VIFC-HCMC: Từ tham vọng copy đến chiến lược định vị riêng
Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC) là hạ tầng thị trường mới được thiết kế để kết nối dòng vốn, định chế, công nghệ và nhân lực toàn cầu với nhu cầu phát triển dài hạn của nền kinh tế hơn 100 triệu dân, đồng thời tạo một điểm đến tài chính có đủ chuẩn mực quốc tế nhưng vẫn gắn chặt với nhu cầu vốn nội địa.
Tín hiệu rõ nhất về định vị này xuất hiện tại Hội nghị xúc tiến đầu tư vào Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM, do ITPC phối hợp với cơ quan điều hành VIFC-HCMC và CBRE tổ chức năm 2026. Tại đây, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân nhấn mạnh VIFC-HCMC không đặt mục tiêu xây dựng một Singapore hay Hong Kong thứ hai, mà phải tìm được vị trí riêng trong mạng lưới tài chính khu vực. Đây không chỉ là tuyên bố chiến lược, mà là lựa chọn mang tính thực dụng: Việt Nam không cần một bản sao của những trung tâm đã bão hòa, mà cần một cấu trúc tài chính phục vụ trực tiếp nền kinh tế thực đang tăng trưởng GRDP 8,55% tại TP.HCM và GDP 8,18% toàn quốc trong nửa đầu năm. VIFC-HCMC, vì vậy, được xây trên luận điểm “cửa ngõ vốn cho kinh tế thực”, thay vì “khu tài chính để quản lý gia sản toàn cầu”.
Định vị khu vực: Đi sâu thị trường ngách, cạnh tranh bằng vai trò cửa ngõ
Trong bức tranh cạnh tranh tài chính Southeast Asia ngày càng gay gắt, khi dòng vốn toàn cầu dịch chuyển mạnh và tài chính số, fintech, tài sản số tăng tốc, việc VIFC-HCMC tuyên bố không sao chép Singapore hay Hong Kong là bước tách dòng cần thiết. Theo phát biểu của ông Huân, trung tâm được xây dựng trên nền tảng gắn liền với nền kinh tế thực, không chọn con đường trở thành bản sao của Singapore, Hồng Kông hay Thượng Hải. Điều này giúp VIFC-HCMC tránh rơi vào cuộc đua "đại đô thị tài chính" tốn kém, khó thắng, để tập trung vào vai trò cửa ngõ dẫn vốn cho nhu cầu đầu tư khổng lồ của Việt Nam.
Về thứ hạng, VIFC-HCMC hiện đứng thứ ba trong khu vực Đông Nam Á, vượt Bangkok và Jakarta, chỉ xếp sau Singapore và Malaysia. Đáng chú ý, trung tâm không tìm cách tranh giành các mảng dịch vụ đã bị Singapore chiếm ưu thế, mà chọn phân khúc thị trường ngách như fintech, tài chính hàng không và tài chính hàng hải. Trong hàng hải, hệ thống cảng biển nội địa xử lý lượng giao dịch rất lớn nhưng 90% giao dịch tài chính liên quan lại đang được thực hiện tại Singapore và Hong Kong. Mục tiêu của VIFC-HCMC là kéo phần dịch vụ tài chính này về trong nước, biến dòng giao dịch vốn đang "đi nhờ" hệ sinh thái ngoại thành một động lực tăng trưởng mới cho TP.HCM. Đây là chiến lược hợp lý: thay vì muốn thay thế Singapore, VIFC-HCMC định vị mình là mắt xích bổ sung trong mạng lưới tài chính khu vực.
Khung pháp lý tài chính: Vũ khí cạnh tranh của VIFC-HCMC
Điểm đột phá thực sự của Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam không nằm ở các tòa nhà hạng A, mà ở khung pháp lý tài chính được thiết kế linh hoạt theo chuẩn quốc tế. Năm 2026, nhiệm vụ trọng tâm của cơ quan điều hành là chuyển từ “khung pháp lý” sang “thị trường thực tế”, nghĩa là biến các quy định trên giấy thành sản phẩm, giao dịch và dòng vốn cụ thể. Đây là cách tiếp cận khác biệt so với nhiều sáng kiến trung tâm tài chính trước đây: bắt đầu từ thể chế, chứ không từ kiến trúc.
