Cung đèo 4,5km: từ công trình giao thông đến biểu tượng phát triển
Cung đường đèo ven biển Lộ Diêu là đoạn tuyến dài khoảng 4,5km thuộc ĐT.639, được xây dựng men theo sườn núi và bờ biển, có mục tiêu đồng thời cải thiện kết nối giao thông, bảo đảm an toàn lưu thông và mở ra không gian phát triển du lịch, kinh tế biển cho khu vực phía Bắc miền Trung.
Sau hơn 2 năm thi công, cung đèo Lộ Diêu trên tuyến đường ven biển ĐT.639 đoạn Mỹ Thành - Lại Giang cơ bản đã hoàn thiện. Điều đáng nói không phải chỉ là thêm một con đường, mà là một cách tiếp cận mới: hạ tầng giao thông Việt Nam không dừng ở nhiệm vụ "mở lối" mà phải tạo giá trị gia tăng cho không gian ven biển, cho du lịch và đời sống người dân. Đây là lý do nhiều chuyên gia coi Lộ Diêu là hình mẫu thu nhỏ cho cách làm đường cao tốc miền Trung và các tuyến ven biển trong giai đoạn tới.
450.000m³ đất đá và 5 sườn núi: cái giá kỹ thuật cho một cung đường đẹp
Đằng sau một cung đường đèo ven biển thơ mộng là khối lượng xử lý địa hình khổng lồ: 5 sườn núi cao bị cắt xẻ, khoảng 450.000m³ đất đá được đào và vận chuyển ra bãi thải cách công trường khoảng 2,5km. Việc công trường không có đường nhánh tiếp cận khiến nhà thầu buộc phải thi công từ hai đầu tuyến, kéo theo chi phí tổ chức thi công và logistics lớn hơn nhiều so với một tuyến đồng bằng.
Đường mới được thiết kế theo tiêu chuẩn đường cấp III đồng bằng, mặt đường bê tông nhựa rộng 12m, tốc độ thiết kế 40km/h. Quan điểm kỹ thuật ở đây khá rõ ràng: hy sinh thêm khối lượng đào đắp để đổi lấy tầm nhìn tốt hơn, độ dốc êm hơn, thay vì chấp nhận một con đèo dốc đứng, cua gấp chỉ nhằm đi qua cho xong. So với đèo Lộ Diêu cũ dài khoảng 3km, mặt đường chỉ rộng 6,5m, nhiều đoạn dốc tới 10% và tầm nhìn hạn chế, sự nâng cấp này là bước nhảy về an toàn thay vì chỉnh trang nửa vời.
Từ núi xuống biển: cú hích mới cho phát triển du lịch địa phương
Nếu trước đây, đèo Lộ Diêu cũ giống một điểm nghẽn thì cung đường mới là một "ban công" nhìn ra biển. Tuyến đường men theo sườn núi, uốn lượn qua những triền đồi ven biển, mở ra một bên là vách núi, bên còn lại là biển xanh, ghềnh đá và sóng trải dài. Đó chính là lợi thế mà rất nhiều địa phương ven biển khác đang thiếu: một cung đường đèo ven biển đủ an toàn để khai thác du lịch cảnh quan.
Tuyến đường mới được kỳ vọng trở thành xương sống cho phát triển du lịch địa phương khi giúp du khách tiếp cận Bến tàu không số Lộ Diêu, bãi biển hình cánh cung còn nguyên sơ, làng chài, Hòn Trông gắn với câu chuyện người phụ nữ chờ chồng. Đây là điểm tựa để hình thành tour kết nối núi – biển – lịch sử, thay vì những chuyến tham quan biển đơn điệu. Câu chuyện hạ tầng ở đây không chỉ là rút ngắn thời gian đi lại, mà là mở rộng không gian trải nghiệm và tăng giá trị kinh tế cho mỗi km đường.
ĐT.639 và cao tốc Quy Nhơn – Pleiku: hai trục, một chiến lược hạ tầng
ĐT.639 không đứng một mình; nó là một phần trong mạng lưới đường ven biển với chiều dài hơn 115km, gồm 8 dự án thành phần khoảng 99km, phần còn lại trùng Quốc lộ 1D. Theo quy hoạch, đoạn Mỹ Thành - Lại Giang không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại mà còn kết nối các khu kinh tế, khu công nghiệp, đô thị và điểm du lịch ven biển, đồng thời trở thành hành lang cứu hộ, cứu nạn khi Quốc lộ 1 gặp sự cố thiên tai, lũ lụt. Dự án dự kiến đưa đoạn này vào khai thác trong năm 2026 để sớm phát huy hiệu quả.
Song song với trục ven biển, đường cao tốc miền Trung – cụ thể là cao tốc Quy Nhơn - Pleiku – đang được đẩy nhanh giải phóng mặt bằng. Dự án thành phần 2 dài 69km, trong đó 63,25km cần giải phóng mặt bằng và 5,75km là chiều dài các hầm. Đây là đoạn có tổng mức đầu tư khoảng 27.576 tỷ đồng và yêu cầu kỹ thuật phức tạp, với 2 hầm xuyên đèo An Khê và Mang Yang, cùng cầu Ba La 2 có trụ cao xấp xỉ 105m – dự kiến cao nhất Việt Nam. Hai trục núi – biển này, nếu được triển khai đồng bộ, sẽ tạo thành mạng hạ tầng giao thông Việt Nam cân bằng giữa phát triển kinh tế nội địa và khai thác kinh tế biển.
Từ logistics đến đời sống: vì sao một cung đèo có thể thay đổi cả vùng
Hiện nay, phương tiện lưu thông giữa Quy Nhơn và Pleiku chủ yếu qua Quốc lộ 19 với nhiều đoạn đèo dốc quanh co, mặt đường hẹp và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông. Khi cao tốc Quy Nhơn - Pleiku hoàn thành, thời gian di chuyển dự kiến giảm từ 3,5–4 giờ xuống còn 1,5–2 giờ, đồng thời cắt giảm đáng kể chi phí vận tải. Đây là lợi thế cạnh tranh khó bỏ qua nếu địa phương muốn hút hàng hóa, logistics và dòng khách du lịch.
Ở phía biển, ĐT.639 giúp kết nối các khu kinh tế, khu công nghiệp, đô thị ven biển, đóng vai trò hành lang giao thông hỗ trợ cứu hộ, cứu nạn và duy trì kết nối khi Quốc lộ 1 bị gián đoạn. Nói cách khác, cung đèo Lộ Diêu không chỉ là cung đường đẹp bậc nhất miền Trung, mà là mắt xích quan trọng trong chuỗi logistics từ vùng núi xuống vùng ven biển. Nếu địa phương không đi kèm quy hoạch dịch vụ, bến bãi, các sản phẩm du lịch cụ thể, lợi thế này có thể bị lãng phí. Nhưng nếu làm tốt, đây sẽ là ví dụ điển hình cho cách hạ tầng giao thông dẫn dắt phát triển kinh tế biển và du lịch địa phương, thay vì chạy theo phong trào.
