Sách giáo khoa khan hiếm: vấn đề không còn là chuyện riêng lẻ
Sách giáo khoa khan hiếm trước thời điểm chuẩn bị khai giảng là tình trạng nhiều phụ huynh đã đăng ký, đi lại tìm mua ở nhiều nhà sách nhưng vẫn không gom đủ bộ sách, khiến việc học của con bị gián đoạn, tâm lý cha mẹ căng thẳng, và buộc gia đình phải xoay xở đủ cách từ sách cũ, sách điện tử đến photo tạm để theo kịp chương trình. Khi năm học mới cận kề, ở Gia Lai có phụ huynh “đỏ mắt” tìm sách lớp 9 dù đã đăng ký mua từ hơn một tháng trước nhưng vẫn chưa đủ bộ. Tại Hà Nội, nhiều khối lớp không còn đủ bộ sách, phụ huynh chỉ mua được rải rác từng môn. Ở Hà Tĩnh, ngay trước khai giảng, các quầy sách và công ty phát hành đều báo thiếu nhiều sách giáo khoa và vở bài tập. Đây không còn là sự cố nhỏ, mà là vấn đề hệ thống cần phụ huynh ứng phó khôn ngoan, thay vì chỉ tức giận và bị động.
Giải pháp “chữa cháy” tức thời: sách photo, sách điện tử, sách cũ
Khi sát ngày khai giảng mà vẫn thiếu sách, ưu tiên hàng đầu là đảm bảo con có tài liệu để theo kịp bài giảng, dù hình thức tạm thời. Có phụ huynh ở Tây Ninh đã chủ động chọn phương án: “Nếu đến ngày đi học vẫn chưa có sách, gia đình phải in hoặc photo một số bài để các con học trước, khi nào có sách mới mua”. Đây là cách thực tế, giúp con không bị hẫng kiến thức. Song song, phụ huynh nên khai thác phiên bản điện tử của sách giáo khoa cho giáo viên và học sinh sử dụng miễn phí, kết hợp khuyến khích tái sử dụng sách cũ thuộc bộ “Kết nối tri thức với cuộc sống” ở các môn chưa đổi nội dung. Tận dụng sách thư viện, sách cũ còn dùng được và các chính sách cấp, cho mượn sách cũng là kênh an toàn để chống thiếu hụt tạm thời. Điểm mấu chốt: đừng đợi “có đủ bộ mới cho con học”, hãy chấp nhận giải pháp tạm để duy trì nhịp học tập.
7 bước phụ huynh có thể làm ngay khi chưa mua đủ sách
- Thông báo sớm với giáo viên chủ nhiệm để được hướng dẫn mượn sách thư viện, sách dự phòng hoặc điều chỉnh bài tập cho phù hợp với tình trạng thiếu sách của con.
- Chủ động mượn sách cũ từ anh chị, bạn bè cùng khối lớp; nhiều phụ huynh ở Hà Nội đã phải hỏi xin sách cũ trên nhóm lớp để con có tài liệu học tập.
- Liên hệ trước với các nhà sách, điểm phát hành để kiểm tra tồn kho, tránh đi lại nhiều lần trong khi sách giáo khoa của nhiều khối hiện chỉ còn rải rác một số môn.
- Chấp nhận mua từng cuốn lẻ tại nhiều điểm khác nhau, ghép lại thành một bộ tương đối đầy đủ như cách nhiều phụ huynh ở Gia Lai đang phải làm.
- Tận dụng các kênh bán chính thức của nhà xuất bản, dù vẫn có khả năng thiếu một số đầu sách như trường hợp học sinh lớp 8, lớp 4 và lớp 9 tại Điện Biên.
- Đăng ký danh sách chờ tại các điểm bán, để lại số điện thoại để được thông báo khi sách về, tránh cảnh sách vừa về chưa đầy một giờ đã hết mà mình không kịp mua.
- Linh hoạt phối hợp giữa sách photo, sách điện tử và sách mượn trong vài tuần đầu, thay vì hoãn việc học bài tại nhà chỉ vì chưa đủ bộ sách mới.
Lên kế hoạch sớm: chọn đúng kênh mua sách để tránh lặp lại khủng hoảng
Muốn năm sau không còn cảnh chạy khắp nơi vẫn về tay trắng, phụ huynh cần thay đổi cách chuẩn bị sách giáo khoa ngay từ cuối năm học trước. Sở Giáo dục và Đào tạo Gia Lai đã chủ động phối hợp với nhà xuất bản để các cơ sở giáo dục rà soát nhu cầu, đăng ký và cung ứng sách sau khi kết thúc năm học cũ, nhằm bảo đảm đủ sách cho học sinh trước năm học mới. Ở tầm quốc gia, các Sở Giáo dục được giao xây dựng phương án cung ứng trước ngày 30/8, không để thiếu sách mà chưa có cách xử lý; kênh phối hợp trực tiếp giữa nhà trường với đơn vị cung ứng được ưu tiên để giảm khâu trung gian. Phụ huynh nên tận dụng các kênh này: đăng ký mua tập trung qua trường, nhờ giáo viên hỗ trợ, tránh tình trạng mua lẻ ở khu vực ít nhà sách như trường hợp tại Mỹ Hạnh (Tây Ninh) khiến chờ hơn hai tuần vẫn chưa đủ sách.
Đòi hỏi hệ thống tốt hơn nhưng vẫn phải hành động ngay từ phía gia đình
Cảm giác lo lắng của phụ huynh Hà Tĩnh khi “vài ngày nữa là khai giảng năm học mới rồi” mà vẫn thiếu hàng loạt môn Toán, Tiếng Việt, Mỹ thuật, Lịch sử, Địa lý, Vật lý, Hóa học là dễ hiểu. Nhiều người đã đi qua 3 điểm bán, trong đó có 2 nhà sách nhưng vẫn không mua đủ bộ. Sự bức xúc là chính đáng, song nếu chỉ dừng lại ở than phiền thì con vẫn là người chịu thiệt. Theo một đơn vị cung ứng tại Hà Tĩnh, họ đã phải đặt bổ sung 68.000 bản sách giáo khoa từ khối lớp 8 đến khối lớp 12 để đáp ứng nhu cầu phụ huynh, học sinh. Câu chuyện cho thấy hệ thống đang cố gắng điều chỉnh, nhưng sẽ luôn có độ trễ. Giải pháp thực tiễn là: phụ huynh chủ động phối hợp với nhà trường, tận dụng mọi nguồn sách (mới, cũ, điện tử, thư viện), đồng thời gây áp lực lành mạnh lên các đơn vị cung ứng bằng việc đăng ký nhu cầu sớm và rõ ràng. Chỉ khi gia đình không còn chuẩn bị “nước đến chân mới nhảy”, tình trạng sách giáo khoa khan hiếm mới giảm dần theo từng năm.
