Từ ngày hưởng ứng đến yêu cầu thay đổi thực chất
Ngày Pháp luật Việt Nam là dịp để tôn vinh Hiến pháp, pháp luật và khuyến khích mỗi cá nhân, tổ chức tự giác tuân thủ, qua đó đưa tinh thần thượng tôn pháp luật vào đời sống hằng ngày. Nhân dịp 9/11, UBND thành phố Hà Nội ban hành công văn yêu cầu các sở, ban, ngành, đơn vị và chính quyền xã, phường tổ chức hoạt động hưởng ứng năm 2026 cho cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và Nhân dân bằng hình thức phù hợp. Đây không nên chỉ là một đợt tuyên truyền theo lịch. Với vai trò trung tâm chính trị, hành chính và kinh tế lớn, Hà Nội có khả năng tạo sức lan tỏa rộng; nhưng giá trị của hoạt động phải được đo bằng việc người dân hiểu quy định, biết quyền và nghĩa vụ của mình, còn cơ quan công quyền thực hiện luật rõ ràng, nhất quán. Năm nay, chương trình gắn với kỷ niệm 80 năm Quốc hội thông qua Hiến pháp năm 1946, nhấn mạnh vị trí của Hiến pháp và pháp luật trong xây dựng, bảo vệ đất nước.
Lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm
Điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận mới là chuyển tư duy xây dựng pháp luật từ quản lý sang kiến tạo phát triển, đặt người dân và doanh nghiệp ở vị trí trung tâm. Đây là lựa chọn đúng: quy định chỉ có sức sống khi giải quyết được vướng mắc thực tế, dễ tiếp cận và có thể áp dụng nhất quán. Hà Nội cũng hướng tới khắc phục hạn chế trong tổ chức thực hiện, tăng hiệu lực quản lý và xây dựng cơ chế, chính sách linh hoạt hơn. Điều đó đòi hỏi chính quyền không chỉ ban hành quy định mà còn lắng nghe phản ánh, giải thích những điểm khó hiểu và điều chỉnh cách thực hiện khi phát sinh bất cập. Các kênh đối thoại, tư vấn và hướng dẫn tại cơ sở có thể giúp người dân nêu trở ngại, còn doanh nghiệp chủ động tra cứu, hiểu rõ yêu cầu trước khi triển khai hoạt động. Nếu làm tốt, pháp luật Hà Nội sẽ trở thành khuôn khổ hỗ trợ phát triển, thay vì chỉ được nhìn nhận như công cụ kiểm soát.
Đưa quy định đến nơi người dân cần
Tuyên truyền pháp luật chỉ hữu ích khi đến đúng người, đúng lúc và bằng cách dễ hiểu. Hà Nội đang đa dạng hóa hình thức phổ biến, từ truyền thông đại chúng, mạng xã hội, hội thảo, tọa đàm, cuộc thi tìm hiểu đến hoạt động lưu động và triển lãm; nội dung được định hướng gắn với chính sách mới, quyền lợi và nghĩa vụ thiết thân của người dân, doanh nghiệp. Thành phố cũng xác định chuyển đổi số là cách mở rộng khả năng tiếp cận thông tin, để người dân và doanh nghiệp chủ động tìm hiểu, tra cứu và áp dụng quy định. Ứng dụng công nghệ, mạng xã hội và bước đầu dùng trí tuệ nhân tạo trong tư vấn, giải đáp có thể rút ngắn khoảng cách giữa văn bản và nhu cầu thực tế. Tuy vậy, công nghệ không thay thế được hướng dẫn đáng tin cậy tại cơ sở. Một hệ thống tra cứu hữu ích phải đi cùng thông tin cập nhật, cách diễn đạt rõ và đầu mối tiếp nhận phản ánh khi người dùng gặp vướng mắc.
Thượng tôn pháp luật phải thể hiện trong thực thi
Xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật không thể dừng ở khẩu hiệu hay các hoạt động hưởng ứng trong một ngày. Thước đo nằm ở chất lượng thi hành pháp luật: quy định có được thực hiện công khai, minh bạch, đúng thẩm quyền hay không; phản ánh của người dân có được xử lý hay không; và cán bộ có nêu gương trong thực thi công vụ hay không. Hà Nội đặt yêu cầu tăng cường kỷ cương, kỷ luật hành chính, nâng chất lượng phục vụ và vận hành cơ chế tiếp nhận, xử lý kiến nghị. Thành phố dự kiến tổ chức hội nghị hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam gắn với tổng kết cuộc thi trực tuyến tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật; các cơ quan truyền thông của thành phố cũng được giao phổ biến rộng rãi hoạt động của các cấp, ngành và địa phương. Đây là cơ hội để biến tuyên truyền thành đối thoại hai chiều. Kết quả bền vững sẽ đến khi người dân hiểu luật, doanh nghiệp dễ tuân thủ và cơ quan công quyền chịu trách nhiệm về cách thi hành.
