Sáu lần vích lên bãi: tín hiệu đáng mừng nhưng không nên lạc quan sớm
Hiện tượng rùa biển Hòn Cau, chủ yếu là vích xanh Chelonia mydas, liên tiếp lên đảo làm tổ với tổng cộng sáu lượt sinh sản trong một mùa đẻ trứng cho thấy một khu vực sinh cảnh biển vẫn còn đủ yên tĩnh, an toàn và phù hợp để một loài nguy cấp quay trở lại chọn làm nơi tiếp nối vòng đời của mình, đồng thời phản ánh phần nào hiệu quả của các nỗ lực bảo tồn rùa biển tại đây. Sáng 8/10, tổ tuần tra Khu bảo tồn biển Hòn Cau phát hiện một ổ trứng rùa nằm sâu trong cát tại Bãi Mũi Tàu, gồm 82 trứng thuộc loài vích Chelonia mydas. Trước đó, sau một đêm mưa lớn, một vích mẹ nặng khoảng 80-90 kg đã lên Bãi Tàu đẻ số trứng này và quay trở lại biển. Đây là lần thứ 6 trong năm rùa biển lên Hòn Cau sinh sản, trải rộng trên ba bãi đẻ: Bãi Nhất, Bãi Mũi Tàu và Bãi Ba Hòn với tổng cộng sáu lượt làm tổ từ tháng Năm đến tháng Mười – đúng cao điểm mùa sinh sản của rùa biển ở khu vực này.
Quy trình bảo tồn trứng rùa biển: chiếc "lá chắn" đầu tiên cho thế hệ vích mới
Điểm đáng chú ý nhất trong câu chuyện Chelonia mydas sinh sản ở Hòn Cau không chỉ là số lần lên bãi mà là cách con người can thiệp để bảo vệ từng quả trứng rùa biển. Ngay khi xác định ổ trứng 82 quả ở Bãi Mũi Tàu, lực lượng bảo tồn đã đào toàn bộ và đưa về khu vực an toàn để ấp, gần trạm kiểm soát, có hàng rào bao quanh. Trong điều kiện thời tiết bình thường, trứng sẽ nở sau 45-60 ngày; trong suốt thời gian này, nhân viên và tình nguyện viên túc trực theo dõi, hỗ trợ rùa con ra khỏi tổ và trở về biển. Ba trong sáu lượt sinh sản năm nay diễn ra tại vị trí không an toàn, buộc phải di dời tổng cộng 246 trứng về khu ấp bảo vệ. Việc xóa dấu vết rùa mẹ sau mỗi lần đẻ nhằm ngăn chặn săn bắt và trục lợi từ trứng rùa biển, cho thấy bảo tồn rùa biển ở Hòn Cau không dừng lại ở việc ghi nhận, mà là một chuỗi hành động chủ động và liên tục. "Từ đầu năm đến nay, chúng tôi đã bảo vệ và ấp nở hàng trăm trứng vích tại các bãi đẻ trên đảo" là câu nói có thể xem như tóm lược tinh thần làm việc của đội ngũ bảo tồn nơi đây.
Tần suất sinh sản tăng: dấu hiệu môi trường biển đang được giữ gìn
Việc vích mẹ tiếp tục trở lại các bãi Nhất, Mũi Tàu và Ba Hòn để đẻ trứng cho thấy một thực tế quan trọng: hệ sinh thái biển quanh Hòn Cau vẫn đủ chất lượng để một loài cực kỳ nhạy cảm với ô nhiễm tin tưởng quay lại. Đại diện Ban quản lý khu bảo tồn nhận định đây là tín hiệu tích cực cho công tác bảo tồn, khẳng định các bãi biển vẫn tương đối an toàn và phù hợp cho rùa biển lên sinh sản. Khu bảo tồn biển Hòn Cau rộng khoảng 12.500 ha, với rạn san hô, thảm cỏ biển và nhiều loài thủy sinh vật quý hiếm, trong đó rùa biển là nhóm có nguy cơ tuyệt chủng cao. Khi một vích mẹ 80-90 kg mất nhiều giờ đào 2-3 vị trí trước khi chọn nơi đẻ 101 trứng vào tối 11/9, đó là dấu hiệu cho thấy chúng vẫn tìm được bãi cát đáp ứng nhu cầu về độ tĩnh lặng, nhiệt độ và cấu trúc nền cát. Tần suất sinh sản tăng không thể tự nhiên xuất hiện nếu môi trường biển bị phá vỡ, nên mỗi lần rùa lên bãi là một "phiếu điểm" đánh giá cụ thể cho chất lượng bảo vệ sinh cảnh.
