Danh mục dự án nối hạ tầng với đầu vào nông nghiệp
Đầu tư công nghiệp tại Gia Lai đang mở rộng theo hướng kết hợp hạ tầng sản xuất với chế biến nông, lâm sản và cung ứng vật tư nông nghiệp, thay vì chỉ tập trung vào xây dựng mặt bằng nhà xưởng. Ba dự án mới cho thấy cách tiếp cận đó qua các quy mô và lĩnh vực khác nhau. Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Gia Lai công bố dự án hạ tầng khu công nghiệp Đak Đoa, UBND tỉnh quyết định thành lập cụm công nghiệp Hàm Rồng, còn nhà máy phân bón xanh và hóa chất nông nghiệp được cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Tổng vốn được nêu cho ba dự án lần lượt là 2.113,3 tỷ đồng, 1.100 tỷ đồng dự kiến và 980 tỷ đồng. Điểm đáng chú ý không chỉ là quy mô vốn: danh mục này trải từ nền tảng khu, cụm công nghiệp đến đầu vào trực tiếp cho sản xuất nông nghiệp.
Đak Đoa đặt trọng tâm vào hạ tầng đa ngành
Khu công nghiệp Đak Đoa được quy hoạch trên diện tích 204 ha tại xã KDang, với tổng vốn đầu tư 2.113,3 tỷ đồng. Dự án đang lựa chọn nhà đầu tư thông qua đấu thầu đối với dự án có sử dụng đất. Đây là bước cần thiết để biến quy hoạch thành hạ tầng có thể vận hành, nhưng kết quả sẽ phụ thuộc vào tiến độ lựa chọn nhà đầu tư và triển khai. Định hướng đa ngành ưu tiên chế biến sâu nông, lâm sản, công nghiệp sạch, công nghệ cao và công nghiệp hỗ trợ; đồng thời khuyến khích thiết bị, công nghệ hiện đại phù hợp quy định chuyển giao công nghệ. Tiến độ thực hiện dự kiến 60 tháng. Với định hướng này, Đak Đoa có thể tạo không gian cho hoạt động sản xuất đa dạng, nhưng giá trị của dự án sẽ được quyết định bởi khả năng thu hút đúng nhóm ngành ưu tiên, chứ không chỉ bởi diện tích quy hoạch.
Hàm Rồng hướng tới cụm công nghiệp sinh thái
Cụm công nghiệp Hàm Rồng được thành lập tại phường Hội Phú và xã Ia Băng, có diện tích 75 ha và tổng vốn đầu tư dự kiến 1.100 tỷ đồng. Công ty TNHH Nông nghiệp Thagri Gia Lai được giao làm chủ đầu tư hạ tầng kỹ thuật. Khác với dự án khu công nghiệp đa ngành, Hàm Rồng được định hướng theo mô hình sinh thái, phục vụ sản xuất nông nghiệp chất lượng cao. Các ngành nghề ưu tiên gồm chế biến sâu nông, lâm sản, cơ khí và công nghiệp phục vụ nông nghiệp, thức ăn chăn nuôi cùng phân hữu cơ khoáng. Tối thiểu 5% diện tích được dành cho doanh nghiệp công nghệ cao thuộc khu vực tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Dự án dự kiến hoàn thành, đưa vào hoạt động trong quý II/2028. Định hướng chuyên biệt này là điểm mạnh nếu các ngành chế biến và phục vụ nông nghiệp có thể kết nối hiệu quả.
Nhà máy phân bón bổ sung mắt xích vật tư
Nhà máy phân bón xanh và hóa chất nông nghiệp Gemora được cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư với tổng vốn 980 tỷ đồng. Dự án đặt tại lô CN3, Khu công nghiệp Phù Mỹ, xã Phù Mỹ Đông, trên diện tích 184.000 m²; công suất thiết kế ở giai đoạn hoàn chỉnh là 250.000 tấn phân bón mỗi năm. Kế hoạch chia làm hai giai đoạn: giai đoạn đầu sản xuất 20.000 tấn kali sunfat chất lượng cao mỗi năm, đồng thời tạo phụ phẩm axit clohydric dự kiến chuyển sang dự án xút-clo để sản xuất PAC; giai đoạn sau mở rộng sang NPK chất lượng cao, phân hữu cơ và phân đa yếu tố. Giai đoạn I dự kiến hoạt động từ tháng 6/2028, còn giai đoạn II được lên kế hoạch đưa vào hoạt động tháng 6/2030. Mắt xích này khiến câu chuyện đầu tư Gia Lai gắn cụ thể hơn với vật tư phục vụ sản xuất, dù tiến độ và khả năng triển khai vẫn cần được theo dõi.
Cơ hội nằm ở khả năng kết nối các dự án
Ba dự án tạo nên một hướng đi có logic: khu công nghiệp Đak Đoa cung cấp hạ tầng đa ngành, cụm công nghiệp Hàm Rồng tập trung vào hệ sinh thái sản xuất gắn với nông nghiệp, còn dự án phân bón xanh Gia Lai bổ sung nguồn vật tư và hóa chất nông nghiệp. Tuy nhiên, các định hướng và công suất dự kiến chưa tự động tạo ra một chuỗi sản xuất hoàn chỉnh. Điều quan trọng là tiến độ xây dựng, khả năng thu hút doanh nghiệp phù hợp và việc các dự án có kết nối được với nhu cầu chế biến, sản xuất nông nghiệp hay không. Vì vậy, quy mô vốn là tín hiệu đáng chú ý nhưng chưa phải thước đo đầy đủ cho hiệu quả. Gia Lai đang đặt nền móng cho một cấu trúc công nghiệp gần hơn với thế mạnh nông nghiệp của tỉnh; bước tiếp theo là biến các kế hoạch riêng lẻ thành năng lực sản xuất vận hành đồng bộ.
