Một thành phố rộng hơn cần cách tổ chức khác
Quy hoạch TP.HCM là định hướng tổ chức không gian, dân cư, kinh tế và hạ tầng của thành phố trong giai đoạn 2025–2050, với tầm nhìn 100 năm, nhằm kết nối các khu vực thành một đô thị thống nhất. Đây không chỉ là bản đồ phát triển mới: giá trị của quy hoạch phải được đo bằng việc người dân có thêm lựa chọn về việc làm, nhà ở, đi lại và dịch vụ thiết yếu hay không. Ngày 30/10/2026, HĐND TP.HCM thông qua Nghị quyết 123/NQ-HĐND; ngày 31/10, Chủ tịch UBND thành phố ban hành Quyết định 7308/QĐ-UBND phê duyệt quy hoạch. Phạm vi lập quy hoạch rộng khoảng 6.772,59 km², gồm 168 đơn vị hành chính. Sau hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, chỉ cộng gộp các quy hoạch cũ sẽ không đủ: thành phố cần phân công chức năng và nối các khu vực thành một chỉnh thể.

Năm cực động lực, năm trung tâm vệ tinh
Mô hình siêu đô thị đa cực, đa trung tâm đặt năm cực động lực bên cạnh năm trung tâm vệ tinh, năm hệ liên kết chiến lược và mười vùng quản trị phát triển. Các cực được định hướng theo thế mạnh: lõi tài chính và dịch vụ quốc tế; phía Đông về đổi mới sáng tạo; phía Bắc về công nghiệp và logistics; phía Nam về cảng biển, thương mại tự do và năng lượng; phía Tây về đô thị, giáo dục và y tế. Các trung tâm vệ tinh gồm Côn Đảo; Vũng Tàu - Long Hải - Hồ Tràm; Hóc Môn - Củ Chi; Bàu Bàng; và Bắc Tân Uyên. Vai trò của chúng không phải tạo thêm những điểm phát triển biệt lập, mà bổ trợ cho các cực và khai thác lợi thế từng địa bàn. Năm hệ liên kết chiến lược, gồm hành lang giao thông, hạ tầng đô thị và hệ sinh thái liên vùng, sẽ quyết định liệu cấu trúc trên có vận hành như một mạng lưới hay chỉ tồn tại trên bản quy hoạch.

Thước đo thật sự nằm ở đời sống thường ngày
Với cư dân, lời hứa đáng quan tâm nhất không phải vị thế đô thị toàn cầu, mà là cơ hội tìm việc gần nơi ở hơn, nhà phù hợp khả năng chi trả, chuyến đi bớt tốn thời gian và đường đến trường học, bệnh viện hay không gian công cộng thuận tiện hơn. Quy hoạch ưu tiên nhà ở xã hội, nhà cho thuê, cải tạo chung cư cũ và chỉnh trang khu vực ven kênh rạch; việc tái thiết phải đi cùng tái định cư, sinh kế và điều kiện sống của người chịu tác động. Giao thông công cộng là phép thử rõ ràng cho cam kết ấy. Mục tiêu là nâng tỷ lệ người dân sử dụng phương tiện công cộng lên khoảng 35–50% vào năm 2030, 50–60% vào năm 2035 và khoảng 65% giai đoạn 2045–2050. Nếu việc làm và dịch vụ được phân bố hợp lý nhưng kết nối chậm hoặc thiếu tin cậy, cư dân vẫn phải dựa vào phương tiện cá nhân và lợi ích của mô hình đa cực sẽ khó cảm nhận.

Từ định hướng đến kết quả: cần giám sát điều gì?
Bước kế tiếp phải là kế hoạch thực hiện có lộ trình, phân kỳ, dự án ưu tiên, nguồn lực và trách nhiệm rõ ràng cho từng cơ quan. Đây là điểm quyết định: quy hoạch có thể mở ra không gian phát triển, nhưng không tự bảo đảm công trình được làm đúng thứ tự hay lợi ích được chia sẻ công bằng. Các chương trình và dự án đang triển khai cũng cần được rà soát, cập nhật theo lộ trình, tránh gián đoạn quản lý và đầu tư. Người dân và cơ quan giám sát nên theo dõi nguồn lực có tập trung vào công trình cấp thiết không; nhà ở có đáp ứng nhu cầu và khả năng chi trả không; trường học, bệnh viện có theo kịp dân số không; môi trường và hành lang sinh thái có được bảo vệ không. Thành công của quy hoạch TP.HCM sẽ không nằm ở số cực hay trung tâm được vẽ ra, mà ở việc cư dân đi lại thuận tiện hơn, tiếp cận dịch vụ tốt hơn và không bị bỏ lại trong quá trình tái thiết. Đó mới là tiêu chuẩn xứng đáng cho một siêu đô thị đa cực.







