Từ 4 lên 7 triệu khách: vì sao Huế muốn “vượt khung” quy hoạch?
Sân bay Phú Bài Huế là cảng hàng không quốc tế phục vụ khu vực Thừa Thiên Huế và miền Trung, đang được định hướng mở rộng công suất hành khách và hạ tầng hàng không để đáp ứng tăng trưởng du lịch, tăng số đường bay và củng cố vai trò kết nối vùng trong dài hạn. UBND TP Huế đã có văn bản gửi Bộ Xây dựng, tham gia ý kiến đối với hồ sơ quy hoạch chi tiết Cảng hàng không quốc tế Phú Bài thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Trọng tâm đề xuất là điều chỉnh công suất thiết kế đến năm 2030 từ 4 triệu lên 7 triệu hành khách/năm. Đây là bước đi mang tính “vượt khung” so với phương án 4 triệu khách đang được cơ quan tư vấn và Hội đồng thẩm định xem xét.
Điểm then chốt ở đây không phải là tranh luận thuần túy về con số, mà là lựa chọn tầm nhìn. Huế nhìn sân bay Phú Bài như một đầu mối chiến lược của du lịch miền Trung, nên nếu chấp nhận mức công suất 4 triệu khách/năm, địa phương sẽ tự trói tay trong bối cảnh nhu cầu tăng rất nhanh. Ngược lại, đặt mục tiêu 7 triệu buộc hệ thống quy hoạch, vốn và tổ chức khai thác phải “vươn lên” theo, nhưng cũng mở ra biên độ phát triển lớn hơn cho thành phố trực thuộc Trung ương này.
Du lịch bùng nổ: không nâng công suất, Phú Bài sẽ “nghẽn” sớm
Động lực mạnh nhất cho đề xuất mở rộng sân bay Phú Bài chính là du lịch miền Trung đang tăng tốc. Theo thống kê, chỉ trong 8 tháng đầu năm 2026, Huế đón khoảng 5,817 triệu lượt khách, tăng 26,4% so với cùng kỳ; trong đó khách quốc tế đạt khoảng 1,756 triệu lượt, tăng 35%. Thành phố đặt mục tiêu cả năm đón 7 – 7,5 triệu lượt khách, tổng thu từ du lịch khoảng 15.000 tỷ đồng. Với đà này, giữ trần công suất hành khách ở mức 4 triệu/năm là một rủi ro rõ ràng: sân bay sẽ trở thành nút thắt thay vì động lực tăng trưởng.
Huế nay đã là thành phố trực thuộc Trung ương, trong đó sân bay Phú Bài được xác định là đầu mối hạ tầng quan trọng phục vụ phát triển kinh tế – xã hội, du lịch và kết nối vùng của miền Trung. Nếu hạ tầng hàng không không “chạy kịp” nhu cầu, du khách sẽ chuyển sang Đà Nẵng hoặc Chu Lai, kéo theo dòng đầu tư và các sản phẩm dịch vụ du lịch chất lượng cao rời khỏi Huế. Nói cách khác, năng lực sân bay không còn là câu chuyện kỹ thuật, mà là lợi thế cạnh tranh của cả điểm đến.
Quy hoạch dài hạn: 2 đường băng, T3 và bài toán công suất 12 triệu khách
Trong khi UBND TP Huế muốn nâng công suất thiết kế sân bay Phú Bài Huế lên 7 triệu hành khách/năm vào 2030, cơ quan tư vấn hiện đang xây dựng phương án 4 triệu hành khách/năm vào 2030 và 12 triệu vào 2050. Nhìn ở tầm dài hạn, phương án hạ tầng khá tham vọng: đến 2030 sẽ kéo dài đường cất hạ cánh 09/27 lên 3.600m, rộng 45m, đáp ứng khai thác tàu bay code E, đồng thời bổ sung đường lăn song song và các đường lăn nối đồng bộ. Sân đỗ hàng không dân dụng được đề xuất đáp ứng 9 vị trí đỗ tàu bay code C và 2 vị trí code E đến năm 2030, tăng lên 23 vị trí code C và 4 vị trí code E vào năm 2050.
