Phú Quốc chạy đua khắc phục sự cố cáp ngầm trước APEC

Cáp ngầm Phú Quốc: từ sự cố 110kV đến bài toán an ninh năng lượng

Thách thức hạ tầng điện APEC tại Phú Quốc là bài toán đảm bảo cấp điện liên tục cho đô thị biển, sau sự cố đứt cáp ngầm 110kV Hà Tiên - Phú Quốc gây mất điện diện rộng và buộc địa phương phải khẩn trương tìm giải pháp khắc phục vừa đáp ứng yêu cầu ngắn hạn, vừa giữ được chiến lược năng lượng dài hạn. Đây không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, mà là phép thử cho cách chúng ta quản trị rủi ro trên một hòn đảo đang hướng tới vai trò trung tâm du lịch và hội nghị quốc tế.

Cuối tháng 11/2025, sự cố đứt cáp ngầm 110kV Hà Tiên - Phú Quốc đã làm hàng chục nghìn hộ dân trên đảo mất điện, ảnh hưởng từ sinh hoạt đến sản xuất và du lịch. Tuyến cáp ngầm này là công trình trọng điểm cấp điện cho đảo, vận hành từ năm 2014 với chiều dài gần 58km, nên khi bị hư hỏng, toàn bộ cấu trúc cấp điện Phú Quốc lộ rõ điểm yếu phụ thuộc vào một đường truyền quan trọng. Nguyên nhân được xác định đến từ hoạt động ép cọc của công trình đường ven biển Hà Tiên xâm phạm hành lang an toàn lưới điện, một lỗi cho thấy quy hoạch và giám sát hạ tầng vẫn còn lỏng lẻo.

Hạ tầng điện APEC: tăng tốc nhưng phải tránh lặp lại kịch bản "cáp ngầm bị quên"

Việc chuẩn bị hạ tầng điện APEC ở Phú Quốc không đơn thuần là nâng cấp công suất; đó là quá trình tái cấu trúc toàn bộ hệ thống cấp điện Phú Quốc để có nhiều lớp dự phòng và tránh lệ thuộc vào một tuyến cáp ngầm duy nhất. Hiện đảo được cấp điện từ Trạm 110kV Phú Quốc qua cáp ngầm Hà Tiên - Phú Quốc và Trạm 110kV Nam Phú Quốc qua đường dây 220kV Kiên Bình - Phú Quốc, nhưng hai nguồn này vẫn chưa hình thành mạch vòng, khiến nguy cơ mất điện diện rộng luôn tồn tại nếu một nguồn gặp sự cố.

Theo ngành điện, Trạm biến áp 220kV Phú Quốc đang được khẩn trương hoàn thiện để bổ sung nguồn công suất lớn và tăng cường liên kết với lưới 110kV hiện hữu, trong khi tuyến 110kV Phú Quốc - Bắc Phú Quốc dài hơn 40km có tổng mức đầu tư gần 353 tỷ đồng sẽ nâng cao năng lực truyền tải khu vực phía Bắc đảo. Tuyến 220kV Kiên Bình - Phú Quốc giữ vai trò nguồn cấp trực tiếp từ đất liền, đồng thời là phương án dự phòng chiến lược khi cáp ngầm Phú Quốc tiếp tục gặp sự cố. Nói cách khác, Phú Quốc buộc phải xây dựng một "lưới điện nhiều lớp" nếu muốn xứng đáng với vị thế điểm đến của các sự kiện quốc tế quy mô lớn.

Hai phương án khắc phục sự cố đứt cáp 110kV: chọn tốc độ hay chọn thẩm mỹ?

Sau khi dùng giải pháp tạm thời với 3 dàn trụ đỡ ngoài biển và 2 trụ bê tông trên đất liền để khôi phục cấp điện với chi phí hơn 2,4 tỷ đồng, An Giang và EVNSPC đứng trước hai lựa chọn mang tính quyết định cho tương lai cáp ngầm Phú Quốc. Phương án thứ nhất là xây dựng khoảng 460m đường dây 110kV trên không, với hai trụ mới ngoài biển và cải tạo trụ hiện hữu để đấu nối, tổng kinh phí dự kiến hơn 15 tỷ đồng, thời gian hoàn thành hướng tới tháng 10/2026. Phương án thứ hai là nối lại đoạn cáp bị hư hỏng dài khoảng 100m bằng hai hộp nối chuyên dụng dưới biển, chi phí hơn 34 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành sớm nhất tháng 4–5/2027, phụ thuộc tiến độ thiết bị nhập khẩu.

