Cầu Bát Xát - Bá Sái là gì và vì sao 65% tiến độ mang tính bước ngoặt?
Cầu Bát Xát - Bá Sái là công trình cầu đường bộ dây văng tháp thấp vượt sông Hồng, nối khu vực biên giới huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai với Bá Sái, tỉnh Vân Nam, nhằm tạo một cửa ngõ giao thương mới, tăng năng lực thương mại biên giới và logistics trên hành lang kinh tế Côn Minh – Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, đồng thời trở thành biểu tượng kết nối Việt Trung thế hệ mới.
Điểm mấu chốt hiện nay không chỉ là việc công trình đã hoàn thành khoảng 65% khối lượng, mà là ý nghĩa chiến lược đằng sau con số đó. Trong bức tranh kết nối Việt Trung, cầu Bát Xát Bá Sái tạo thêm lựa chọn hạ tầng mới, giảm lệ thuộc vào vài cửa khẩu hiện hữu. Tôi cho rằng, nếu giữ được mốc hợp long cuối năm 2026, dự án sẽ trở thành “chất xúc tác” cho làn sóng đầu tư kho bãi, logistics, dịch vụ biên mậu mà Lào Cai đã chờ từ lâu. Từ một ý tưởng được Thủ tướng chấp thuận chủ trương từ năm 2018, đến nay cầu đã đi qua giai đoạn rủi ro lớn nhất: xử lý địa chất dưới sông và hoàn thiện toàn bộ kết cấu phần dưới.
Dự án hạ tầng 1.500 tỷ và những cột mốc kỹ thuật đã đạt được
Nếu nhìn vào thông số kỹ thuật, có thể thấy cầu Bát Xát - Bá Sái không phải một cây cầu nhỏ. Công trình có tổng chiều dài khoảng 420 m, mặt cầu rộng 35,3 m với 6 làn xe hai chiều, kết cấu cầu dây văng tháp thấp bằng bê tông cốt thép và bê tông cốt thép dự ứng lực, nhịp chính dài 110 m. Tổng mức đầu tư khoảng 1.500 tỷ đồng, phía Việt Nam chịu trách nhiệm một nửa nhịp chính 110 m, nhịp 60 m và cầu dẫn 40 m. Quan trọng hơn, đây là cây cầu thứ tư trong Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai, cho thấy chiến lược rõ ràng: xây dựng một cụm hạ tầng xuyên biên giới thay vì một điểm kết nối đơn lẻ.
Về tiến độ, đến nay nhà thầu đã hoàn thành toàn bộ kết cấu phần dưới gồm mố M2, trụ T8, T9. Ở phần trên, dầm đúc trên đà giáo dài 40 m, các khối K0 đến K6 và trụ tháp cao 20 m cũng đã xong, hiện đang thi công khối K7 của nhịp chính và đắp nền đường đầu cầu. Theo ông Trần Hưng Lam, Giám đốc Ban điều hành dự án, quá trình thi công trụ T8 phải xử lý địa chất phức tạp, lại nằm dưới sông nên thường xuyên chịu mưa lũ, còn kết cấu phía trên nặng, thi công trên cao với hệ thống cáp thép phức tạp. Việc vượt qua nút thắt kỹ thuật này là tín hiệu tích cực cho khả năng về đích đúng hẹn.
Tăng tốc 3 ca 4 kíp: canh bạc tiến độ hay lựa chọn cần thiết?
Câu hỏi đặt ra là: liệu tăng tốc thi công có đang là một canh bạc tiến độ? Thực tế trên công trường, nhà thầu huy động hàng trăm công nhân, tổ chức thi công 3 ca, 4 kíp nhằm đẩy nhanh tiến độ và hoàn thành các hạng mục theo kế hoạch. Khối lượng công việc đã đạt 65% nhưng mục tiêu hợp long vào cuối năm 2026 vẫn là áp lực lớn. Ở góc nhìn của tôi, đây không phải cuộc đua vô điều kiện, mà là yêu cầu tất yếu nếu Lào Cai muốn “bắt nhịp” với các dự án hạ tầng phía bạn và chuỗi logistics khu vực đang dịch chuyển rất nhanh.
