Nhà ga Long Thành: định nghĩa một trải nghiệm sân bay mới ngay từ khâu thiết kế
Nhà ga hành khách sân bay Long Thành là công trình trung tâm của giai đoạn 1 cảng hàng không quốc tế Long Thành, được thiết kế như một nhà ga hiện đại quy mô lớn, kết hợp kiến trúc cánh hoa sen với hệ thống cơ điện, công nghệ thông tin và thiết bị công nghệ tích hợp để rút ngắn thời gian làm thủ tục, tối ưu hành trình của hành khách và tạo một chuẩn trải nghiệm mới cho sân bay trong nước. Quan điểm rõ ràng ở đây: Long Thành không muốn chỉ thêm một nhà ga, mà muốn tái định nghĩa cảm giác “đi sân bay” của người Việt. Những ngày cuối tháng 9, công trình nhà ga hành khách đang chuyển sang một nhịp làm việc khẩn trương hơn, bước vào giai đoạn nước rút để chuẩn bị vận hành thử từ đầu tháng 10. Điều này không chỉ là mốc tiến độ, mà là dấu hiệu cho thấy cách tiếp cận ưu tiên công nghệ và trải nghiệm người dùng đã đi tới bước kiểm chứng thực tế. Nếu các hệ thống vận hành trơn tru, Long Thành có cơ sở để trở thành “sân bay mẫu” cho các dự án sau này – và nếu trục trặc, áp lực điều chỉnh sẽ rất lớn.
Quầy check-in tự động và sinh trắc học: bước chuyển từ xếp hàng sang tự phục vụ
Trọng tâm công nghệ sân bay Long Thành nằm ở khu vực làm thủ tục, nơi các quầy check-in đã được lắp đặt hoàn chỉnh và các khu vực dành cho hành khách làm thủ tục, gửi hành lý đang được hoàn thiện để sẵn sàng bước vào giai đoạn thử nghiệm. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nhân viên quầy, hệ thống check-in tự động và sinh trắc học được thiết kế để người đi máy bay có thể chủ động kiểm soát thời gian của mình. Theo phương án vận hành, hành khách sẽ được tiếp cận nhiều công nghệ mới, trong đó có hình thức check-in bằng sinh trắc học, tự gửi hành lý và thực hiện một số thủ tục theo phương thức tự phục vụ. Nếu triển khai đúng, việc xếp hàng dài trước quầy sẽ giảm mạnh, nhưng đổi lại, sân bay phải đầu tư nhiều cho hướng dẫn, giao diện thân thiện và bảo mật dữ liệu. Sân bay Long Thành đang đặt cược rằng người Việt đã sẵn sàng cho mô hình tự phục vụ, và rằng trải nghiệm mượt mà là chìa khóa để tạo lợi thế cạnh tranh.
Hệ thống gửi hành lý tự phục vụ và hạ tầng cơ điện: lớp nền vô hình của một sân bay thông minh
Ngay sau khu vực quầy check-in là hệ thống quầy gửi hành lý tự phục vụ, được xem là một trong những điểm nhấn về công nghệ sẽ áp dụng tại sân bay Long Thành. Về bản chất, đây là bước nâng cấp từ việc “nhờ quầy làm hộ” sang tự thao tác, nhưng đằng sau là cả một mạng lưới thiết bị, cảm biến, an ninh, phòng cháy chữa cháy và công nghệ thông tin – truyền thông kết nối chặt chẽ với nhau. Đến cuối tháng 9, gói thầu thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị nhà ga hành khách đạt khoảng 80% giá trị hợp đồng; phần xây dựng và hoàn thiện đạt khoảng 83%, hệ thống điện khoảng 94% và thiết bị nhà ga hơn 70%. Con số này cho thấy lớp hạ tầng vô hình – cơ điện, ICT, tích hợp thiết bị – đang gần hoàn tất, quyết định trực tiếp độ tin cậy của mọi trải nghiệm người dùng ở phía trên. Nếu Long Thành muốn trở thành mẫu tham khảo về công nghệ sân bay trong tương lai, chính sự đồng bộ của những hệ tầng này mới là thước đo thật sự, chứ không phải chỉ vài thiết bị đẹp mắt ở khu vực công cộng.
Thiết kế "trái tim" mái trung tâm và nhịp thi công nước rút
Nhà ga hành khách sân bay Long Thành có tổng vốn đầu tư hơn 35.000 tỷ đồng, khởi công từ tháng 8/2023 và là một trong những hạng mục có quy mô lớn, yêu cầu kỹ thuật phức tạp nhất của dự án thành phần 3. Trong không gian rộng lớn, khu vực mái trung tâm – được ví như “trái tim” của nhà ga – đang là nơi công nhân tất bật hoàn thiện những phần việc cuối, từ cấu kiện mái, cầu thang cuốn đến các chi tiết nội thất. Cánh phía Tây và khu vực trung tâm được ưu tiên hoàn thiện để phục vụ vận hành thử, bởi đây sẽ là nơi ghi nhận những phản hồi đầu tiên của hành khách về không gian, luồng di chuyển và sự thuận tiện. Công nhân tại công trường chia sẻ phải tranh thủ từng khoảng thời gian, làm đến đâu kiểm tra, bàn giao đến đó để các bộ phận phía sau tiếp tục lắp đặt và kiểm tra hệ thống nhằm đồng bộ các hạng mục. Nhịp thi công nước rút này bộc lộ một thực tế: tham vọng công nghệ chỉ có ý nghĩa khi tiến độ hạ tầng bắt kịp, nếu không ngày vận hành thử sẽ trở thành bài kiểm tra áp lực hơn là thời điểm phô diễn thành quả.
Từ vận hành thử đến khai thác thương mại: Long Thành sẽ làm chuẩn hay lặp lại bài cũ?
Tính đến tháng 9, tổng giá trị thực hiện của 16 gói thầu xây lắp chính của dự án thành phần 3 đạt hơn 80% giá trị hợp đồng, trong đó 4 gói đã hoàn thành và 12 gói đang triển khai. Toàn gói thầu nhà ga hành khách đạt hơn 76% khối lượng và dự kiến hoàn thành trong năm 2026. Theo kế hoạch, giai đoạn 1 cảng hàng không quốc tế Long Thành sẽ khai thác thương mại vào cuối năm 2026, sau các bước vận hành thử ở những khu vực ưu tiên từ đầu tháng 10. Câu hỏi đặt ra không phải là Long Thành có kịp tiến độ hay không, mà là sân bay này sẽ khai thác công nghệ đến mức nào để tạo khác biệt cho hành khách. Hệ thống check-in tự động, gửi hành lý tự phục vụ và lớp công nghệ sân bay tích hợp có thể biến nhà ga hành khách thành một không gian thông minh, hoặc – nếu bị vận hành nửa chừng – thành một tập hợp thiết bị khó sử dụng. Kết luận công bằng lúc này: Long Thành đang có nền tảng để trở thành chuẩn mới của sân bay hiện đại, nhưng câu trả lời cuối cùng chỉ đến khi những chuyến bay thương mại đầu tiên cất cánh và hành khách thực sự cảm nhận được sự thay đổi.
