Nhân lực là phép thử của tham vọng công nghệ
VKAISS 2026 là hội nghị AI và bán dẫn Việt Nam – Hàn Quốc, nơi cơ quan quản lý, trường học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp bàn cách phát triển nhân lực cùng thúc đẩy hợp tác công nghệ giữa hai nước. Sáng 12/11, hội nghị khai mạc tại Hà Nội bằng diễn đàn chuyên sâu về nhân lực. Đây là lựa chọn đúng trọng tâm: chip là nền tảng của AI, còn AI đang kéo nhu cầu chip thế hệ mới đi lên, như ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn, nhận định. Tuy nhiên, mục tiêu đào tạo ít nhất 50.000 kỹ sư bán dẫn đến năm 2030 không thể được xem như một con số để hoàn thành trên giấy. Điều quan trọng là người học có thể làm việc với quy trình thực tế, thiết kế, sản xuất thử và kiểm định. Nếu thiếu những mắt xích ấy, mở rộng tuyển sinh sẽ không đồng nghĩa với việc tạo ra đội ngũ sẵn sàng cho ngành.
Hai hệ sinh thái có thể bù đắp điểm yếu cho nhau
Hợp tác Việt Hàn có cơ sở thực tiễn: Hàn Quốc sở hữu hệ sinh thái bán dẫn hoàn chỉnh và năng lực nghiên cứu mạnh, trong khi Việt Nam có lực lượng STEM trẻ cùng ngành điện tử và công nghệ thông tin quy mô lớn. Hai bên có dư địa phối hợp trong thiết kế vi mạch, đóng gói, kiểm thử và đào tạo nhân lực chất lượng cao. Bối cảnh cũng thuận lợi hơn sau các chuyến thăm cấp cao năm 2025 và 2026, nối tiếp cam kết tăng cường hợp tác công nghệ chiến lược. VKAISS 2026 quy tụ hơn 400 đại biểu và hơn 50 doanh nghiệp bán dẫn, cùng viện nghiên cứu, trường đại học và đại diện địa phương hai nước. Quy mô ấy tạo cơ hội kết nối, nhưng số lượng đối tác chỉ có ý nghĩa nếu dẫn tới chương trình chung, vị trí thực tập và đơn hàng nghiên cứu. Nếu không, hợp tác sẽ dừng ở diễn đàn thay vì góp phần giải quyết thiếu hụt nhân lực AI và kỹ sư bán dẫn.
Đào tạo phải gắn với phòng thí nghiệm và việc làm
Một điểm nghẽn đáng chú ý là chi phí sản xuất thử, vốn cản trở đào tạo, nghiên cứu và khả năng làm chủ công nghệ bán dẫn tại Việt Nam. Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn cho biết sẽ hỗ trợ phần mềm thiết kế vi mạch, thư viện, sản xuất thử dùng chung và đo kiểm trong hợp tác với phía Hàn Quốc. Đây là loại hạ tầng thiết thực hơn những cam kết đào tạo chung chung: sinh viên cần được tiếp cận công cụ và quy trình để biến kiến thức thành năng lực nghề nghiệp. Phía Hàn Quốc cũng giới thiệu chương trình đào tạo 500 giờ, gồm 200 giờ tiếng Hàn và văn hóa, cùng 300 giờ thực hành chuyên ngành theo dự án thực tế. Người vượt qua kiểm định có cơ hội tuyển dụng tại Hàn Quốc và được miễn yêu cầu một năm kinh nghiệm khi xin visa nhân lực chuyên môn. Với người học, con đường ấy có giá trị nếu đi kèm tiêu chuẩn tuyển chọn rõ ràng và kinh nghiệm phù hợp.
Từ diễn đàn đến cam kết có thể đo lường
Diễn đàn nhân lực mở màn chuỗi hoạt động kết nối công nghệ giữa hai nước; chương trình còn dự kiến có các biên bản ghi nhớ giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học. Hai bên cũng đang thúc đẩy một biên bản ghi nhớ giữa cơ quan công nghiệp Hàn Quốc và Bộ Nội vụ Việt Nam để tạo cơ sở cho việc đưa nhân lực sang làm việc. Bước tiếp theo nên là công khai các đầu việc cụ thể: bao nhiêu học viên được đào tạo, bao nhiêu người được thực hành trên hạ tầng dùng chung, doanh nghiệp nào tiếp nhận và kỹ năng nào được công nhận. Đó là cách kiểm tra xem hợp tác Việt Hàn có chuyển thành cơ hội nghề nghiệp và năng lực công nghệ trong nước hay không. Mục tiêu 50.000 kỹ sư là cần thiết, nhưng chất lượng đào tạo và khả năng giữ lại chuyên môn trong hệ sinh thái Việt Nam mới quyết định giá trị lâu dài. Thành công của VKAISS vì thế không nằm ở số cuộc gặp, mà ở những chương trình tiếp tục sau hội nghị.