Về khu nhà ga, phương án quy hoạch lựa chọn xây mới nhà ga T3 về phía Đông nhà ga T2, không tiếp tục sử dụng nhà ga T1 đến năm 2050. Trong giai đoạn trước 2030, T2 vẫn khai thác với công suất khoảng 4–5 triệu hành khách/năm, T1 chuyển sang phục vụ hàng không chung. Đến 2050, T2 đảm nhận khoảng 5 triệu khách, T3 thiết kế 7 triệu khách/năm, tổng công suất hành khách đạt tối thiểu 12 triệu. Cách phân vai này cho thấy Phú Bài được “đóng khung” như một sân bay hạng trung lớn của miền Trung, chứ không phải sân bay vệ tinh nhỏ.
Giữ khai thác liên tục: nâng cấp nhưng không được phép đóng cửa
Một yêu cầu rất “thực dụng” mà Huế đặt ra là mở rộng sân bay nhưng phải giữ hoạt động khai thác liên tục. UBND TP Huế đề nghị rà soát phương án đầu tư hệ thống đường cất hạ cánh, đường lăn theo hướng có thể triển khai nâng cấp nhưng vẫn duy trì hoạt động. Địa phương cũng đề nghị đưa phương án nâng cấp này vào kế hoạch đầu tư để bảo đảm sân bay khai thác an toàn, ổn định lâu dài, hạn chế khả năng phải đóng cửa khi cải tạo. Đây là quan điểm đúng, bởi nếu Phú Bài phải tạm dừng bay trong thời gian dài, mọi nỗ lực định vị Huế như điểm đến du lịch miền Trung sẽ bị gián đoạn.
Ngoài khu bay, quy hoạch còn tính đến kết nối mặt đất: đến năm 2050, hồ sơ đề xuất bổ sung một tuyến đường từ khu nhà ga T3 kết nối với Đường tỉnh 49B, nhằm chia sẻ lưu lượng cho cửa ngõ hiện hữu và hạn chế nguy cơ ùn tắc khi sản lượng hành khách tăng cao. Điều này phù hợp với định hướng của TP Huế là tạo thêm hướng tiếp cận sân bay để giảm áp lực cho tuyến Nguyễn Tất Thành, giảm nguy cơ ùn tắc khi lượng khách và phương tiện tăng. Nói cách khác, bài toán công suất không chỉ nằm trên bầu trời, mà còn trên mặt đất.
Kết nối vùng và cạnh tranh: Huế có dám “chơi lớn” với Phú Bài?
Trong bối cảnh mạng lưới sân bay miền Trung dày đặc, từ Đà Nẵng đến Chu Lai, Cam Ranh, việc nâng cấp Phú Bài không chỉ là chuyện của Huế mà còn là chiến lược kết nối vùng. Sân bay Phú Bài được xác định là một trong những đầu mối hạ tầng quan trọng phục vụ kinh tế – xã hội, du lịch và kết nối miền Trung. Dù quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc hiện điều chỉnh công suất Phú Bài 2030 xuống 4 triệu khách, Huế vẫn kiên trì đề xuất 7 triệu để phù hợp với quy hoạch đô thị dài hạn vốn từng đặt mục tiêu 7 triệu khách vào 2030 và 12 triệu vào 2050.
Điểm cần lưu ý là dự báo nhu cầu hành khách qua Phú Bài đã tính đến tác động của đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, giả định hoàn thành giai đoạn 2040–2045, sẽ hút bớt một phần khách hàng không trên trục Bắc – Nam. Điều này khiến bài toán công suất càng phải thận trọng: đầu tư quá ít thì “đói” hạ tầng, quá nhiều thì rủi ro lãng phí. Tuy vậy, với đà tăng du lịch, vai trò đô thị trung ương và mục tiêu làm cửa ngõ cho du lịch miền Trung, chọn trần 7 triệu khách đến 2030 là cách Huế tự đặt mình vào “chiếu trên” trong cuộc cạnh tranh sân bay khu vực. Nếu không dám ‘chơi lớn’ ngay trong quy hoạch, Phú Bài sẽ khó trở thành sân bay mang tầm vùng như kỳ vọng.
