Chuyển đổi số giáo dục: Từ khẩu hiệu đến lựa chọn chiến lược của Đà Nẵng
Chuyển đổi số giáo dục là quá trình tái thiết toàn diện hoạt động quản trị, dạy và học bằng dữ liệu, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, nhằm tạo ra môi trường giáo dục thông minh, cá nhân hóa trải nghiệm người học, nâng cao hiệu quả quản lý và minh bạch hóa mọi quy trình trong nhà trường, chứ không chỉ dừng ở việc đưa vài phần mềm vào sử dụng rời rạc.
Đà Nẵng đang cho thấy chuyển đổi số giáo dục không phải phong trào nhất thời mà là lựa chọn chiến lược. Ngày hội Chuyển đổi số ngành Giáo dục, hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số Quốc gia 10/10, quy tụ gần 1.000 đại biểu, cán bộ quản lý, giáo viên, phụ huynh và học sinh đến trải nghiệm các nền tảng số, giải pháp AI trong quản lý và dạy học. Sự kiện này đánh dấu bước chuyển rõ rệt: từ quản trị dữ liệu sang ứng dụng trí tuệ nhân tạo toàn diện trong hoạt động giáo dục. Thay vì nói về chuyển đổi số như khái niệm mới mẻ, Đà Nẵng coi đây là phương thức quản lý hiện đại và là động lực cải cách căn bản, toàn diện giáo dục.
Quản trị nhà trường số: Đà Nẵng số hóa 100% dữ liệu, hướng tới “AI City”
Điểm đáng chú ý nhất trong chuyển đổi số giáo dục tại Đà Nẵng là cách thành phố coi dữ liệu là “hạ tầng mềm” bắt buộc phải hoàn thiện trước khi nói đến dạy học hiện đại. Toàn bộ dữ liệu ngành đã được số hóa và đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, 100% cơ sở giáo dục phổ thông dùng học bạ điện tử, sổ điểm điện tử và tuyển sinh trực tuyến lớp 1, cùng với 100% giáo viên là công chức được cấp chữ ký số miễn phí. Đây là những con số cho thấy quản trị nhà trường số không còn là mô hình thử nghiệm mà đã trở thành chuẩn vận hành mới.
Quan trọng hơn, Đà Nẵng không dừng ở việc “số hóa giấy tờ”. Ngành giáo dục đang chuẩn hóa dữ liệu gốc theo thời gian thực và ưu tiên phát triển AI như một “trợ lý thông minh” hỗ trợ giáo viên soạn bài, hỗ trợ học sinh học tập và cảnh báo sớm rủi ro trong nhà trường. Đây là cách tiếp cận mang tính quản trị: dữ liệu phải biến thành thông tin hữu ích, phục vụ ra quyết định và mang lại lợi ích cụ thể cho người học, thay vì chỉ là kho lưu trữ. Nếu làm đến nơi đến chốn, mô hình này sẽ là nền tảng cho một môi trường giáo dục thông minh, nơi mọi quyết định đều dựa trên bằng chứng.
Lớp học hiện đại: Từ STEM, robot đến kết nối nhà trường – gia đình – xã hội
Chuyển đổi số giáo dục chỉ có ý nghĩa khi chạm tới lớp học. Ngày hội Chuyển đổi số của Đà Nẵng dành không gian lớn cho trải nghiệm các sản phẩm STEM/STEAM, robot, học liệu số, thư viện số, giải pháp AI và các nền tảng kết nối nhà trường với gia đình và xã hội. Một mô hình nhà thông minh có khả năng cảnh báo thiên tai được giới thiệu tại sự kiện cho thấy dạy học hiện đại đang dịch chuyển từ “học để thi” sang “học để giải quyết vấn đề thực”.
