Từ đào tạo nghề truyền thống đến kỹ năng xanh nghề
Kỹ năng xanh nghề là tập hợp những kiến thức, thái độ và năng lực thực hành giúp người lao động giảm tác động môi trường trong từng công việc cụ thể, từ sử dụng năng lượng hiệu quả, ưu tiên công nghệ sạch đến tham gia các mô hình sản xuất và dịch vụ hướng tới phát triển bền vững của nền kinh tế xanh tương lai. Nếu trước đây, nhiều người nhìn giáo dục nghề chỉ như con đường nhanh ra thị trường lao động, thì hôm nay, câu hỏi phải là: lao động đó sẽ đóng vai trò gì trong mục tiêu giảm phát thải và chuyển đổi xanh. Dự án “Vì một hành tinh xanh và Giáo dục AI – Kiến tạo tương lai” tổ chức lễ tổng kết ngày 28.8.2026 tại Bắc Ninh đã cho thấy một mô hình trả lời đầy thuyết phục cho câu hỏi này.
Giáo dục nền kinh tế xanh: Hơn 10.000 sinh viên không chỉ học nghề
Điểm đáng chú ý nhất của dự án là quy mô và chiều sâu tác động: sau hai năm triển khai tại Bắc Ninh, hơn 10.000 sinh viên giáo dục nghề nghiệp đã được tiếp cận và trang bị tư duy xanh, kỹ năng xanh thông qua đào tạo và học tập từ dự án. Con số cụ thể là 10.560 sinh viên được áp dụng phương pháp học tập dựa trên dự án (PBL), vừa học kiến thức chuyên môn, vừa rèn tư duy phản biện, khả năng sáng tạo, hợp tác và giải quyết vấn đề cho nền kinh tế xanh. Đây không phải những "khóa học ngoại khóa" mang tính phong trào; khi kỹ năng xanh nghề được đưa vào chương trình chính thức của 16 trường nghề hiện đại, nó trở thành một phần của năng lực nghề nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội việc làm và con đường thăng tiến của người học.
Đào tạo bền vững: Khi giáo viên là tác nhân chuyển đổi
Để giáo dục nền kinh tế xanh không dừng lại ở khẩu hiệu, vai trò của đội ngũ giảng viên là quyết định. Dự án đã đào tạo 112 giảng viên về năng lượng bền vững, bảo vệ môi trường, phương pháp học tập dựa trên dự án và cách giảng dạy gắn với các Mục tiêu Phát triển Bền vững của Liên Hợp Quốc. Nội dung đào tạo không chỉ nói về năng lượng tái tạo, hiệu quả năng lượng và phát triển bền vững, mà còn yêu cầu giảng viên đổi mới cách dạy, kết hợp hình thức trực tuyến và trực tiếp, xây dựng bài học gắn với tình huống thực tế của địa phương. Chính đội ngũ này là người biến khẩu hiệu "phát triển bền vững" thành thói quen nghề nghiệp: từ việc thiết kế xưởng thực hành ít tiêu tốn điện nước hơn, đến hướng dẫn sinh viên phân tích vòng đời sản phẩm trước khi sản xuất.
Kết hợp AI với tư duy xanh: Trường nghề hiện đại phải đi trước thị trường
Dự án không xem kỹ năng xanh tách biệt khỏi chuyển đổi số. Văn bản "Vì một hành tinh xanh và Giáo dục AI – Kiến tạo tương lai" tập trung vào tiết kiệm năng lượng, chuyển dịch năng lượng, năng lượng tái tạo và sử dụng năng lượng hiệu quả, đồng thời tích hợp nguyên tắc bảo vệ môi trường vào phương pháp giảng dạy. Điều này cho thấy một lựa chọn chiến lược: trường nghề hiện đại phải đào tạo sinh viên vừa hiểu nền kinh tế xanh, vừa biết dùng trí tuệ nhân tạo để tối ưu quy trình, giám sát tiêu thụ năng lượng, hay thiết kế các giải pháp tiết kiệm trong sản xuất. Nếu không gắn AI với tư duy xanh, giáo dục nghề sẽ tụt lại so với thị trường lao động đang đòi hỏi kỹ thuật viên, công nhân lành nghề có khả năng vận hành các hệ thống thông minh trong nhà máy, tòa nhà và dịch vụ năng lượng mới.
Trường nghề trong cuộc chiến khí hậu: Từ Bắc Ninh đến Vĩnh Long
Hai kỳ Hội trại Vì Một Hành Tinh Xanh (Green Energy Camp) với hơn 400 giảng viên và sinh viên tham gia không chỉ tạo sân chơi, mà còn khẳng định giáo dục nghề nghiệp có thể trở thành tuyến đầu trong ứng phó khí hậu. Theo lãnh đạo ngành giáo dục Bắc Ninh, dự án đã giúp các cơ sở giáo dục nghề từng bước đưa nội dung phát triển bền vững, bảo vệ môi trường, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và ứng dụng công nghệ vào hoạt động đào tạo, qua đó mở rộng cơ hội học tập và trải nghiệm cho học sinh, sinh viên, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho phát triển kinh tế – xã hội địa phương. Đại diện Tổ chức Kenan Foundation Asia khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành trong việc xây dựng lực lượng lao động sẵn sàng cho chuyển đổi xanh và số, đồng thời mở rộng chương trình sang Vĩnh Long, hướng tới gần 30.000 sinh viên nghề ở hai tỉnh. Đây là bước đi cho thấy: muốn giải quyết thách thức khí hậu, phải bắt đầu từ chương trình đào tạo nghề.
