Từ “kẻ bám đuổi” thành “người vượt lên”: ý nghĩa bước ngoặt
Việc GDP Việt Nam vượt Philippines, áp sát Thái Lan và thu nhập dần bắt kịp Indonesia là bước ngoặt quan trọng, đánh dấu sự đảo chiều tương quan sức mạnh trong kinh tế khu vực, đồng thời khẳng định Việt Nam đã chuyển từ vị thế tụt hậu sang nhóm nền kinh tế có tầm ảnh hưởng ngày càng lớn ở Đông Nam Á.
Nếu đầu thập niên 1990, quy mô GDP Việt Nam chỉ bằng một phần nhỏ Philippines thì ngày nay cán cân đã đổi chiều hoàn toàn. Đây không chỉ là một cột mốc thống kê; nó cho thấy mô hình phát triển kiên trì dựa trên Đổi mới, hội nhập và công nghiệp hóa đang tạo ra kết quả rõ rệt. Thông điệp gửi tới khu vực là Việt Nam không còn là nền kinh tế “ngoại biên”, mà là một trụ cột mới trong kinh tế khu vực, có tiếng nói đáng kể trong chuỗi cung ứng và cấu trúc thương mại toàn cầu.
Ba thập niên đảo chiều: Việt Nam vượt Philippines
Trong những năm 1990, GDP Việt Nam chỉ bằng gần 1/8 Philippines, còn thu nhập bình quân đầu người thấp hơn tới 6–7 lần. Thế nhưng, nhờ Đổi mới, mở cửa kinh tế và hội nhập quốc tế, Việt Nam bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh, liên tục thu hẹp khoảng cách với bạn cùng khu vực. Theo một nguồn dữ liệu quốc tế, GNI bình quân đầu người của Việt Nam hiện đã nhỉnh hơn Philippines, cho thấy cú “lật thế cờ” không chỉ ở quy mô tổng thể mà cả ở mức sống trung bình.
Một câu nói đáng trích dẫn là: “GDP danh nghĩa của Việt Nam đạt khoảng 476,3 tỷ USD và tăng lên khoảng 514,7 tỷ USD, trong khi Philippines ở mức khoảng 487,1 tỷ USD”. Dù không cần nêu con số chi tiết, điều quan trọng là thứ hạng đã đổi: Việt Nam vượt Philippines về quy mô GDP, đồng thời tăng trưởng nhanh hơn đáng kể, khiến khoảng cách mới hình thành có xu hướng tiếp tục nới rộng. Đây là kết quả của chiến lược kiên định hướng tới sản xuất, xuất khẩu và thu hút đầu tư dài hạn, thay vì chỉ trông vào tiêu dùng nội địa.
Áp sát Thái Lan, thu hẹp khoảng cách với Indonesia
Khi GDP Việt Nam tiến gần quy mô Thái Lan và Indonesia, vị trí của Việt Nam trên bản đồ kinh tế khu vực thay đổi rõ rệt. Số liệu mới cho thấy Việt Nam đã đứng thứ tư về quy mô GDP, sát ngay sau hai nền kinh tế vốn được xem là “anh cả” của Đông Nam Á lục địa. Dù khoảng cách với Thái Lan vẫn tồn tại, sự khác biệt về tốc độ tăng trưởng – Việt Nam nhanh hơn, Thái Lan chậm hơn – khiến đường cong hội tụ đang nghiêng về phía Việt Nam.
Không kém phần quan trọng là câu chuyện thu nhập Indonesia. GNI bình quân đầu người của Việt Nam hiện dần áp sát Indonesia, cho thấy khoảng cách thu nhập giữa hai nước không còn xa như trước. Điều này gửi đi một tín hiệu chính trị – kinh tế mạnh: Việt Nam đã bước vào nhóm thu nhập trung bình cao, đặt mục tiêu quốc gia thu nhập cao trong những thập niên tới. Khi khoảng cách thu nhập thu hẹp, tiếng nói của Việt Nam trong các diễn đàn khu vực về phát triển, phân bổ chuỗi giá trị và chính sách thương mại sẽ có sức nặng lớn hơn hẳn trước đây.
Xuất khẩu và hội nhập: lợi thế mới trong cạnh tranh khu vực
Bí quyết giúp Việt Nam bứt lên nằm ở sự kết hợp giữa mở cửa, thu hút đầu tư nước ngoài và chiến lược sản xuất hướng xuất khẩu. Trong khi Philippines từng là một trong những nước xuất khẩu hàng đầu khu vực, thì nay kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đã cao gấp nhiều lần, đưa Việt Nam vào top 20 nhà xuất khẩu hàng hóa lớn nhất thế giới.
Một số liệu đáng chú ý là Việt Nam chỉ tạo ra khoảng 0,5% GDP toàn cầu nhưng lại đóng góp gần 1,8% xuất khẩu hàng hóa thế giới, thuộc nhóm nền kinh tế có độ mở thương mại cao nhất. Điều này phản ánh cách Việt Nam “chèn” vào chuỗi cung ứng toàn cầu: tận dụng FDI để phát triển công nghiệp chế biến – chế tạo và mạng lưới doanh nghiệp phụ trợ. Thành quả là GDP Việt Nam tăng nhanh, trong khi cấu trúc kinh tế ngày càng gắn chặt với thương mại quốc tế, tăng sức cạnh tranh trong kinh tế khu vực và tạo thế khác biệt so với nhiều nước ASEAN khác.
Việt Nam trên đường trở thành cường quốc kinh tế tầm khu vực
Nhìn lại chặng đường từ mức GNI bình quân đầu người chỉ khoảng 100 USD lên nhóm thu nhập trung bình cao, có thể thấy Việt Nam đã đi được một nửa hành trình thịnh vượng. Đằng sau sự bứt phá là hàng loạt cải cách chuyển sang kinh tế thị trường, môi trường chính trị ổn định, cùng dòng vốn FDI mạnh mẽ. Đây không phải là may mắn, mà là kết quả của chiến lược dài hạn nhất quán.
Tuy vậy, vượt Philippines và áp sát Thái Lan không phải đích đến cuối cùng, mà là bước khởi đầu của một giai đoạn cạnh tranh cao hơn trong kinh tế khu vực. Việt Nam cần tiếp tục cải cách thể chế, nâng chất lượng nguồn nhân lực và giữ vững ổn định vĩ mô để không đánh mất lợi thế đã gây dựng khó khăn. Nếu duy trì được tốc độ tăng trưởng hiện nay, Việt Nam có cơ hội thực sự trở thành một cường quốc kinh tế tầm khu vực, đóng vai trò ngày càng trung tâm trong cấu trúc kinh tế Đông Nam Á.
