Đà Nẵng chọn hạ tầng kết nối làm trục chiến lược tăng trưởng
Hạ tầng Đà Nẵng trong giai đoạn mới là tổng thể các dự án giao thông, logistics và không gian công nghiệp – thương mại tự do được quy hoạch đồng bộ, kết nối khu kinh tế, khu công nghiệp, khu công nghệ cao và vùng phía Nam, nhằm tạo ra một trục phát triển liên hoàn đủ sức đưa thành phố trở thành trung tâm phát triển kinh tế khu vực miền Trung và mở rộng ảnh hưởng ra hành lang kinh tế tiểu vùng sông Mê Kông. Điểm đáng nói là thành phố không đầu tư rời rạc từng tuyến đường hay từng khu công nghiệp, mà xây dựng một "bản thiết kế" dài hơi đến 2045, tầm nhìn 2050, đặt hạ tầng kết nối giữa các không gian sản xuất – dịch vụ lên hàng đầu. Đây là lựa chọn có tính tham vọng: hoặc Đà Nẵng hình thành được một cấu trúc hạ tầng liên kết thực sự, hoặc sẽ tụt lại trước những trung tâm khác vốn đang mở rộng rất nhanh trên bản đồ phát triển kinh tế khu vực.
Giải ngân đầu tư công cao: công cụ biến quy hoạch thành năng lực cạnh tranh
Nếu quy hoạch là tầm nhìn thì giải ngân đầu tư công là thước đo quyết tâm của Đà Nẵng. Báo cáo đến 31/8 cho thấy các ban quản lý chủ chốt đều đạt tỷ lệ giải ngân cao: Ban quản lý các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng ưu tiên đạt hơn 76% kế hoạch vốn; Ban quản lý các công trình giao thông và nông nghiệp đạt gần 76%; Ban quản lý các công trình dân dụng, công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật đạt gần 60% kế hoạch. Những con số này cho thấy nguồn lực ngân sách đang được chuyển thành công trình cụ thể chứ không nằm trên giấy. Quan trọng hơn, các dự án được ưu tiên đều là mắt xích của chiến lược hạ tầng Đà Nẵng: bến cảng Liên Chiểu phần hạ tầng dùng chung đã được khánh thành với tổng mức đầu tư 3.426,30 tỷ đồng, sau 1.200 ngày thi công; tuyến đường ven biển nối cảng Liên Chiểu đã gần hoàn thành khối lượng xây lắp. Thành phố đồng thời đặt mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn và gắn kết quả với trách nhiệm người đứng đầu, sẵn sàng điều chuyển vốn khỏi dự án chậm sang dự án hấp thụ vốn tốt.
Chu Lai và cực tăng trưởng phía Nam: khu kinh tế mở như bộ não xuất khẩu
Đà Nẵng không chỉ nhìn vào không gian nội đô mà đang "mở rộng biên" phát triển xuống phía Nam với trục Chu Lai. Khu kinh tế mở Chu Lai – khu kinh tế mở đầu tiên của Việt Nam – được quy hoạch với diện tích khoảng 27.040 ha và tổ chức như một hệ sinh thái đa chức năng: công nghiệp, cảng biển, logistics, đô thị, dịch vụ, du lịch và nông nghiệp công nghệ cao. Tại đây, công nghiệp ô tô và cơ khí với hạt nhân là tổ hợp THACO đã tạo ra một trung tâm sản xuất và công nghiệp hỗ trợ quy mô lớn. Tuy nhiên, giá trị chiến lược của khu kinh tế mở Chu Lai nằm ở mạng lưới kết nối ra bên ngoài: cảng Chu Lai và hệ thống logistics được phát triển để đưa hàng hóa từ miền Trung, Tây Nguyên, Nam Lào, Bắc Campuchia ra biển. Ban quản lý khu kinh tế mở Chu Lai đặt mục tiêu giai đoạn 2026-2030, doanh thu và số thu ngân sách của các doanh nghiệp trong khu tăng từ 11% mỗi năm, đóng góp khoảng 25% tổng thu ngân sách Đà Nẵng. Đây là tuyên bố cho thấy tham vọng biến khu kinh tế mở thành bộ não xuất khẩu và nguồn lực tài khóa quan trọng cho toàn thành phố.
Liên Chiểu, vành đai phía Tây, sân bay Chu Lai: hoàn thiện trục kết nối công nghiệp – logistics
Cấu trúc hạ tầng Đà Nẵng đang được xây trên vài "điểm neo" rõ rệt. Ở phía Bắc, cảng container Liên Chiểu và tuyến đường ven biển kết nối cảng này tạo thành cửa ngõ hàng hải mới của thành phố. Ở phía Tây, tuyến đường vành đai phía Tây kết nối với cao tốc La Sơn – Túy Loan phía sau khu công nghệ cao đang có tỷ lệ giải ngân vượt trội, với gói thầu xây lắp đạt hơn 42% giá trị hợp đồng chỉ sau vài tháng khởi công. Dự án nút giao QL14B với cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi cũng là một trong những công trình hấp thụ vốn đầu tư công tốt, giúp tăng năng lực nối Đà Nẵng với các tỉnh lân cận. Ở phía Nam, sân bay Chu Lai được định hướng trở thành sân bay quốc tế cấp 4F, với công suất khoảng 10 triệu hành khách/năm và 1,5 triệu tấn hàng hóa/năm. Thành phố dự kiến hình thành trung tâm logistics vận tải hàng không, trung tâm đào tạo – huấn luyện bay và trung tâm bảo dưỡng, sửa chữa tàu bay quanh sân bay này. Đồng thời, tuyến đường sắt đô thị MRT/LRT hoặc ART kết nối sân bay Đà Nẵng với sân bay Chu Lai đã được khởi động nghiên cứu. Khi bức tranh này hoàn chỉnh, hạ tầng Đà Nẵng không chỉ phục vụ nội đô mà trở thành trục liên kết công nghiệp – cảng biển – hàng không của cả vùng.
Thách thức ESG và yêu cầu quản trị dài hạn cho một trung tâm kinh tế mới
Đà Nẵng đang đi đúng hướng khi đặt hạ tầng kết nối và giải ngân đầu tư công ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển kinh tế khu vực. Nhưng để trở thành cực tăng trưởng bền vững, thành phố không thể dừng ở câu chuyện công trình. Quy mô công nghiệp và logistics càng lớn, các yêu cầu về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) càng hiện lên rõ. Ngay tại Chu Lai, một số cơ sở của THACO đã nằm trong danh mục phải kiểm kê khí nhà kính theo quy định quốc gia. THACO INDUSTRIES cho biết đang số hóa quản trị sản xuất bằng ERP, MES, SCADA để đáp ứng tiêu chí phát triển bền vững và kiểm kê khí nhà kính; một số nhà máy linh kiện đã đạt chứng nhận ISO 14001:2015 về hệ thống quản lý môi trường. Về phía nhà nước, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng nhấn mạnh việc triển khai các dự án trọng điểm giai đoạn 2026-2030 có ý nghĩa trực tiếp đối với mở rộng không gian phát triển, tạo động lực tăng trưởng và mục tiêu tăng trưởng hai con số. Câu hỏi đặt ra là Đà Nẵng có xây được cơ chế giám sát, đo lường hiệu quả kinh tế – xã hội – môi trường song song với công suất hạ tầng hay không. Nếu làm được, thành phố không chỉ là một điểm sáng về hạ tầng, mà có thể trở thành hình mẫu cho phát triển kinh tế khu vực dựa trên kết nối và bền vững.
