Trường nội trú vùng biên: từ giấc mơ xa xỉ thành lựa chọn trong tầm tay
Trường nội trú vùng biên là mô hình trường học có khu lớp học, nhà ăn và khu nội trú khép kín, được xây dựng ngay tại các xã giáp biên để học sinh vùng biên giới có thể học tập, ăn ở và sinh hoạt an toàn mà không phải di chuyển xa, qua đó thu hẹp khoảng cách giáo dục vùng sâu vùng xa và tạo nền tảng bền vững cho phát triển nguồn nhân lực địa phương. Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng, công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật, 6 dự án Trường PTNT TT-THCS tại A Vương, Tây Giang, Hùng Sơn, Đắc Pring, La Dêê, La Êê đã hoàn thành với quy mô 141 lớp, phục vụ khoảng 4.800 học sinh. Đây không chỉ là thêm vài công trình mới, mà là một lựa chọn học tập chất lượng nằm ngay trong cộng đồng. Khi cơ sở vật chất trường học hiện đại xuất hiện ở vùng biên, thông điệp rất rõ ràng: trẻ em miền núi không còn phải chấp nhận giáo dục "phiên bản rút gọn" so với đồng bằng.
Cuộc chạy đua với thời gian: hạ tầng và đội ngũ cùng “lên lớp”
Đà Nẵng đã biến việc vận hành 6 trường nội trú vùng biên thành một chiến dịch tổng lực. Ngày 6/8, lãnh đạo thành phố yêu cầu chủ đầu tư huy động tối đa nguồn lực, rà soát tiến độ, ưu tiên bàn giao khối lớp học, bếp, nhà ăn trước ngày khai giảng. Hình ảnh tiếng máy cắt, máy khoan vang giữa công trường Trường PTNT TT-THCS Tây Giang, hơn 360 công nhân thi công 4 gói thầu tại Đắc Pring cho thấy quyết tâm không để trẻ em chờ thêm một năm học nữa. Song song hạ tầng, Sở GD&ĐT được giao hoàn thiện kế hoạch vận hành chung, thống nhất chương trình khai giảng và phương án tổ chức. Đây là cách tiếp cận đáng khen: không coi trường nội trú chỉ là công trình xây xong là xong, mà là hệ sinh thái giáo dục cần được thiết kế kỹ lưỡng từ phòng học đến bếp ăn, từ khu nội trú đến y tế học đường.
Gần 5.000 học sinh vùng biên giới bước vào “ngôi nhà thứ hai”
Quy mô của 6 trường nội trú vùng biên đủ để thay đổi bản đồ giáo dục vùng sâu vùng xa. Các dự án có tổng mức đầu tư gần 1.800 tỷ đồng, phục vụ khoảng 4.800 học sinh. Riêng Trường PTNT TT-THCS A Vương dự kiến bố trí nội trú cho 928 học sinh, gồm 582 học sinh tiểu học và 346 học sinh THCS. Đó là con số không chỉ đáng chú ý về mặt thống kê mà còn là 4.800 câu chuyện đời sống học đường mới, nơi các em không còn phải phụ thuộc hoàn toàn vào những điểm trường tạm bợ. Các khu lớp học, hiệu bộ, thư viện, nội trú học sinh và giáo viên, nhà ăn cùng hệ thống điện, cấp thoát nước được triển khai đồng thời để kịp năm học mới. Khi trường mới được thiết kế như "ngôi nhà thứ hai", học sinh vùng biên giới tiếp cận giáo dục trong môi trường khang trang, có không gian sinh hoạt, học tập và rèn luyện kỹ năng thay vì chỉ "đi học để biết chữ".
Chăm lo từng học sinh: nội trú không chỉ là giường ngủ và suất ăn
Điểm đáng giá của mô hình này nằm ở cách hệ thống giáo dục coi nội trú như một phần của quá trình giáo dục toàn diện. Tại Tây Giang, nhóm công tác số 2 không chỉ đến kiểm tra mà cùng ban giám hiệu phân nhóm xử lý cơ sở vật chất, hậu cần nội trú, chuyên môn tiểu học – THCS, y tế, an toàn PCCC, phần mềm quản lý, cổng thông tin điện tử. Ngành y tế phối hợp xây dựng phương án y tế học đường, hướng dẫn sơ cấp cứu, chăm sóc ban đầu, kiểm tra an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường và phòng chống dịch bệnh. "Trong những ngày đầu nhập học, nhiều học sinh còn nhỏ, lần đầu xa gia đình nên nhà trường cần xây dựng phương án chăm sóc phù hợp, tạo tâm lý yên tâm cho các em". Trường nội trú vùng biên chỉ thực sự có ý nghĩa khi học sinh không chỉ đủ ăn, đủ ở mà còn được hỗ trợ về tâm lý, kỹ năng sống, quản lý tài sản cá nhân và kỷ luật sinh hoạt.
Từ nhiệm vụ chính trị đến cam kết bình đẳng trong giáo dục
Lãnh đạo Đà Nẵng gọi việc hoàn thành và đưa các trường PTNT TT-THCS vùng biên vào sử dụng, tổ chức khai giảng đúng kế hoạch là nhiệm vụ chính trị quan trọng. Nhưng nếu dừng ở chữ "nhiệm vụ", sẽ bỏ lỡ điều cốt lõi: đây là một tuyên bố rõ ràng về quyền được học trong điều kiện công bằng của trẻ em miền núi. Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố đã giao Sở GD&ĐT phối hợp với các xã biên giới xây dựng kế hoạch để đồng loạt khánh thành trường vào ngày 5/9; Sở GD&ĐT tổ chức nhiều đoàn hỗ trợ gồm cán bộ quản lý, giáo viên mầm non, tiểu học, THCS tình nguyện tham gia. Hoạt động hỗ trợ được duy trì qua nhiều đợt, không phải một lần kiểm tra rồi xong. Khi những nỗ lực này được duy trì sau khai giảng, trường nội trú vùng biên có cơ hội trở thành biểu tượng của một hệ thống giáo dục biết chia đều cơ hội, chứ không chỉ mang lại vài năm học "may mắn" cho một thế hệ.