Điều đáng chú ý là hai bên Việt Nam và Trung Quốc thường xuyên trao đổi, cập nhật và điều chỉnh tiến độ thi công, thay vì làm việc tách rời. Sự đồng bộ này giảm rủi ro “chênh nhịp” tiến độ giữa hai nửa cầu – một lỗi thường thấy ở các dự án xuyên biên giới. Tuy nhiên, tăng ca liên tục đi kèm rủi ro về an toàn lao động và chất lượng. Điểm tích cực là lãnh đạo địa phương đã nhấn mạnh yêu cầu vừa đẩy nhanh thi công vừa bảo đảm chất lượng và an toàn kỹ thuật trong suốt quá trình. Cách tiếp cận đúng là coi tiến độ là quan trọng, nhưng chất lượng mới quyết định hiệu quả kinh tế dài hạn.
Cửa ngõ thương mại biên giới mới trên hành lang Côn Minh – Hải Phòng
Điểm đáng bàn nhất của cầu Bát Xát Bá Sái không phải số làn xe, mà là tác động lên thương mại biên giới và chuỗi logistics khu vực. Khi hoàn thành, cầu được kỳ vọng mở rộng năng lực kết nối kinh tế giữa Lào Cai và Vân Nam, hình thành thêm tuyến vận tải đường bộ trên hành lang kinh tế Côn Minh – Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh. Điều này có nghĩa: doanh nghiệp xuất nhập khẩu sẽ có thêm lựa chọn tuyến hàng, không bị “tắc nghẽn” tại một vài cửa khẩu truyền thống; hàng hóa sẽ có khả năng phân luồng hợp lý theo từng loại hình và thị trường.
Theo đánh giá từ dự án, công trình được kỳ vọng tăng khả năng lưu thông hàng hóa qua biên giới, giảm áp lực cho các cửa khẩu hiện hữu, rút ngắn thời gian và chi phí logistics cho doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy xuất nhập khẩu, thương mại, đầu tư giữa các địa phương hai bên biên giới và kết nối Việt Nam với thị trường Tây Nam Trung Quốc. Cầu Bát Xát - Bá Sái, nếu được khai thác với chính sách phù hợp, có thể trở thành điểm trung chuyển hàng nông sản, khoáng sản, hàng công nghiệp nhẹ… chứ không chỉ là tuyến qua lại du lịch và tiểu ngạch. Ở cấp độ rộng hơn, đây là một mắt xích mới giúp đa dạng hóa kết nối Việt Trung, giảm rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng nếu một cửa khẩu bị ách tắc.
Biểu tượng kết nối Việt Trung và cú hích đầu tư cho Lào Cai
Ý tưởng xây dựng cầu Bát Xát - Bá Sái đã được Thủ tướng đồng ý chủ trương từ ngày 29/1/2018, nhưng phải đến Hiệp định và Nghị định thư ký ngày 12/12/2023, nhân chuyến thăm cấp Nhà nước của lãnh đạo cấp cao Trung Quốc tới Việt Nam, dự án mới chính thức bước sang giai đoạn hiện thực hóa. Việc hai Chính phủ đồng ý đơn giản hóa thủ tục xuất nhập cảnh cho nhân sự, phương tiện, thiết bị và vật liệu qua Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai – Hà Khẩu trong thời gian xây dựng là tín hiệu cho thấy đây không chỉ là một cây cầu, mà là ưu tiên đối ngoại cụ thể.
Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai đánh giá đây là công trình hạ tầng giao thông đối ngoại trọng điểm, kỳ vọng trở thành biểu tượng mới của tình hữu nghị Việt Nam – Trung Quốc. Ở góc nhìn kinh tế, “biểu tượng” chỉ có ý nghĩa khi kéo theo dòng vốn đầu tư mới vào kho bãi, logistics, khu công nghiệp, dịch vụ tài chính và thương mại biên giới. Với 65% khối lượng xây dựng cầu sông Hồng đã hoàn thành, bài toán còn lại không chỉ là hợp long vào cuối năm 2026, mà là chuẩn bị quy hoạch không gian kinh tế hai bên bờ sông, chính sách thu hút doanh nghiệp và hạ tầng mềm cho thương mại biên giới. Nếu làm tốt, cầu Bát Xát Bá Sái sẽ không dừng ở vai trò công trình giao thông, mà trở thành “cỗ máy tăng tốc” cho kinh tế Lào Cai trong thập kỷ tới.
