Kinh nghiệm tạo nền cho khu vườn khác biệt
Bưởi Phúc Trạch trồng tại Quảng Bị là sản phẩm cây ăn quả được phát triển từ kinh nghiệm canh tác lâu năm, sự lựa chọn giống phù hợp với địa phương và quá trình chăm sóc có chủ đích. Câu chuyện ấy cho thấy thương hiệu nông sản không bắt đầu từ nhãn mác, mà từ chất lượng được vun đắp ngay trong vườn. Tại thôn Lam Điền, xã Quảng Bị, ông Nguyễn Tiến Luyện xây dựng khu vườn khoảng 2ha sau 25 năm gắn bó với cây ăn quả, từ khi bắt đầu làm nghề năm 20 tuổi. Kinh nghiệm gia đình truyền lại và quá trình tự mở rộng sản xuất giúp ông có cơ sở thử nghiệm những giống cây mới. Bên cạnh bưởi Diễn quen thuộc, ông đưa bưởi Phúc Trạch có nguồn gốc Hà Tĩnh về trồng. Cây thích nghi với điều kiện tại Lam Điền; quả ở đây được nhận xét có vị ngọt hơn so với vị hơi chua khi trồng tại Hà Tĩnh. Đây là khác biệt đáng kể để tạo dấu ấn cho một vườn bưởi Hà Nội.
Chăm sóc đều tay, giữ chất lượng qua mùa vụ
Giống tốt không tự bảo đảm trái ngon. Ông Luyện cho rằng người trồng phải thường xuyên theo dõi vườn, tỉa cành, bón phân và chủ động phòng trừ sâu bệnh để cây phát triển ổn định, cho quả đạt chất lượng. Chính sự chăm sóc liên tục ấy là phần cốt lõi phía sau sản phẩm, dù ít hiện diện trên tem nhãn. Hiện gia đình có hơn 400 cây bưởi thuộc hai giống Phúc Trạch và Diễn. Vườn còn có nhãn Đại Thành tạo bóng mát, ao nuôi cá giúp đa dạng hoạt động sản xuất. Mô hình cho thấy sự tích lũy kinh nghiệm không chỉ nằm ở việc chọn giống mà còn ở cách tổ chức khu vườn và duy trì sức khỏe cây trồng. Sau nhiều năm, ông Luyện cũng gây dựng đầu ra qua các kênh tiêu thụ khác nhau. Tuy nhiên, chất lượng tại vườn mới là điểm tựa; muốn đứng vững lâu dài, sản phẩm vẫn cần được nhận diện rõ và tiếp cận người mua ổn định.
OCOP giúp người mua nhận diện sản phẩm
Thách thức của vườn bưởi không chỉ là trồng được quả ngon. Bưởi thu hoạch tập trung trong một thời điểm, trong khi diện tích trồng ở nhiều nơi tăng lên, khiến tiêu thụ có lúc chậm và giá bán chịu sức ép. Với hộ sản xuất quy mô gia đình, đây là lý do cần thêm công cụ để phân biệt sản phẩm giữa thị trường nhiều lựa chọn. Năm 2021, Hà Nội công nhận bưởi Phúc Trạch và bưởi Diễn của gia đình ông Luyện đạt OCOP 3 sao; đến năm 2024, cả hai được đánh giá lại và tiếp tục duy trì chứng nhận. Danh hiệu không thay thế chất lượng, nhưng giúp khách hàng có thêm cơ sở nhận diện và lựa chọn sản phẩm giữa những loại trái cây có nguồn gốc, chất lượng khác nhau. Sau khi được công nhận, gia đình có thêm cơ hội tham gia hội chợ, tuần hàng và chương trình giới thiệu sản phẩm, qua đó tiếp cận khách hàng và xây dựng niềm tin. Vì vậy, bưởi OCOP 3 sao có thêm lợi thế thị trường, chứ không chỉ thêm một dấu hiệu trên bao bì.
Từ chứng nhận đến hành trình mở rộng thị trường
OCOP chỉ phát huy giá trị khi chứng nhận đi cùng hoạt động quảng bá, kết nối tiêu thụ và chất lượng nhất quán. Hà Nội đã công nhận hơn 3.500 sản phẩm OCOP, đồng thời hỗ trợ các chủ thể xúc tiến thương mại và phát triển thị trường. Trong bối cảnh ấy, câu chuyện của vườn bưởi Quảng Bị cho thấy một sản phẩm địa phương có thể bước ra khỏi phạm vi quen thuộc khi người trồng vừa làm tốt khâu canh tác, vừa chủ động xây dựng cách giới thiệu hàng hóa. Vụ bưởi năm nay, ông Luyện dự kiến thu hoạch khoảng 20.000–30.000 quả; bưởi Phúc Trạch đã vào thời điểm thu hoạch, còn bưởi Diễn dự kiến thu hoạch cuối năm. Xa hơn việc bán quả tươi, ông mong muốn kết hợp vườn cây với tham quan và trải nghiệm nông nghiệp. Hướng đi này cần sự kết nối với doanh nghiệp lữ hành, đơn vị tổ chức tour và các điểm đến lân cận. Chứng nhận OCOP đã giúp sản phẩm có thêm chỗ đứng, nhưng bước tiếp theo vẫn là duy trì chất lượng và biến sự chú ý của thị trường thành đầu ra bền vững.