Tác động tới đời sống trên đảo: bài học đắt giá cho cấp điện Phú Quốc

Sự cố đứt cáp ngầm 110kV không chỉ làm lộ những điểm yếu kỹ thuật; nó cho thấy chỉ một sai sót trong quản lý hành lang an toàn lưới điện cũng có thể kéo cả một hòn đảo du lịch vào khủng hoảng. Hàng chục nghìn hộ dân bị mất điện, hoạt động sản xuất, kinh doanh, du lịch bị gián đoạn, và hình ảnh một điểm đến quốc tế bị đặt dấu hỏi về độ tin cậy hạ tầng. Ngay cả khi cấp điện đã được khôi phục hoàn toàn sau các giải pháp khẩn cấp cuối năm 2025, tâm lý lo ngại về khả năng lặp lại sự cố vẫn tồn tại, nhất là khi hai nguồn cấp điện hiện nay chưa hình thành mạch vòng.

Trong bối cảnh đó, việc lựa chọn phương án khắc phục không thể chỉ dựa vào chi phí đầu tư hay tiến độ. Nếu chọn nối lại cáp ngầm, Phú Quốc sẽ phải chấp nhận 20–25 ngày cắt điện trong quá trình thi công, một cái giá rất lớn cho đời sống, doanh nghiệp và hình ảnh du lịch đảo ngọc. Nếu chọn đường dây trên không, đảo có thể giữ được ổn định cấp điện sớm hơn, nhưng phải chấp nhận những thay đổi cảnh quan và nguy cơ xung đột với quy hoạch đô thị ven biển. Cấp điện Phú Quốc vì thế trở thành bài toán cân bằng giữa lợi ích tức thời và giá trị dài hạn của không gian biển.

Quyết định chiến lược: ưu tiên deadline APEC hay tương lai đô thị biển?

Lãnh đạo An Giang xác định đây là dự án có ý nghĩa đặc biệt đối với an ninh năng lượng, quy hoạch đô thị và việc tổ chức các sự kiện quốc tế tại Phú Quốc, nên phương án xử lý cáp ngầm Phú Quốc sẽ được xem xét toàn diện về kỹ thuật, pháp lý, hiệu quả đầu tư và khả năng vận hành lâu dài. UBND tỉnh đã báo cáo Thường trực Tỉnh ủy, Thường trực UBND và gửi văn bản xin ý kiến Bộ Công Thương – cơ quan từng phê duyệt dự án – để thống nhất giải pháp. Đây là bước đi cần thiết để tránh lặp lại cách làm thiếu phối hợp từng dẫn tới sự cố nghiêm trọng trên tuyến cáp ngầm.

Nhìn từ góc độ chiến lược, ưu tiên tiến độ cho APEC không nên đồng nghĩa với việc đánh đổi cảnh quan và quy hoạch lâu dài của đô thị biển. Một đường dây trên không 110kV có thể là lựa chọn hợp lý nếu được thiết kế hài hòa với không gian ven biển và đi kèm kế hoạch nâng cấp mạch vòng lưới điện để giảm phụ thuộc vào một tuyến duy nhất. Ngược lại, nếu Phú Quốc chấp nhận chậm tiến độ khôi phục cáp ngầm để giữ nguyên thiết kế ban đầu, thì yêu cầu về truyền thông, chuẩn bị kịch bản cấp điện trong giai đoạn cắt điện 20–25 ngày phải được tính toán rất kỹ. Dù lựa chọn nào, đây là lúc Phú Quốc cần chứng minh rằng một đảo du lịch tầm quốc tế có thể xử lý sự cố hạ tầng bằng quyết định thận trọng, minh bạch và có tầm nhìn.