Việc gần 1.000 đại biểu, trong đó có nhiều giáo viên và học sinh, trực tiếp trải nghiệm các nền tảng số và giải pháp AI trong quản lý, dạy học cho thấy chuyển đổi số không còn nằm trên slide hội thảo. Khi giáo viên được hỗ trợ bởi “trợ lý AI” trong thiết kế bài giảng, học sinh được tiếp cận học liệu số phong phú, phụ huynh có kênh theo dõi quá trình học tập theo thời gian thực, môi trường giáo dục thông minh dần hình thành. Vấn đề đặt ra lúc này không phải “có nên số hóa không” mà là “số hóa như thế nào để nâng chất lượng dạy học, thay vì tăng gánh nặng hành chính cho giáo viên”.
Bài học từ THCS Đức Giang: Quản trị hai cơ sở bằng một hệ sinh thái số
Nếu Đà Nẵng cho thấy bức tranh toàn ngành thì Trường THCS Đức Giang (Hà Nội) lại minh họa rõ nét cấp độ nhà trường. Sau khi sắp xếp lại, trường hoạt động tại hai cơ sở với quy mô lớn hơn, kéo theo yêu cầu mới về quản trị, điều hành và phối hợp chuyên môn. Thay vì chấp nhận tình trạng thông tin đứt đoạn, hiệu trưởng xác định chuyển đổi số là giải pháp quan trọng để bảo đảm thông tin thông suốt, thống nhất chỉ đạo và nâng cao hiệu quả hoạt động.
Mô hình quản trị nhà trường số tại Đức Giang được xây dựng cùng một doanh nghiệp công nghệ, không chỉ số hóa hồ sơ, thủ tục hành chính mà còn hỗ trợ quản lý hoạt động chuyên môn, học tập và tăng cường phối hợp giữa giáo viên với cha mẹ học sinh. Điểm nhấn là hệ sinh thái quản trị số gồm 5 mô-đun cho 5 nhóm người dùng: cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh, nhân viên và phụ huynh, triển khai trên 7 lĩnh vực từ sinh hoạt chuyên môn, học liệu số, dữ liệu – bảo mật đến giám sát, báo cáo, kết nối nhà trường – gia đình – xã hội và nâng cao năng lực số cho cộng đồng nhà trường. Đây là cách tiếp cận đúng nghĩa quản trị nhà trường số: thiết kế hệ thống quanh nhu cầu của từng nhóm người dùng, không phải quanh tiện lợi của bộ phận hành chính.
Điều kiện để chuyển đổi số giáo dục đi vào thực chất
Cả Đà Nẵng và THCS Đức Giang đều cho thấy một điểm chung: chuyển đổi số giáo dục chỉ có giá trị khi gắn với đổi mới quản trị và dạy học hiện đại. Lãnh đạo địa phương nhấn mạnh, chuyển đổi số trong giáo dục không đơn thuần là đưa thêm phần mềm vào sử dụng, mà phải tạo ra phương thức quản trị mới hiệu quả, minh bạch và kết nối tốt hơn, với chất lượng phục vụ người học làm thước đo. Đây là lời nhắc cần thiết trong bối cảnh nhiều nơi vẫn coi chuyển đổi số là “mua phần mềm cho đủ phong trào”.
Về phía Đà Nẵng, ngành giáo dục đã thẳng thắn nhìn nhận khó khăn và định hướng cho giai đoạn tiếp theo, trong đó có mục tiêu xây dựng thành phố AI, chuẩn hóa dữ liệu theo thời gian thực và phát triển các trợ lý thông minh cho giáo viên, học sinh. Trường THCS Đức Giang ký kết hợp tác xây dựng mô hình trường học số để tiếp tục hoàn thiện giải pháp công nghệ phục vụ quản trị và hoạt động giáo dục. Nếu các cam kết này được triển khai nhất quán, Đà Nẵng và những mô hình như Đức Giang sẽ không chỉ là “điểm sáng” mà còn là bản thiết kế tham khảo cho các địa phương muốn xây dựng môi trường giáo dục thông minh, lấy người học làm trung tâm trong kỷ nguyên số.
