An ninh mạng trở thành lý do để mở đàm phán
Rủi ro an ninh từ tua bin gió nhập khẩu là khả năng linh kiện có thể bị điều khiển từ xa, tạo lỗ hổng mạng và gây gián đoạn lưới điện cùng hạ tầng trọng yếu. Ngày 22/10, Tổng thống Donald Trump ký sắc lệnh yêu cầu Bộ Thương mại và Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) tiến hành hoặc tiếp tục đàm phán với các đối tác thương mại về nhập khẩu tua bin gió và linh kiện, sau cuộc điều tra theo Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962. Đây không chỉ là một thủ tục thương mại: chính quyền đang đặt thiết bị năng lượng vào cùng khung đánh giá với những rủi ro có thể ảnh hưởng đến an ninh quốc gia Mỹ. Cách tiếp cận ấy tạo cơ sở để Washington yêu cầu đối tác xử lý các quan ngại trước khi quyết định có cần biện pháp bổ sung hay không. An ninh vì thế trở thành đòn bẩy đàm phán, chứ không chỉ là lời cảnh báo.
Mối lo không dừng ở một thiết bị riêng lẻ
Điểm đáng chú ý là chính phủ Mỹ không chỉ nêu nguy cơ tấn công mạng. Theo đánh giá được nêu trong hồ sơ điều tra, linh kiện nhập khẩu có thể bị điều khiển từ xa, làm gián đoạn lưới điện và hạ tầng trọng yếu; tua bin còn có thể ảnh hưởng đến radar, an toàn hàng không và hoạt động quốc phòng. Nhà chức trách cũng cho rằng điện gió thiếu ổn định có thể làm giảm sự phụ thuộc vào các nguồn điện đáng tin cậy hơn. Những lý do này mở rộng phạm vi tranh luận: từ bảo mật thiết bị sang độ tin cậy của hệ thống điện và khả năng bảo vệ các chức năng quốc phòng. Tuy nhiên, việc nêu rủi ro không đồng nghĩa mọi tua bin hay linh kiện nhập khẩu đều đã gây sự cố. Chính sách hợp lý cần phân biệt nguy cơ có thể kiểm chứng với giả định, nếu không, nhãn an ninh có thể trở thành lý do quá rộng để dựng rào cản thương mại.
Bảo vệ hạ tầng cũng là cách giảm lệ thuộc
Sắc lệnh phản ánh một ưu tiên chiến lược: Mỹ muốn kiểm soát tốt hơn chuỗi cung ứng năng lượng tái tạo, thay vì để các linh kiện thiết yếu phụ thuộc quá nhiều vào nguồn bên ngoài. Nhập khẩu linh kiện đã gia tăng trong thập kỷ qua, khiến Mỹ phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài. Vì thế, lập luận an ninh vừa hướng tới bảo vệ lưới điện hạ tầng, vừa tạo sức ép để dịch chuyển hoặc đa dạng hóa nguồn cung. Đây là lựa chọn có cơ sở khi thiết bị năng lượng được kết nối với hệ thống trọng yếu, nhưng cũng có mặt trái: nếu siết nhập khẩu mà không xây dựng được nguồn thay thế đáng tin cậy, mục tiêu độc lập có thể khó đạt. Bộ Thương mại và USTR phải báo cáo Tổng thống trong vòng 180 ngày; tùy kết quả đàm phán, chính quyền có thể áp dụng biện pháp bổ sung. Bởi vậy, thước đo thành công không nên là hạn chế nhập khẩu bằng mọi giá, mà là giảm rủi ro thực tế mà vẫn duy trì khả năng phát triển năng lượng tái tạo.
