Sạt lở trường học đòi hỏi ưu tiên an toàn trước tiên
Sạt lở trường học là tình trạng đất đá từ taluy hoặc sườn đồi tràn vào khuôn viên, làm hư hại công trình và tạo nguy cơ trực tiếp cho học sinh, giáo viên. Khi mưa lớn kéo dài, trường lớp vùng núi không thể được xem là an toàn chỉ vì chưa có thiệt hại nghiêm trọng được ghi nhận: nền đất, tường chắn và lối tiếp cận đều có thể tiếp tục biến động. Tại Lào Cai, mưa lớn trong hai ngày 6 và 7.11 gây ngập úng, sạt lở, làm hư hỏng nhà ở, đường giao thông và công trình tại 10 xã; thiệt hại sơ bộ toàn tỉnh ước tính hơn 2,8 tỉ đồng. Tại Quảng Ngãi, đến trưa 11.11, xã Thanh Bồng ghi nhận sáu điểm sạt lở. Hai đợt thông tin cho thấy mưa lũ trường học không phải sự cố riêng lẻ: phản ứng phải bắt đầu bằng khoanh vùng nguy hiểm, rồi mới tính chuyện sửa chữa.
Lào Cai: ngập, sạt taluy và tường rào mất ổn định
Thiệt hại trường học ở Lào Cai trải từ ngập nước đến nguy cơ mất ổn định kết cấu. Tại xã Sín Chéng, đất đá sạt xuống phía sau Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Bản Mế, còn Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Nàn Sín bị ngập. Hai trường tại Sín Chéng bị sạt taluy; tường rào ở điểm Trường Mầm non Bản Hành và Trường Mầm non số 1 Văn Bàn lún, nứt khoảng 8 m, có nguy cơ đổ sập. Đây là những dấu hiệu không thể xử lý bằng dọn bùn đất đơn thuần. Nhà trường và chính quyền cần kiểm tra taluy, tường rào, khu vực ngập và lối ra vào trước khi cho học sinh trở lại. Trong lúc rà soát, rào chắn, biển cảnh báo và người trực tại các điểm nguy hiểm là biện pháp cấp thiết để bảo đảm an toàn học sinh; các nguồn tin không nêu lịch cụ thể mở lại những khu vực bị ảnh hưởng.
Quảng Ngãi: đất đá vào trường, dân được di dời
Ở vùng cao Quảng Ngãi, sạt lở đồng thời đe dọa trường học, nhà dân và các tuyến đi lại. Tại thôn Môn, đất đá tràn vào khuôn viên điểm trường mầm non và tiểu học; ở thôn Sông Trường, đất đá sạt xuống phía sau hai nhà dân. Trên quốc lộ 24C, tường chắn taluy tại Km74+600 nứt gãy, có nguy cơ đổ sập, nên chính quyền giăng dây, cắm biển cảnh báo và bố trí lực lượng canh trực. Tại xã Tây Trà, đất tràn vào nhà bếp của một hộ dân, còn đường vào thôn Trà Ôi có ba điểm sạt lở. Chính quyền tổ chức di dời xen ghép 11 hộ ở khu vực có nguy cơ cao. Đáng ngại hơn, nhiều điểm sạt lở trên đường Trường Sơn Đông khiến phương tiện không thể lưu thông giữa xã Sơn Tây và Kon Plông. Việc di dời người dân là bước cần thiết; với trường học, nguyên tắc tương tự phải được áp dụng: không để học sinh tiếp cận nơi đất còn nguy cơ trượt.
Khắc phục phải đi cùng kiểm tra và cảnh báo liên tục
Lào Cai đã huy động lực lượng tại chỗ kiểm tra, thống kê thiệt hại, hỗ trợ dọn dẹp; lực lượng chức năng cảnh giới tại điểm ngập sâu, sạt lở và ngầm tràn, đồng thời khơi thông các tuyến đường. Khối lượng đất đá sạt lở trên đường toàn tỉnh ước tính khoảng 4.055 m³. Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu tiếp tục theo dõi mưa lũ, rà soát vùng nguy cơ và chuẩn bị sơ tán khi cần thiết. Tại Quảng Ngãi, xã Thanh Bồng kiến nghị cơ quan chuyên môn khẩn trương kiểm tra, đánh giá các điểm sạt lở trên quốc lộ 24C; đơn vị quản lý đường Trường Sơn Đông đã huy động nhân lực, phương tiện thu dọn đất đá để sớm thông tuyến. Tuy vậy, thông đường hay dọn trường chưa đồng nghĩa nguy hiểm đã chấm dứt. Chỉ nên đưa học sinh trở lại sau khi khuôn viên, taluy và công trình được kiểm tra, điểm nguy hiểm được ngăn cách và phương án ứng phó được duy trì nếu mưa tiếp diễn.
