Sách giáo khoa mới 2028: Một bộ sách, nhiều kỳ vọng
Sách giáo khoa mới 2028 là bộ sách giáo dục phổ thông được Bộ Giáo dục và Đào tạo rà soát, hoàn thiện theo hướng giảm tải kiến thức, tăng tính thực tiễn và phù hợp hơn với điều kiện dạy học ở các vùng miền, dự kiến sử dụng thống nhất trên toàn quốc từ năm học 2028-2029. Đây không chỉ là việc thay bộ sách, mà là điều chỉnh lại tư duy thiết kế chương trình giáo dục phổ thông, đặt áp lực học tập của học sinh lên bàn cân với nhu cầu phát triển năng lực nền tảng. Theo Thông báo 494/TB-VPCP ngày 22/9/2026, Bộ GD&ĐT được giao xây dựng kế hoạch rà soát chương trình và sách giáo khoa, phân công nhiệm vụ và xác định lộ trình thực hiện rõ ràng. Việc này diễn ra sau một giai đoạn triển khai cho thấy nhiều bất cập trong nội dung và cách cung ứng sách hiện hành, buộc hệ thống phải thay đổi chứ không chỉ vá lỗi rời rạc.
Giảm tải kiến thức học sinh: Đổi sách hay đổi cách nhìn về học
Điểm tích cực nhất của sách giáo khoa mới 2028 là định hướng giảm tải kiến thức học sinh, nhưng đây không phải là cắt bỏ kiến thức một cách cơ học. Trọng tâm là giữ lại những nội dung thực sự cần thiết để học sinh có kiến thức, kỹ năng, phẩm chất và năng lực nền tảng, đồng thời loại bỏ hoặc chuyển đổi những mảng quá chuyên sâu vốn gây áp lực thi cử không cần thiết. Những phần nâng cao sẽ di chuyển sang tài liệu tham khảo, dành cho nhóm học sinh có nhu cầu, thay vì trở thành “chuẩn chung” buộc tất cả phải chạy đua theo. Cách làm này, nếu được thực hiện nghiêm túc, sẽ buộc nhà trường và phụ huynh thay đổi quan niệm: thay vì nhồi càng nhiều càng tốt, phải đặt câu hỏi kiến thức đó giúp trẻ làm được gì trong đời sống thực. Điều đáng nói là chương trình được yêu cầu chú trọng giáo dục đạo đức, nhân cách, lịch sử, văn hóa và lòng yêu nước, chứ không chỉ là các bài toán khó hay khái niệm hàn lâm.
Tính thực tiễn và phù hợp vùng miền: Bộ sách thống nhất, cách dạy linh hoạt
Một bộ sách giáo khoa mới sử dụng thống nhất trên toàn quốc từ năm học 2028-2029 sẽ là khung chung, nhưng định hướng xây dựng lại nhấn mạnh yếu tố thực tiễn và khả năng triển khai ở từng vùng miền. Chương trình và sách giáo khoa được yêu cầu phải phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội, cơ sở vật chất và môi trường giáo dục khác nhau, tránh việc “vẽ” những bài học xa lạ với đời sống học sinh nông thôn, miền núi hoặc vùng khó. Những kiến thức quá chuyên sâu, không gắn với mặt bằng chung của giáo dục phổ thông, được yêu cầu xem xét điều chỉnh, tách khỏi chương trình chính khóa. Về mặt quản lý, bản quyền sách giáo khoa sẽ là tài sản của Nhà nước, Bộ GD&ĐT chỉ đạo biên soạn và chịu trách nhiệm nội dung. Nếu thực thi đúng, điều này mở ra khả năng tổ chức in ấn, phát hành ở địa phương, sử dụng dữ liệu ngành để xác định nhu cầu, hạn chế tình trạng nơi thừa nơi thiếu như đã từng xảy ra với hơn 776.000 bản sách giáo khoa bị thiếu vào ngày 20/9/2026.
Từ chuyện thiếu sách đến mục tiêu cung ứng miễn phí: Tác động trực tiếp tới gia đình
Việc điều chỉnh sách giáo khoa lần này không xuất phát từ lý do học thuật thuần túy, mà gắn với các vấn đề rất thực tế: thiếu sách, phát hành rối và chi phí mua sách vẫn là gánh nặng với nhiều gia đình. Theo một kết luận chính thức, đến ngày 20/9/2026, một số địa phương vẫn còn thiếu hơn 776.000 bản sách giáo khoa – một con số đủ nói rằng hệ thống cung ứng đang có vấn đề. Thủ tướng yêu cầu rà soát đến từng trường, bảo đảm mỗi học sinh có đủ sách và không để tình trạng thiếu lặp lại trong các năm học tới. Song song với đó là nghiên cứu phương án cắt giảm khâu trung gian phát hành, giao địa phương tham gia in ấn, phát hành để tiết giảm chi phí. Một định hướng đáng chú ý là từng bước khai thác bản quyền sách giáo khoa để tiến tới cung ứng miễn phí cho học sinh theo lộ trình. Nếu được triển khai đến nơi đến chốn, đây sẽ là thay đổi trực tiếp chạm tới túi tiền của các gia đình có con đi học, chứ không chỉ nằm trên giấy.
Phụ huynh nên chuẩn bị tâm thế mới cho năm học tới
Từ nay đến năm học 2028-2029, Bộ GD&ĐT sẽ tiếp tục rà soát chương trình, hoàn thiện sách và xử lý bản quyền bộ sách giáo khoa mới. Vụ Giáo dục Phổ thông được giao làm đầu mối xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch, đồng thời tiếp tục cập nhật tình hình cung ứng để xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh. Quá trình này được yêu cầu lắng nghe ý kiến giáo viên, học sinh, cha mẹ học sinh, chuyên gia và các nhà khoa học – nghĩa là phụ huynh không còn đứng ngoài cuộc mà trở thành một tiếng nói cần thiết trong việc định hình chương trình. Về phía gia đình, điều quan trọng không phải là chạy đua mua trước bộ sách giáo khoa mới, mà là chuẩn bị cho con một tâm thế học khác: chú trọng hiểu và vận dụng hơn là học thuộc, tôn trọng sự đa dạng vùng miền, và sẵn sàng cùng nhà trường phản hồi khi chương trình chưa sát thực tế. Nếu phụ huynh giữ nguyên kỳ vọng “càng nhiều kiến thức càng tốt”, mọi nỗ lực giảm tải sẽ bị kéo ngược trở lại.
