thích vì sao trong thời gian ngắn, không khí trên các công trường đã chuyển từ cầm chừng sang khẩn trương, với mục tiêu rõ ràng về mốc 31/1 và 30/4/2027.
Đường vành đai 2: tăng nguồn lực để không ‘gãy’ đường găng
Đường vành đai 2 là trục chiến lược trong bài toán Hải Phòng hạ tầng giao thông, và thành phố đang dùng nó như sân khấu thử nghiệm cho cách quản trị tiến độ mới. Dự án đoạn tuyến Tân Vũ - Hưng Đạo - đường Bùi Viện đã giải ngân 1.944,1/2.459 tỷ đồng vốn bố trí năm 2026, tương đương 79% kế hoạch, vượt mức 75% đặt ra. Lũy kế vốn bố trí đến cuối tháng 9 đạt 6.136,7/8.593,1 tỷ đồng (71,4% tổng mức đầu tư) với giải ngân 5.620,1/6.136,7 tỷ đồng, tương đương 91,6% vốn bố trí. Những con số này không chỉ thể hiện khả năng “tiêu tiền” mà cho thấy sự ưu tiên rất rõ về nguồn lực, đúng với mục tiêu phấn đấu thông xe đường vành đai 2 trước ngày 31/1/2027 và hoàn thành đưa vào sử dụng trước 30/4/2027.
Đi sâu vào các gói thầu, ta thấy một bức tranh tiến độ thi công đa sắc nhưng được kiểm soát chặt. Gói 19 (nút giao Tân Vũ và đoạn tuyến đến nút giao đường liên phường) đạt 244,35/287,38 tỷ đồng, tương đương 85% kế hoạch; gói 20 (đoạn từ đường Liên Phường đến hết nút giao cầu vượt Hải Thành) đạt 1.969,5/2.460,7 tỷ đồng, tương đương 80%; gói 22 (nút giao đường Bùi Viện) đạt 320,7/463,9 tỷ đồng, tương đương 69,1%, tất cả đều vượt đường găng tiến độ đề ra. Gói 21 từng bị chậm do vướng giải phóng mặt bằng ở phường Hưng Đạo, chỉ giải ngân 304,9/836,8 tỷ đồng (36,4%), nhưng sau khi địa phương tổ chức cưỡng chế thu hồi và bàn giao toàn bộ mặt bằng ngày 23/9, chủ đầu tư yêu cầu nhà thầu bổ sung nhân lực, thiết bị, triển khai nhiều mũi thi công để bù tiến độ. Thông điệp ở đây rất rõ: mọi điểm nghẽn phải được xử lý dứt điểm, không để “gãy” đường găng như chính cách gọi trên công trường.
Tuyến nối Quốc lộ 5 – Quốc lộ 10: bài kiểm tra về giải phóng mặt bằng
Nếu đường vành đai 2 cho thấy sức bật khi nguồn lực và mặt bằng được bảo đảm, thì tuyến đường nối Quốc lộ 5 với Quốc lộ 10 lại “phơi” ra điểm yếu cố hữu: giải phóng mặt bằng dự án. Đây là một trong 5 dự án đang được giám sát đặc biệt, đoạn qua quận Kiến An và nút giao đường Trường Chinh vẫn còn vướng mắc tại phường Kiến An và Phù Liễn. Tại Kiến An, diện tích thu hồi đất đạt 15,39/17,2 ha, tương đương khoảng 89,4%; tại Phù Liễn, chủ đầu tư và nhà thầu mới nhận 22/28,26 ha, khoảng 78% tổng diện tích mặt bằng. Những con số này cho thấy nỗ lực lớn nhưng cũng cảnh báo rằng nếu không xử lý quyết liệt phần còn lại, mọi kế hoạch về tiến độ thi công sẽ bị kéo lùi.
Việc thành phố yêu cầu hai phường Kiến An, Phù Liễn hoàn thành toàn bộ giải phóng mặt bằng, di chuyển mồ mả trong tháng 10, đồng thời phối hợp di chuyển xong hệ thống điện, cáp thông tin tại đường Trường Chinh, Bùi Viện trước ngày 10/10, là biểu hiện của phong cách “cầm tay chỉ việc” với các nút thắt. Tuyến đường này được đặt mục tiêu thông xe hầm chui Trường Chinh trước 30/4/2027 và hoàn thành toàn bộ trong tháng 9/2027. Thành phố nhìn rất rõ rằng chậm một tháng ở mặt bằng là chậm cả năm trên tiến độ. Vì thế, việc tập trung tháo gỡ bồi thường, giải phóng mặt bằng ngay trong giai đoạn này không phải lựa chọn, mà là điều kiện sống còn nếu muốn tuyến kết nối Quốc lộ 5 – Quốc lộ 10 thực sự trở thành cửa trọng yếu trong mạng lưới Hải Phòng hạ tầng giao thông.
