Từ “nút thắt” thủ tục đến yêu cầu cải cách mang tính hệ thống
Tháo gỡ thủ tục hành chính để đẩy nhanh giải ngân dự án đầu tư công là quá trình các địa phương đồng thời rà soát, chuẩn hóa quy trình, xử lý vướng mắc về mặt bằng, vật liệu và phối hợp liên cơ quan, nhằm rút ngắn thời gian dự án, giảm chi phí cho nhà đầu tư và đưa công trình vào phục vụ người dân sớm hơn. Các động thái gần đây ở Lai Châu, Huế và Đà Nẵng cho thấy một chuyển dịch rõ rệt: thay vì chữa cháy từng vụ việc, các thành phố bắt đầu thiết kế lại hệ thống thủ tục từ góc nhìn nhà đầu tư. Ở Lai Châu, điều này gắn trực tiếp với mục tiêu cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh. Ở Huế và Đà Nẵng, trọng tâm là bảo đảm tiến độ và chất lượng giải ngân vốn đầu tư công, với các dự án quy mô lớn và số lượng rất lớn đang triển khai đồng thời.
Lai Châu chuẩn hóa quy trình dự án có sử dụng đất: đặt nhà đầu tư ở trung tâm
Điểm đáng chú ý ở Lai Châu là lãnh đạo tỉnh không coi đây là một bộ giấy tờ mới, mà là công cụ tháo gỡ một trong những điểm nghẽn lớn nhất của đầu tư công: sự chắp vá giữa nhiều thủ tục, nhiều cơ quan và trách nhiệm mờ nhạt ở từng khâu. Ban Thường vụ Tỉnh ủy làm việc với Đảng ủy UBND tỉnh để xây dựng quy trình tổng thể cho các dự án có sử dụng đất, theo hướng chuẩn hóa từng bước, quy định rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp và thời hạn xử lý. Quan trọng hơn, quy trình được thiết kế lại từ góc nhìn nhà đầu tư: những việc nào có thể thực hiện song song thì phải cho phép thực hiện song song, không bắt doanh nghiệp đi theo đường vòng tuần tự. Kế hoạch cải thiện môi trường đầu tư của tỉnh đặt trọng tâm vào việc rút ngắn thời gian giải quyết các thủ tục về đầu tư, đất đai, xây dựng và môi trường, gắn thời gian xử lý với trách nhiệm cụ thể của từng đơn vị và người đứng đầu. Đây là cách tiếp cận mang tính hệ thống, thay vì chỉ gỡ rối từng hồ sơ.
Huế siết trách nhiệm, xử lý dứt điểm vướng mắc mặt bằng, vật liệu và thủ tục
Huế lựa chọn một hướng tiếp cận khác nhưng bổ sung cho mục tiêu chung: dùng các cuộc họp rà soát tiến độ để buộc các bên liên quan phải làm rõ từng vướng mắc và phương án xử lý. Với 29 dự án đầu tư công khởi công mới, 17 dự án chuyển tiếp và hàng loạt dự án vốn ngoài ngân sách đang triển khai, nếu tiếp tục xử lý theo kiểu “bắt được khâu nào thì gỡ khâu đó”, tiến độ sẽ không thể bứt phá. Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu khi báo cáo khó khăn phải chỉ ra cụ thể vấn đề mặt bằng, nguồn cung và giá vật liệu xây dựng, thủ tục đầu tư, thời gian thực hiện, đồng thời xác định cơ quan có thẩm quyền và mốc xử lý rõ ràng. Ông nhấn mạnh việc tháo gỡ phải gắn với phân công rõ đầu mối, rõ trách nhiệm và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan. Điều này không chỉ nhằm bảo đảm giải ngân dự án đầu tư đúng kế hoạch, mà còn để các công trình nhanh chóng đi vào hoạt động, phục vụ phát triển kinh tế – xã hội và đời sống người dân.
Đà Nẵng: từ quản lý hồ sơ sang quản lý sản phẩm và tiến độ giải ngân
Đà Nẵng đang chịu áp lực đặc biệt lớn khi triển khai đồng thời hàng trăm dự án, trong đó có 7 dự án trọng điểm mang tính mở rộng không gian phát triển, hoàn thiện hạ tầng và tạo động lực tăng trưởng mới. Bí thư Thành ủy yêu cầu phải chuyển mạnh từ quản lý thủ tục sang tổ chức thực hiện, đo tiến độ bằng “sản phẩm cụ thể” chứ không bằng số lượng văn bản. Các dự án trọng điểm được yêu cầu rà soát, phân kỳ, xác định rõ phần việc, cơ quan chủ trì, người chịu trách nhiệm, đồng thời tránh để hồ sơ chạy vòng giữa các cơ quan. Song song, Chủ tịch UBND thành phố làm việc với Ban Quản lý dự án để xử lý điểm nghẽn đầu tư công: đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, kế hoạch chi tiết cho từng dự án, tăng kiểm tra hiện trường và báo cáo kịp thời các vướng mắc vượt thẩm quyền. Với hơn 4.100 tỷ đồng kế hoạch vốn và mục tiêu giải ngân 95% đến cuối năm, 100% đến tháng 1, Ban Quản lý buộc phải biến chỉ đạo thành tiến độ cụ thể cho từng công trình.
Xu hướng chung: giải quyết vướng mắc theo “hệ thống” để rút ngắn thời gian dự án
Điểm chung giữa ba địa phương là nhận thức rằng giải ngân dự án đầu tư không thể cải thiện nếu vẫn coi thủ tục là những bước rời rạc, mỗi cơ quan tự xử lý phần mình. Lai Châu chủ động kết nối các quy trình riêng lẻ thành một quy trình tổng thể, giúp nhà đầu tư hình dung rõ phải làm việc với ai, ở đâu, trong bao lâu. Huế yêu cầu mỗi vướng mắc phải gắn với đầu mối và thời hạn xử lý, tránh tình trạng “treo” hồ sơ vì không rõ trách nhiệm. Đà Nẵng thì đưa ra yêu cầu chuyển trọng tâm từ khâu giải ngân cuối kỳ sang điều phối thủ tục, gỡ điểm nghẽn tại từng dự án ngay từ đầu. Theo báo cáo của UBND Lai Châu, trong 9 tháng đầu năm tỉnh đã thu hút 223 doanh nghiệp mới và 44 dự án đầu tư, cho thấy nếu không cải cách thủ tục mang tính hệ thống, năng lực tiếp nhận và giải ngân nguồn lực sẽ trở thành giới hạn tăng trưởng. Câu chuyện cải cách vì thế không còn là “làm cho đúng luật”, mà là thiết kế lại luật chơi để thời gian dự án được rút ngắn trên thực tế, chứ không chỉ trên giấy.