Sáu lần lên bãi chưa đủ để nói về phục hồi quần thể rùa
Dù sáu lượt Chelonia mydas sinh sản trong một mùa tại Hòn Cau mang lại hy vọng, chúng ta cần thẳng thắn: tần suất này vẫn quá nhỏ để khẳng định phục hồi quần thể rùa biển ở quy mô lớn. Vích nằm trong Sách Đỏ, thuộc nhóm nguy cấp, và vòng đời rùa biển có tỷ lệ sống sót đến trưởng thành cực thấp. Hàng nghìn rùa con được thả về biển qua nhiều năm chỉ có một tỷ lệ rất nhỏ quay trở lại làm mẹ. Do đó, mỗi ổ trứng ở Hòn Cau là một khoản đầu tư dài hạn vào tương lai, chứ chưa phải lợi nhuận hiện tại. Tuy vậy, xu hướng rùa biển Hòn Cau tăng lượt sinh sản cho thấy một điều: nếu bảo vệ đúng và kiên trì, những bãi đẻ truyền thống như Hòn Cau có thể trở thành "phòng hộ" quan trọng cho loài vích bên cạnh các điểm sinh sản nổi tiếng khác. Thay vì vội vàng tuyên bố phục hồi quần thể rùa, cách nhìn thận trọng nhưng lạc quan hơn là xem Hòn Cau như một mắt xích đang mạnh lên trong mạng lưới bảo tồn rùa biển toàn vùng.
Từ Hòn Cau nhìn rộng hơn: bảo tồn rùa biển cần cộng đồng và sự kiên nhẫn
Câu chuyện vích lên Hòn Cau sinh sản nhấn mạnh một bài học quen thuộc nhưng khó thực hiện: bảo tồn rùa biển không thể tách rời cộng đồng địa phương và sự kiên nhẫn nhiều năm. Khu bảo tồn đã kêu gọi tình nguyện viên tham gia tuần tra, bảo vệ các bãi đẻ, ấp nở và thả về biển hàng nghìn cá thể rùa con, đồng thời nâng cao nhận thức người dân về tầm quan trọng của bảo tồn biển. Chính mạng lưới này giúp các ổ trứng không bị xâm hại, dù áp lực săn bắt và du lịch vẫn luôn hiện hữu. Điều đáng nói là Hòn Cau không phải một điểm du lịch đại chúng, nhưng vẫn chịu ảnh hưởng từ xu hướng khai thác cảnh quan ven biển. Nếu xu hướng "sống ảo" áp đảo, bãi đẻ rùa rất dễ trở thành nạn nhân của tiếng ồn, ánh sáng và rác thải. Sáu lần rùa lên bãi là lời nhắc: chúng sẽ tiếp tục trở lại nếu chúng ta tôn trọng ranh giới của tự nhiên. Bảo tồn rùa biển, vì thế, không chỉ là công việc của những người mặc áo bảo hộ trên bãi cát đêm khuya, mà là lựa chọn hàng ngày của mỗi khách du lịch, mỗi cư dân ven biển: biết khi nào nên đứng xa hơn một chút, tắt bớt một bóng đèn, và từ chối một bức ảnh đẹp nếu cái giá phải trả là một ổ trứng không bao giờ nở.
