Thái Nguyên chọn hạ tầng giao thông làm “xương sống” cho giai đoạn phát triển mới
Chiến lược phát triển mới của Thái Nguyên là dùng đầu tư hạ tầng giao thông quy mô lớn kết hợp cải cách hành chính để tái cấu trúc không gian phát triển, tăng sức cạnh tranh và thu hút FDI, qua đó từng bước trở thành trung tâm kết nối vùng Trung du, miền núi phía Bắc và khu vực Đông Bắc. Sau hợp nhất, Thái Nguyên đứng trước cơ hội và sức ép mới: quy mô diện tích, dân số, tài nguyên và dư địa tăng trưởng lớn hơn, trong khi hệ thống giao thông và dịch vụ công phải đáp ứng tốc độ công nghiệp hóa, đô thị hóa nhanh. Không phải ngẫu nhiên tỉnh công bố Danh mục 398 dự án ưu tiên thu hút đầu tư năm 2026 – đây là thông điệp chính trị rõ ràng rằng hạ tầng và cải cách thể chế là hai mũi nhọn để Thái Nguyên bước lên nấc thang phát triển mới.
Tăng tốc các công trình giao thông trọng điểm để giải tỏa sức ép hạ tầng
Muốn nói tới Thái Nguyên hạ tầng giao thông hiện nay là phải nói tới cuộc “chạy đua với tiến độ” trên hàng loạt công trình trọng điểm. Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp tỉnh đang tập trung thi công nhiều dự án để từng bước giải bài toán sức ép hạ tầng khi kinh tế tăng trưởng, công nghiệp và đô thị mở rộng. Một trong những nút then chốt là dự án xây dựng mới cầu Gia Bảy – điểm giao thông quan trọng khu vực trung tâm, đồng thời tăng khả năng thoát lũ và bảo đảm an toàn trước thiên tai. Trên sông Cầu, cặp cầu Quang Vinh 1, Quang Vinh 2 cùng hệ thống đường kết nối được kỳ vọng giảm tải lưu thông ở lõi đô thị, kết nối các khu chức năng và mở rộng không gian phát triển đôi bờ. Tuyến đê kết hợp giao thông Hữu Cầu dài hơn 16,4km không chỉ là “lá chắn” chống ngập cho trung tâm mà còn tạo thêm quỹ đất phát triển ven sông.
398 dự án tưởng là “danh mục”, thực chất là bản đồ tái cấu trúc không gian phát triển
Danh mục 398 dự án đầu tư Thái Nguyên ưu tiên kêu gọi không phải bản liệt kê cơ học, mà là “bản đồ” phân bổ lại nguồn lực và không gian tăng trưởng sau hợp nhất. Danh mục này trải rộng từ hạ tầng đô thị, khu công nghiệp, logistics, thương mại – dịch vụ tới du lịch sinh thái, nông nghiệp công nghệ cao và năng lượng sạch. Trong thương mại – dịch vụ, tỉnh kêu gọi chợ đầu mối Điềm Thụy quy mô 20ha và khu thương mại – dịch vụ tại khu công nghiệp – đô thị – dịch vụ Phú Bình rộng 27ha, với tổng vốn dự kiến khoảng 300 tỷ đồng. Ở hướng khác, các dự án dịch vụ nghỉ dưỡng quy mô lớn tại hồ Nặm Cắt, các khu du lịch sinh thái và trung tâm logistics phía Bắc tạo nền tảng để Thái Nguyên không chỉ là “công xưởng” mà còn là trung tâm dịch vụ, du lịch của kết nối khu vực Đông Bắc. Quan điểm chọn lọc dự án công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn, thân thiện môi trường cho thấy tỉnh đang tránh bẫy tăng trưởng bằng mọi giá.
“Luồng xanh” và cải cách hành chính: lợi thế cạnh tranh mới trong cuộc đua thu hút FDI
Nếu hạ tầng là xương sống thì cải cách hành chính tỉnh là hệ thần kinh đang được “tái dây” để phục vụ dòng vốn đầu tư. Thái Nguyên triển khai cơ chế “Luồng xanh 24 giờ” và “Luồng xanh 60%” với mục tiêu rút ngắn tối thiểu 60% thời gian xử lý thủ tục đủ điều kiện, ưu tiên hồ sơ liên quan các dự án đầu tư và công trình trọng điểm. Đến nay, “Luồng xanh” áp dụng cho 82 thủ tục cấp tỉnh và 12 thủ tục cấp xã trong các lĩnh vực then chốt như đầu tư, quy hoạch, đất đai, xây dựng, môi trường, đấu thầu, đấu giá đất, giấy phép lao động cho người nước ngoài. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, tỉnh đã xử lý 303 hồ sơ cấp tỉnh và 1.554 hồ sơ cấp xã theo cơ chế này. Nhờ môi trường thủ tục thông thoáng, dòng vốn FDI Thái Nguyên tiếp tục tăng, giúp địa phương trở thành một trong những tỉnh có vốn đầu tư nước ngoài lớn nhất cả nước trong cùng giai đoạn.
Kết nối vùng Đông Bắc và bài toán phát triển bền vững
Điều đáng chú ý là Thái Nguyên không nhìn hạ tầng giao thông như câu chuyện nội tỉnh, mà gắn nó với tư duy liên kết vùng và kết nối khu vực Đông Bắc. Sau hợp nhất, tỉnh phân vai rõ: phía Nam tập trung công nghiệp công nghệ cao, điện tử, trung tâm dữ liệu, logistics và đô thị hiện đại; phía Bắc ưu tiên nông nghiệp công nghệ cao, chế biến nông lâm sản, năng lượng tái tạo, kinh tế xanh và du lịch sinh thái. Bên cạnh các tuyến cầu, đê, trung tâm nội tỉnh, lãnh đạo tỉnh cùng đối tác đang khảo sát phương án đường hầm kết nối Phú Thọ – Thái Nguyên – Hà Nội, cho thấy tham vọng trở thành trục giao thông chiến lược của vùng. Tuy nhiên, để chiến lược này bền vững, Thái Nguyên cần tiếp tục mở rộng phạm vi “Luồng xanh” cho các dự án ngoài ngân sách, đồng thời phân bổ thêm nguồn lực cho thương mại, dịch vụ và du lịch để cân bằng giữa tăng trưởng công nghiệp và chất lượng sống.
