Đề xuất quy mô lớn, chưa phải dự án đã khởi công
Trung tâm logistics thông minh Lao Bảo là đề xuất xây dựng đầu mối tiếp nhận, điều phối và phân luồng phương tiện, hàng hóa phía sau cửa khẩu, kết nối hạ tầng tại chỗ với mạng lưới vận tải xuyên biên giới. Ngày 11/11, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Đức Tiến chủ trì buổi làm việc tại Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo với Viettel Post và các sở, ngành để rà soát tiến độ, phương án thực hiện. Theo đề xuất của doanh nghiệp, trung tâm có diện tích dự kiến 21,87 ha, gần 22 ha. Con số này đáng chú ý, nhưng không nên được hiểu là diện tích đã được phê duyệt hay dự án đã bước vào thi công. Hiện Viettel Post đang đề xuất tiếp nhận, cải tạo và khai thác một số hạng mục sẵn có, gồm tòa nhà Thiên niên kỷ, khu đất xung quanh và bến bãi; hồ sơ và phương án chính thức vẫn cần được hoàn thiện.
Cách tiếp cận tận dụng hạ tầng hiện hữu có lý: giảm phần việc phải xây mới có thể rút ngắn thời gian chuẩn bị và giúp sử dụng tốt hơn các công trình tại cửa khẩu. Tuy vậy, hiệu quả còn phụ thuộc vào việc xác định rõ hiện trạng, phạm vi tiếp nhận và trách nhiệm vận hành. Vì thế, thông tin quan trọng hiện nay không phải lời hứa về một trung tâm đã thành hình, mà là đề xuất đang được các bên đưa vào quy trình xem xét.
“Luồng xanh” để tháo gỡ, không thay thế thủ tục
Quảng Trị đang chọn cách thúc tiến độ bằng phối hợp liên ngành và cơ chế “luồng xanh” xử lý hồ sơ. Lãnh đạo tỉnh yêu cầu Ban Quản lý Khu kinh tế phối hợp chặt với Viettel Post, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, thủ tục và các nội dung cần thiết; các sở, ngành phải bám sát tiến độ, tăng cường phối hợp tháo gỡ vướng mắc. Cơ chế này có thể giảm thời gian luân chuyển, xử lý hồ sơ, nhưng không đồng nghĩa với việc bỏ qua các bước thẩm định hoặc mặc nhiên chấp thuận phương án đầu tư. Đây là điểm cần phân biệt khi theo dõi Viettel Post Lao Bảo: tỉnh đang thúc đẩy quá trình chuẩn bị, còn quyết định triển khai thực tế chỉ có thể đến sau khi phương án cụ thể được xem xét và thống nhất.
Việc tăng tốc có bối cảnh rõ ràng. Trước đó, ngày 25/10, Chủ tịch UBND tỉnh Bùi Hoàng Phương kiểm tra hoạt động tại Khu Kinh tế - Thương mại đặc biệt Lao Bảo, nghe báo cáo về dự án và định hướng phát triển khu kinh tế qua biên giới Lao Bảo - Đen Sạ Vẳn. Theo số liệu Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh được nêu trong tài liệu, khu vực hiện có 77 dự án còn hiệu lực, tổng vốn đăng ký khoảng 10.187 tỷ đồng. Trong bối cảnh đó, nâng chất lượng kết nối logistics là hướng đi có cơ sở; nhưng tốc độ xử lý chỉ có ý nghĩa nếu hồ sơ cuối cùng đủ rõ để triển khai và giám sát.
Kết nối cửa khẩu với luồng hàng xuyên biên giới
Theo phương án, trung tâm sẽ kết nối cửa khẩu Lao Bảo với ICD VSICO và mạng lưới vận tải xuyên biên giới, đồng thời làm đầu mối điều phối phương tiện, hàng hóa ở khu vực phía sau cửa khẩu. Viettel Post dự kiến ứng dụng cổng thông minh Smart Gate, camera AI, hệ thống quản lý phương tiện và bến bãi, trung tâm điều hành cùng một số giải pháp tự động hóa. Đây là phần cốt lõi của tham vọng “thông minh”: công nghệ chỉ tạo khác biệt khi giúp quản lý luồng xe, hàng và bến bãi liền mạch, thay vì chỉ bổ sung thiết bị.
Nếu được triển khai đồng bộ, logistics Lao Bảo có thể giúp giảm thời gian phương tiện chờ, nâng năng lực thông quan và hạn chế nguy cơ ùn tắc khi lượng hàng xuất nhập khẩu tăng. Mạng lưới liên kết còn có tiềm năng hỗ trợ hàng hóa trên Hành lang kinh tế Đông - Tây và tăng kết nối thương mại với Lào cùng các thị trường trong khu vực. Viettel Post cũng đề xuất nghiên cứu mô hình liên doanh với VSICO, nhưng đây mới là phương án doanh nghiệp đưa ra, chưa phải mô hình hợp tác đã được phê duyệt. Bước tiếp theo là Viettel Post chuẩn bị hồ sơ và phương án cụ thể để cơ quan chức năng xem xét, thống nhất; dự án hiện vẫn trong giai đoạn hoàn thiện phương án và thủ tục.
Tiến độ cần được đo bằng quyết định triển khai
Quảng Trị có lý do để thúc đẩy trung tâm logistics tại Lao Bảo: một đầu mối vận hành tốt có thể gắn hoạt động cửa khẩu với ICD và mạng lưới vận tải, thay vì để các khâu xử lý hàng hóa rời rạc. Nhưng “luồng xanh” mới là cách đẩy nhanh việc giải quyết thủ tục, không phải dấu mốc khởi công. Đánh giá tiến độ vì vậy cần dựa vào hồ sơ hoàn thiện đến đâu, phương án nào được cơ quan chức năng thống nhất và khi nào việc triển khai thực tế được xác nhận. Cho đến khi những bước ấy rõ ràng, dự án gần 22 ha vẫn là đề xuất có tiềm năng, chưa phải một trung tâm đã hoạt động.
