Cột mốc vận hành thử: Long Thành sẵn sàng đổi trật tự hàng không
Sân bay Long Thành là dự án hạ tầng giao thông hàng không lớn nhất từng triển khai tại Việt Nam, được quy hoạch trên diện tích hơn 50 km² với nhiều đường cất hạ cánh và nhà ga hiện đại, hướng tới năng lực khai thác lên tới hàng trăm triệu hành khách và hàng triệu tấn hàng hóa mỗi năm, trở thành trung tâm hàng không mới thay đổi bản đồ bay quốc gia và khu vực. Điểm quan trọng lúc này không phải là công trình “hoành tráng” đến đâu, mà là việc nó đang bước vào giai đoạn vận hành thử nghiệm – bước kiểm tra năng lực thực chiến của toàn bộ hệ thống. Đại dự án sân bay Long Thành đã hoàn tất những khâu chuẩn bị cuối cùng để vận hành thử vào tháng 9, hướng tới khai thác thương mại vào cuối năm 2026. Đây là thời điểm bản lĩnh quản lý dự án, năng lực tổ chức vận hành và chất lượng hạ tầng sẽ bộc lộ rõ nhất, vượt xa những con số thuyết minh trên giấy.
Quy mô chưa từng có: từ lượng đất lấp 12 lần Hồ Tây đến nhà ga 50 sân bóng
Nếu phải chọn một hình ảnh cô đọng nhất cho quy mô của sân bay Long Thành, đó chính là khối lượng san lấp mặt bằng. Tổng lượng đất đá đào đắp lên tới 115 triệu m³, tương đương đủ để lấp đầy 12 lần Hồ Tây ở Hà Nội. Ở giai đoạn cao điểm, mỗi ngày công trường xử lý gần 500.000 m³ đất – lượng đủ lấp hơn 3 lần hồ Gươm. Những con số này không chỉ để gây ấn tượng mà cho thấy năng lực tổ chức thi công công nghiệp quy mô lớn mà các dự án hạ tầng giao thông khác sẽ phải noi theo. "Khối lượng đất đào đắp của Long Thành đủ lấp đầy 12 lần Hồ Tây" là câu nói tóm tắt rất rõ tầm vóc công trình. Trên nền san lấp ấy, nhà ga giai đoạn 1 được xây dựng với diện tích sàn khoảng 376.000 m², rộng tương đương 50 sân bóng đá tiêu chuẩn, trở thành "trái tim" vận hành của toàn khu bay.
Năng lực khai thác: đường băng 4F và tầm nhìn trung tâm hàng không quốc gia
Điểm khác biệt mang tính chiến lược của sân bay Long Thành nằm ở hệ thống đường băng. Đường cất hạ cánh số 1 dài khoảng 4.000 m, rộng 75 m, được xây dựng theo tiêu chuẩn 4F – cấp cao nhất trong phân loại sân bay dân dụng, cho phép tiếp nhận máy bay thân rộng lớn nhất đang khai thác phổ biến như Airbus A380 và Boeing 747-8. Kết cấu đường băng được thiết kế chịu tải trọng lớn, đáp ứng tần suất cất hạ cánh cao trong điều kiện khí hậu nhiệt đới. Đường cất, hạ cánh số 1 đã hoàn thiện và được hiệu chuẩn bay, trong khi đường số 2 đang triển khai song song, dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2026 để bảo đảm dự phòng và linh hoạt trong điều phối tàu bay. Việc ngay từ giai đoạn đầu đã hướng tới cấu hình nhiều đường băng, nhiều nhà ga với mục tiêu 100 triệu hành khách và 5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm thể hiện rõ tham vọng xây dựng Long Thành thành trung tâm xử lý hàng không quốc gia chứ không chỉ là một sân bay thay thế.
Nhà ga hoa sen và bước nhảy về công nghệ vận hành
Nhà ga hành khách giai đoạn 1 không chỉ là hạng mục lớn nhất mà còn là tuyên ngôn về cách Việt Nam muốn vận hành một "đô thị hàng không". Kiến trúc mái hoa sen cách điệu với mái trung tâm và ba "cánh sen" vươn ra giúp nhà ga vừa mang bản sắc, vừa phù hợp cho tổ chức luồng di chuyển phức tạp. Hệ thống giếng trời trên mái tận dụng ánh sáng tự nhiên, giảm tiêu thụ năng lượng cho chiếu sáng và điều hòa, trong khi khoảng 70.000 m² kính tạo không gian mở, sáng và hiện đại. Về công nghệ, nhà ga được định hình là "đô thị hàng không" thông minh với công suất 25 triệu hành khách/năm, sử dụng 96 ki-ốt tích hợp sinh trắc học, 64 quầy tự gửi hành lý và 12 làn kiểm tra khuôn mặt cho an ninh. Toàn bộ không gian được điều hành bởi trung tâm thông minh, hướng đến mô hình sân bay xanh, tiết kiệm năng lượng và ứng dụng AI. Đây là bước nhảy bắt buộc nếu Long Thành muốn cạnh tranh vai trò trung chuyển thay vì chỉ xử lý nhu cầu nội địa.
Từ vận hành thử đến khai thác thương mại: thách thức thực chiến
Việc sân bay Long Thành bước vào giai đoạn vận hành thử nghiệm từ tháng 9 cho thấy công trình đã chuyển từ giai đoạn xây dựng sang kiểm tra khả năng hoạt động đồng bộ các hệ thống – từ đường băng, nhà ga, đèn hiệu, biển báo đến thông tin, dẫn đường, giám sát. Theo kế hoạch, dự án hướng tới khai thác thương mại vào cuối năm 2026, với việc hoàn thành thêm đường cất hạ cánh số 2 để tăng độ an toàn và linh hoạt trong điều phối tàu bay. Nếu giai đoạn xây dựng là phép thử về năng lực thi công hạ tầng, thì vận hành thử là phép thử về quy trình, con người và khả năng phối hợp giữa các bên liên quan. Sân bay Long Thành – dự án 16 tỷ USD trên diện tích 50 km² – giờ phải chứng minh rằng nó có thể vận hành trơn tru, hiệu quả và an toàn ở quy mô chưa từng có. Thành công hay thất bại trong giai đoạn này sẽ định hình cách Việt Nam tiếp cận các dự án hạ tầng giao thông lớn trong tương lai.