Khung pháp lý của VIFC-HCMC dựa trên Nghị quyết 222 của Quốc hội cùng 8 nghị định và các quy chế liên quan, cho phép các bên tự do thỏa thuận chọn luật áp dụng, ưu tiên sử dụng thông luật (Common Law). Trung tâm tích hợp tòa án chuyên biệt và trung tâm trọng tài quốc tế, thậm chí cho phép dùng thẩm phán nước ngoài để giải quyết tranh chấp. Cơ chế sandbox thử nghiệm có kiểm soát cho phép nhà đầu tư triển khai sản phẩm tài chính thế hệ mới mà không bị xử phạt hành chính nếu rủi ro xảy ra mà không có vi phạm cố ý. Đồng thời, chính sách ưu đãi thuế 0% đến năm 2030 và mức 15% sau đó, thấp hơn mặt bằng chung trong nước và cạnh tranh trực tiếp với mức thuế 17% tại Singapore, tạo lợi thế chi phí rõ rệt. "Điểm đột phá của VIFC-HCMC nằm ở khung pháp lý" là câu mô tả chính xác chiến lược dùng thể chế để hút định chế và vốn quốc tế.
Dẫn vốn cho kinh tế thực: Nhu cầu 10 năm và hành lang pháp lý bổ sung
Nếu không nhìn vào nhu cầu vốn của nền kinh tế thực, mọi bàn luận về VIFC-HCMC sẽ chỉ là câu chuyện branding. Theo cơ quan điều hành trung tâm, VIFC-HCMC được giao vai trò dẫn vốn cho nền kinh tế trong 10 năm tới với tổng nhu cầu lên tới khoảng 1.500-1.600 tỷ USD, tập trung vào hạ tầng, đô thị, năng lượng, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Trong bối cảnh đó, “trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam” không phải một nhãn hiệu để quảng bá thành phố, mà là công cụ thể chế để giải bài toán vốn dài hạn.
Để thực hiện vai trò dẫn vốn này, VIFC-HCMC cần hành lang pháp lý bổ sung phục vụ các thị trường mới: quản lý quỹ và tài sản, thị trường vốn và trái phiếu quốc tế, tài chính xanh, fintech và sandbox, tài sản số, tài chính hàng không, tài chính hàng hải, cùng các hoạt động ngân hàng và thanh toán quốc tế. Việc chuyển từ “khung pháp lý” sang “thị trường thực tế” đồng nghĩa phải chứng minh từng bước đi cụ thể: một định chế quyết định hiện diện, một quỹ đặt vốn, một sản phẩm mới hình thành, hay một dự án Việt Nam được kết nối với nguồn vốn quốc tế. Đây là thước đo thật sự của thành công: số lượng doanh nghiệp Việt có thể huy động vốn quốc tế, số giao dịch xuyên biên giới được thực hiện, và mức độ trưởng thành của đội ngũ nhân lực tài chính theo chuẩn toàn cầu.
Lộ trình đến 2035: Từ niềm tin thể chế tới vị thế trên bản đồ tài chính
VIFC-HCMC không phải dự án ngắn hạn gắn với một nhiệm kỳ. Trung tâm được định vị trên lộ trình dài, với tham vọng lọt vào nhóm thứ hạng 75/120 trên bản đồ tài chính toàn cầu vào năm 2035. Muốn đạt mục tiêu này, cơ quan điều hành phải xây dựng “niềm tin thể chế” chứ không chỉ là khẩu hiệu: cơ chế quản lý đáng tin cậy, quy định minh bạch, có thể dự báo, thủ tục thuận lợi và cơ chế giải quyết tranh chấp theo chuẩn quốc tế. Niềm tin ấy không thể tạo ra bằng tuyên bố, mà phải chứng minh bằng từng chính sách có thể thực thi và từng giao dịch thành công.
Tín hiệu thị trường đã bắt đầu phản ứng: trong giai đoạn 2026-2028, khoảng 76% nguồn cung văn phòng tương lai tại TP.HCM dự kiến nằm trong khu vực VIFC-HCMC, đều thuộc phân khúc hạng A, phản ánh kỳ vọng về một hệ sinh thái tài chính hiện đại. Song, tòa nhà mới chỉ là vỏ; nội dung bên trong vẫn là khung pháp lý tài chính và năng lực điều hành. Khát vọng mà ông Huân nêu ra là khi thế giới nhắc đến Việt Nam như một nền kinh tế năng động của châu Á, TP.HCM sẽ được nhận diện như một điểm đến tài chính tin cậy của khu vực – nơi dòng vốn quốc tế gặp cơ hội tăng trưởng Việt Nam và nơi đổi mới tài chính được thử nghiệm. Quan trọng hơn, VIFC-HCMC muốn cùng đối tác "kiến tạo một trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam" chứ không chạy theo chiếc bóng của Singapore. Đó là lựa chọn chiến lược: tự định nghĩa mình trong mạng lưới, thay vì xin một chỗ đứng trong cái bóng của người khác.
