Tăng trưởng mạnh, nhưng chưa đồng đều
Xuất khẩu cá rô phi là hoạt động đưa các sản phẩm từ cá rô phi Việt Nam ra thị trường quốc tế, nơi kim ngạch và tốc độ tăng trưởng phản ánh cả sức mua lẫn khả năng tiếp cận của doanh nghiệp. Trong chín tháng đầu năm 2026, kim ngạch đạt 104 triệu USD, tăng 47% so với cùng kỳ; riêng tháng 9 tăng 86%. Con số này cho thấy mặt hàng đang có đà tiến nhanh, nhưng chưa phải một câu chuyện tăng trưởng vững chắc trên mọi hướng.
Brazil, Mỹ và Ả Rập Xê Út chiếm khoảng 80% tổng giá trị xuất khẩu, trong khi diễn biến giữa các điểm đến trái chiều. Brazil tăng đột biến, Mỹ giảm sâu nếu tính lũy kế, còn xuất khẩu sang EU trong tháng 9 giảm mạnh so với cùng kỳ. Vì thế, mức tăng chung đáng mừng nhưng có thể che khuất sự lệch nhịp trong thị trường cá rô phi: ngành hàng đang tiến lên nhờ một số điểm sáng, chứ chưa có nền cầu đồng đều.
Brazil là đầu kéo lớn nhất, đồng thời là điểm dễ tổn thương
Brazil là điểm đến nổi bật nhất của cá rô phi Việt Nam: kim ngạch trong chín tháng đạt 48 triệu USD, tăng 6.925% so với cùng kỳ; riêng tháng 9 đạt 4 triệu USD, tăng 781%. Thị trường này vươn lên đứng đầu, chiếm gần một nửa tổng kim ngạch toàn ngành. Sức bật ấy là cơ hội đáng kể, nhưng cũng đặt ngành vào thế phụ thuộc lớn vào một thị trường.
Rủi ro không chỉ nằm ở sức mua. Những rào cản kỹ thuật và đề xuất hạn chế nhập khẩu đang được thảo luận tại Brazil có thể ảnh hưởng đến tâm lý nhà nhập khẩu và kế hoạch bán hàng của doanh nghiệp. Khi một điểm đến đóng góp phần lớn đà tăng, bất kỳ thay đổi nào về chính sách hay nhu cầu cũng có thể truyền thẳng vào kết quả chung. Đà tăng ở Brazil vì vậy cần được xem là động lực để mở rộng, không phải lý do để thu hẹp lựa chọn thị trường.
Mỹ phát tín hiệu hồi phục, nhưng chưa đủ để yên tâm
Mỹ là thị trường lớn thứ hai, nhưng kim ngạch chín tháng giảm 42% so với cùng kỳ. Dù vậy, tháng 9 ghi nhận mức tăng 37% so với cùng kỳ và gần gấp đôi tháng 8. Khả năng hàng tồn kho giảm có thể đã thúc đẩy nhà nhập khẩu quay lại mua, song tín hiệu trong một tháng chưa đủ để kết luận xu hướng phục hồi đã bền vững.
Brazil và Mỹ hiện chiếm khoảng 71% tổng giá trị xuất khẩu cá rô phi Việt Nam. Tỷ trọng này khiến ngành nhạy cảm trước biến động sức mua, tồn kho và chính sách thương mại ở hai thị trường. Nói cách khác, tăng trưởng nhanh không đồng nghĩa với rủi ro đã giảm: nếu một trong hai điểm đến đổi chiều, kết quả chung có thể chịu tác động đáng kể. Doanh nghiệp cần theo dõi sát tín hiệu đơn hàng thay vì xem mức tăng tháng 9 tại Mỹ như một bảo đảm cho phần còn lại của năm.
Đa dạng hóa để giữ đà tăng
Ả Rập Xê Út và các thị trường thuộc CPTPP cho thấy những hướng mở rộng đã có kết quả: xuất khẩu sang Ả Rập Xê Út tăng 50% trong chín tháng, còn kim ngạch sang khối CPTPP tăng 51%. Nhật Bản, thị trường lớn nhất của Việt Nam trong khối, tăng 74%; đây là dư địa đáng chú ý nếu doanh nghiệp đáp ứng tốt yêu cầu chất lượng, tiêu chuẩn sản phẩm và thị hiếu địa phương.
Đa dạng hóa không có nghĩa là rời bỏ Brazil hay Mỹ. Đó là cách giảm mức độ lệ thuộc bằng việc củng cố thêm các điểm đến có khả năng duy trì đơn hàng, đồng thời đầu tư vào chất lượng và nguồn cung ổn định. Mức tăng trưởng hiện tại chỉ có giá trị lâu dài nếu ngành hàng có thêm thị trường thay thế khi nhu cầu hoặc quy định nhập khẩu thay đổi.
Kết luận, cá rô phi Việt Nam đang có cơ hội tăng tốc, nhưng phần lớn lực kéo vẫn tập trung vào Brazil và Mỹ. Brazil là điểm đến nổi bật, còn tín hiệu hồi phục tại Mỹ cần thêm thời gian kiểm chứng. Muốn chuyển đà tăng thành sức bật bền vững, doanh nghiệp nên xem mở rộng thị trường là ưu tiên song hành với khai thác các đầu tàu hiện có.
