Khám phá sở thích, cùng nhau

Deal thật, đánh giá chân thực và câu chuyện mua sắm từ những người cùng sở thích với bạn — mỗi ngày trên Sammfy.

Khám phá sở thích, cùng nhauDeal thật, đánh giá chân thực và câu chuyện mua sắm từ những người cùng sở thích với bạn — mỗi ngày trên Sammfy.

Ba điểm nghẽn cản Việt Nam làm chủ công nghệ bán dẫn

Ba điểm nghẽn cản Việt Nam làm chủ công nghệ bán dẫn
Sở thích|Phổ biến khoa học chuyên gia

Bán dẫn là nền móng của các công nghệ chiến lược

Công nghệ bán dẫn là nền tảng vật lý tạo nên chip và linh kiện xử lý, lưu trữ, truyền dẫn dữ liệu cho nhiều hệ thống công nghệ hiện đại. Khi AI, điện toán đám mây, IoT, mạng 5G và 6G, công nghệ lượng tử, chip quang học và an ninh mạng ngày càng gắn với năng lực tính toán, làm chủ phần cứng không còn là lựa chọn riêng của ngành điện tử mà là điều kiện để chủ động phát triển công nghệ chiến lược.

Đó là lý do Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định cảnh báo rằng nếu không chủ động phát triển bán dẫn, Việt Nam sẽ phụ thuộc vào phần cứng bên ngoài khi triển khai các công nghệ chiến lược. Thị trường tăng nhanh tạo thêm sức ép, nhưng cơ hội không tự biến thành năng lực nội địa. Việt Nam đã có doanh nghiệp tham gia thiết kế vi mạch và phát triển chip 5G, IoT; tuy vậy, nhiều sản phẩm vẫn phải đưa ra nước ngoài sản xuất vì trong nước chưa có nhà máy chế tạo chip.

Vì thế, thước đo hợp lý cho ngành bán dẫn Việt Nam không thể chỉ là số dự án hay phòng thí nghiệm được mở. Câu hỏi quan trọng hơn là liệu ý tưởng thiết kế có thể được thử nghiệm, hoàn thiện và đưa thành sản phẩm thương mại hay không. Ba điểm nghẽn được nêu tại hội thảo ngày 17/11 cho thấy vì sao chặng chuyển tiếp ấy còn khó.

Ba điểm nghẽn cản Việt Nam làm chủ công nghệ bán dẫn

Ba nút thắt nối tiếp nhau từ phòng lab đến thị trường

Điểm nghẽn đầu tiên là chi phí hạ tầng nghiên cứu và sản xuất thử nghiệm quá lớn. Phòng sạch, thiết bị đo kiểm và các lượt chế tạo thử ở nhà máy đúc chip nước ngoài đều cần nguồn lực đáng kể; một trường đại học, viện nghiên cứu hay doanh nghiệp khởi nghiệp khó tự gánh trọn. Nếu thiếu hạ tầng dùng chung và hỗ trợ đầu tư, nhiều thiết kế có thể dừng ở mô phỏng, không có cơ hội kiểm chứng trong điều kiện thực tế.

Nút thắt thứ hai là thiếu nhân lực bán dẫn giàu kinh nghiệm, nhất là tổng công trình sư và kỹ sư trưởng từng đi qua nhiều vòng thiết kế, chế tạo, sửa lỗi và hoàn thiện sản phẩm. Đào tạo đông người nhưng thiếu người dẫn dắt dự án phức tạp sẽ không đủ để tạo năng lực công nghệ lõi. Theo Thứ trưởng Lê Xuân Định, người học cần thực hành trên thiết bị và quy trình thực tế, đồng thời tham gia dự án nghiên cứu, thiết kế và phát triển sản phẩm.

Điểm nghẽn thứ ba nằm ở cơ chế tài chính. Chip thường cần nhiều lần thử nghiệm và có thể thất bại trước khi thương mại hóa, trong khi quy trình cấp kinh phí, mua sắm thiết bị, đấu thầu và nghiệm thu chưa luôn phù hợp với rủi ro đó. Ba nút thắt vì vậy liên kết chặt chẽ: thiếu vốn làm giảm cơ hội thực hành, thiếu kinh nghiệm khiến thử nghiệm tốn kém hơn, còn cơ chế cứng nhắc khiến doanh nghiệp và nhà nghiên cứu ngại theo đuổi bài toán khó.

