Biểu lãi suất giảm, áp lực huy động vẫn còn
Lãi suất tiết kiệm là khoản lợi tức ngân hàng trả cho khách hàng gửi tiền trong một kỳ hạn, được công bố theo sản phẩm và điều kiện gửi cụ thể. Cuối tháng 10, việc nhiều ngân hàng hạ mức niêm yết không đồng nghĩa cuộc đua giành tiền gửi đã kết thúc: áp lực vốn vẫn buộc các nhà băng tìm cách giữ khách hàng.
Tính đến ngày 28.10, hơn 20 ngân hàng thương mại cổ phần cùng 4 ngân hàng thương mại nhà nước đã giảm lãi suất; mức giảm thường thấy là 0,5 điểm phần trăm, một số nơi giảm tới 0,7 điểm phần trăm. Đây là diễn biến đáng chú ý sau yêu cầu của Ngân hàng Nhà nước về giảm lãi suất tiền gửi bình quân phát sinh mới từ kỳ hạn 6 tháng trở lên trong những tháng cuối năm. Nhưng con số trên bảng niêm yết mới chỉ cho thấy một mặt của thị trường.
Bối cảnh khiến việc hạ lãi suất khó trở thành một cuộc rút lui đồng loạt khỏi cạnh tranh là nhu cầu tín dụng thường tăng mạnh vào cuối năm. Ngân hàng vừa phải kiểm soát chi phí vốn, vừa cần duy trì nguồn tiền đủ cho hoạt động cho vay. Vì vậy, lãi suất huy động có thể giảm trên bảng công khai trong khi chính sách dành cho từng nhóm khách hàng vẫn được điều chỉnh riêng.
Lãi suất niêm yết không kể hết câu chuyện
Các đợt điều chỉnh cho thấy xu hướng giảm đã lan rộng nhưng không đồng đều. VPBank hạ lãi suất trực tuyến ở một số kỳ hạn; LPBank đưa mức cao nhất về 6,7%/năm, còn VietBank giảm 0,5 điểm phần trăm tại các kỳ hạn 6–36 tháng, xuống tối đa 5,9%/năm. SeABank giảm tới 0,7 điểm phần trăm ở các kỳ hạn 18–36 tháng. Những khác biệt ấy khiến người gửi khó đánh giá chỉ bằng một mức lãi suất ngân hàng được quảng bá chung.
Khảo sát tại quầy ngày 22.10 ghi nhận biểu lãi suất dành cho khách hàng thông thường tại một phòng giao dịch MBBank ở Hà Nội dao động từ 4,5–6,5%/năm, trong khi nhân viên chào mức 8,8%/năm cho tiền gửi trực tuyến kỳ hạn 6 tháng và 8,0%/năm tại quầy cùng kỳ hạn. Một trường hợp khác được giới thiệu lãi suất ưu đãi 8,7%/năm, với điều kiện dành cho khách hàng mới và số dư từ 100 triệu đồng. Khoảng cách này cho thấy mức thực nhận phụ thuộc vào kênh gửi, điều kiện và chính sách cụ thể.
Đáng chú ý hơn, nguồn tư liệu ghi nhận mức chào mời cao nhất 9,3%/năm cho kỳ hạn 24 tháng, tính lãi hằng tháng, trong bối cảnh lãi suất niêm yết tại quầy đã giảm. Người gửi nên yêu cầu ngân hàng xác nhận rõ kỳ hạn, điều kiện áp dụng, cách trả lãi và khả năng tất toán trước hạn; một lời giới thiệu riêng không thay thế được việc kiểm tra điều khoản của sản phẩm.
Giữ dòng tiền bằng những cánh cửa khác
Khi không thể cạnh tranh công khai bằng biểu lãi suất, ngân hàng chuyển sang sản phẩm và ưu đãi có điều kiện để níu chân tiền gửi. Chứng chỉ tiền gửi là một kênh được nhắc đến trong bối cảnh này; các chương trình cộng lãi cũng có thể khiến mức khách hàng nhìn thấy khác với lãi suất cơ bản. Cách làm đó giúp nhà băng linh hoạt hơn, nhưng đồng thời khiến việc so sánh giữa các lựa chọn trở nên phức tạp.
Tác động với người gửi không chỉ nằm ở lợi tức. Tại một điểm giao dịch SHB, nhân viên cho biết khách hàng có thể rút một phần, vay dựa trên sổ, chuyển nhượng hoặc tất toán một phần trước hạn. Những tính năng này đáng cân nhắc cùng lãi suất, bởi một mức cao hơn nhưng kèm giới hạn về điều kiện hay thanh khoản chưa chắc phù hợp với kế hoạch sử dụng tiền.
Về phía chi phí vốn, giảm lãi suất huy động trên giấy chưa chắc kéo giảm nhanh chi phí thực tế nếu ưu đãi riêng vẫn được duy trì. Trong khi đó, lãi suất cho vay bình quân đã tiến gần 11%/năm và tăng 0,2 điểm phần trăm so với tháng 8. Điều này nhấn mạnh bài toán của ngân hàng: vừa đáp ứng yêu cầu hạ lãi suất, vừa giữ đủ nguồn vốn mà không làm chi phí đầu vào tăng quá cao.
Người gửi cần nhìn xa hơn con số quảng bá
Yêu cầu điều chỉnh áp dụng với lãi suất tiền gửi bình quân của các giao dịch mới từ 6 tháng trở lên trong những tháng cuối năm, so với mức của từng ngân hàng tại kỳ báo cáo 11.10–20.10.2026. Do đó, các đợt hạ biểu niêm yết hiện nay là một phần của quá trình điều chỉnh, không phải dấu hiệu cho thấy áp lực thanh khoản đã biến mất.
Nếu tín dụng và nhu cầu thanh khoản tăng mạnh, mặt bằng lãi suất huy động vẫn có thể chịu sức ép trở lại vào đầu năm 2027. Với khách hàng, lựa chọn thận trọng là đối chiếu biểu niêm yết với điều kiện ưu đãi bằng văn bản, xem xét kỳ hạn và khả năng rút tiền, rồi mới quyết định. Không nên xem mức lãi suất cao nhất được chào mời là lựa chọn phổ biến nếu chưa đáp ứng đủ điều kiện.
Kết luận: ngân hàng giảm lãi suất trên biểu công khai, nhưng cuộc đua giữ tiền gửi chưa dừng mà đang chuyển sang những ưu đãi chọn lọc và sản phẩm khác. Khoảng cách giữa mức niêm yết và mức chào mời là lời nhắc rằng người gửi cần so sánh cả điều kiện lẫn tính linh hoạt, thay vì chỉ nhìn vào con số cao nhất.