Nút giao, hầm chui và cầu Nguyễn Trãi: áp lực mốc 31/1 và 30/4/2027
Ở các nút giao và công trình cầu, hầm chui, áp lực tiến độ thậm chí còn rõ rệt hơn, bởi đây là những điểm trực tiếp cải thiện khả năng lưu thông và giảm tải cho trục Lê Hồng Phong, Bùi Viện, Võ Nguyên Giáp. Dự án nút giao Bùi Viện – Võ Nguyên Giáp sau khi được tăng cường máy móc và nhân lực đã có bước nhảy về khối lượng: từ ngày 22/8 đến nay, khối lượng hoàn thành thêm 15,2%, nâng tổng khối lượng lên 50,2% kế hoạch. Các hầm chui tại nút Nguyễn Trãi - Lê Hồng Phong, Bùi Viện - Lê Hồng Phong, Bùi Viện - Võ Nguyên Giáp và đường vành đai 2 đoạn Tân Vũ - Hưng Đạo - đường Bùi Viện đều được yêu cầu thông hầm, thông xe trước 31/1/2027, hoàn thành và đưa vào sử dụng trước 30/4/2027. Đây là các mốc “cứng”, không nhiều dư địa cho việc trì hoãn.
Cầu Nguyễn Trãi và chỉnh trang đô thị vùng phụ cận là một minh chứng khác cho việc giám sát đặc biệt có thể biến áp lực thành xung lực. Gói thầu 15 (cầu dẫn, đường dẫn và nút giao) đạt giá trị xây lắp 1.393/1.435 tỷ đồng, tương đương 97% hợp đồng; gói 14 (cầu chính dây văng) đạt 1.119/2.367 tỷ đồng, tương đương 47,3%, cả hai đều vượt tiến độ. Dự kiến cầu sẽ hợp long trong tháng 7/2027 và hoàn thành, thông xe trong tháng 9/2027. Tuy nhiên, ngay cả khi tiến độ thi công đang thuận, dự án vẫn đối mặt với những vấn đề kỹ thuật như xử lý 125.562 m³ đất đào tại nút giao Bùi Viện – Lê Hồng Phong; việc chậm xác định vị trí tiếp nhận khiến đất đào dồn ứ, cản trở thi công. Điều này cho thấy: giám sát đặc biệt không thể chỉ là kiểm tra giấy tờ, mà phải đi cùng năng lực phản ứng nhanh với các vấn đề phát sinh.
Chiến lược tập trung: từ giải ngân đến phối hợp sở ngành, địa phương
Điểm đáng bàn trong cách Hải Phòng tăng tốc các dự án không chỉ nằm ở vài công trình nổi bật, mà ở chiến lược tập trung các sở, ngành, địa phương vào cùng một “bàn cờ” tiến độ. Từ cuối tháng 9, chủ đầu tư các gói thầu đường vành đai 2 yêu cầu nhà thầu và tư vấn giám sát bổ sung thêm các mũi thi công, nhất là gói 20 và 21, kiên quyết không để “gãy” đường găng tiến độ. Ở cả 5 dự án, công tác giao ban hằng ngày giữa chủ đầu tư, đơn vị thi công, tư vấn giám sát được dùng như công cụ điều hành tiến độ, giúp xác định ngay khối lượng từng hạng mục để điều chỉnh kế hoạch chi tiết. Nói cách khác, thay vì quản lý bằng báo cáo tháng, Hải Phòng đang quản lý bằng nhịp ngày – một thay đổi rất đáng giá nếu muốn các công trình giao thông chiến lược biến khỏi danh sách “dự án chậm”.
Song song với đó, hiệu quả giải ngân cao ở dự án đường vành đai 2 – 91,6% vốn bố trí được giải ngân – gửi đi tín hiệu rõ ràng tới các bộ, ngành trung ương về năng lực hấp thụ vốn đầu tư công của thành phố. Các chỉ đạo về giải phóng mặt bằng mạnh tay hơn, như cưỡng chế thu hồi đất tại phường Hưng Đạo để bàn giao toàn bộ mặt bằng ngày 23/9, hay yêu cầu hoàn thành giải phóng mặt bằng tuyến nối Quốc lộ 5 – Quốc lộ 10 trong tháng 10, cho thấy Hải Phòng sẵn sàng chấp nhận những quyết định khó để bảo vệ tiến độ thi công. Kết luận hợp lý ở thời điểm này là: nếu thành phố duy trì được cách làm “giám sát đặc biệt” gắn với giải ngân, phối hợp sở ngành và giải phóng mặt bằng, khả năng về đích với các mốc 31/1, 30/4 và 9/2027 là cao. Và quan trọng hơn, đây có thể trở thành mẫu hình quản trị mới cho các dự án giao thông chiến lược kế tiếp.