Ba điểm nghẽn cản Việt Nam làm chủ công nghệ bán dẫn

Dồn lực vào phân khúc có cơ hội, sửa cách cấp vốn

Giải pháp đầu tiên là định vị thực tế, thay vì dàn trải nguồn lực để cạnh tranh trực diện ở chip đa dụng tiên tiến. Các hướng được đề xuất gồm chip AI tại biên, chip IoT, chip công suất, bán dẫn hợp chất phục vụ năng lượng xanh và thiết bị viễn thông 5G, 6G. Đây là những phân khúc có thể phát huy năng lực thiết kế, tối ưu thuật toán và tùy biến theo nhu cầu ứng dụng. Chọn đúng bài toán không phải thu hẹp tham vọng; đó là cách tạo chỗ đứng để tích lũy kinh nghiệm và tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Giải pháp thứ hai là chuyển cơ chế tài chính khoa học và công nghệ sang đặt hàng từ nhu cầu thực tiễn, lấy doanh nghiệp làm trung tâm và chấp nhận rủi ro có kiểm soát. Viện, trường cung cấp tri thức; doanh nghiệp xác định nhu cầu công nghệ và hướng tới sản phẩm. Đồng tài trợ từ các quỹ khoa học, đổi mới sáng tạo và đầu tư mạo hiểm, cùng cơ chế khoán đến sản phẩm cuối, có thể giúp chia sẻ rủi ro. Chính sách cũng cần miễn trừ trách nhiệm khi nghiên cứu công nghệ lõi tuân thủ đúng quy trình nhưng không thành công vì rủi ro khách quan.

Một bước đi cụ thể sắp tới là Bộ Khoa học và Công nghệ dự kiến ban hành thông tư hướng dẫn lựa chọn, đầu tư phòng thí nghiệm và đưa Trung tâm Quốc gia Hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn vào vận hành. Trung tâm sẽ có máy chủ hiệu năng cao, bản quyền phần mềm thiết kế điện tử dùng chung với chi phí ưu đãi và phòng thí nghiệm đo kiểm theo tiêu chuẩn quốc tế, cũng cung cấp dịch vụ dùng chung. Hạ tầng này chỉ phát huy tác dụng nếu doanh nghiệp và nhóm nghiên cứu thực sự tiếp cận được.

Đãi ngộ nhân tài phải đi cùng con đường làm nghề

Máy móc có thể được mua, nhưng kinh nghiệm tích lũy qua nhiều vòng làm chip cần thời gian và điều kiện thực hành. Vì vậy, nhân lực chất lượng cao không nên được xem là một mục tiêu đào tạo tách rời: họ cần dự án thật, thiết bị thật và cơ hội dẫn dắt nhóm thiết kế, chế tạo, kiểm thử. Nếu thiếu tổng công trình sư và kỹ sư trưởng, Việt Nam khó biến năng lực ban đầu thành sản phẩm có thể cạnh tranh.

Chính sách bán dẫn vì thế phải giải quyết đồng thời việc đào tạo và giữ chân người giỏi. Các định hướng được nêu gồm ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân gắn với công việc trong lĩnh vực công nghệ chiến lược; theo nội dung Nghị định 260 được đề cập tại hội thảo, sản phẩm như chip bán dẫn có thể được hỗ trợ đến 100% chi phí thử nghiệm trong nước và quốc tế. Đây là tín hiệu quan trọng, nhưng đãi ngộ chỉ bền vững khi người làm nghề có cơ hội theo đuổi sản phẩm từ thiết kế đến hoàn thiện.

Kết luận, ba điểm nghẽn không thể được tháo gỡ bằng một chính sách đơn lẻ. Hạ tầng dùng chung phải đi cùng cơ chế tài chính chấp nhận rủi ro, định hướng phân khúc rõ ràng và đãi ngộ đủ sức thu hút người có kinh nghiệm. Làm chủ công nghệ bán dẫn không có nghĩa phải tự làm mọi công đoạn ngay lập tức; trước hết, Việt Nam cần biến năng lực thiết kế thành sản phẩm, đồng thời tạo môi trường để nhân lực và doanh nghiệp tích lũy năng lực qua từng dự án.

Sammfy nhận hoa hồng khi bạn mua sắm qua liên kết của chúng tôi, bạn không phải trả thêm chi phí.

You May Also Like

Comments
Viết gì đó...
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên chia sẻ suy nghĩ!