Từ cam kết đến hành động cụ thể
Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 là diễn đàn để lãnh đạo các nước đánh giá hợp tác, thống nhất ưu tiên và định hình bước tiếp theo của cộng đồng khu vực trước những biến động chung. Ngày 14/11, Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam lên đường dự hội nghị và các cuộc họp cấp cao liên quan tại Manila, Philippines, diễn ra từ ngày 14 đến 17/11/2026. Đây không chỉ là một chuyến công du thường kỳ: năm 2026 đánh dấu năm đầu ASEAN triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, đồng thời là dịp tổng kết năm Chủ tịch của Philippines.
Thông điệp Việt Nam cần đưa ra ở đây nên được đo bằng việc làm hơn là những lời khẳng định chung. Hội nghị ASEAN diễn ra khi cạnh tranh chiến lược, bất ổn kinh tế và thách thức xuyên biên giới đặt khu vực trước yêu cầu vừa ứng phó kịp thời, vừa xây nền tảng phát triển dài hạn. Trong hoàn cảnh đó, cam kết của Việt Nam có ý nghĩa khi góp phần củng cố đoàn kết, duy trì vai trò trung tâm của ASEAN và đưa các thỏa thuận tiến gần hơn đến kết quả thực tế.
Đề xuất phải chạm tới đời sống
Điểm đáng chú ý trong định hướng đóng góp của Việt Nam là lấy lợi ích của người dân và doanh nghiệp làm thước đo. Điều này đòi hỏi hợp tác khu vực không dừng ở tuyên bố, mà phải tháo gỡ điểm nghẽn khi thực hiện cam kết và nâng cao hiệu quả phối hợp. Liên kết kinh tế, kết nối khu vực, chuyển đổi số, an ninh năng lượng và an ninh lương thực vì thế cần được nhìn qua những thay đổi cụ thể mà người dân và doanh nghiệp có thể thụ hưởng.
Với doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hội nhập số chỉ có giá trị khi mở rộng khả năng tiếp cận thị trường khu vực và giảm trở ngại trong hoạt động xuyên biên giới. Với người dân, phối hợp về năng lượng, lương thực và các thách thức liên ngành có ý nghĩa khi góp phần bảo vệ sinh kế, tăng khả năng chống chịu trước biến động. Đây là hướng tiếp cận thực chất: đề xuất của Việt Nam nên được đánh giá không chỉ qua mức độ đồng thuận tại hội nghị, mà còn qua khả năng chuyển thành lợi ích có thể nhận thấy.
Cùng định hình tương lai ASEAN
Năm đầu triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 khiến các quyết định tại Manila có ý nghĩa vượt ra ngoài việc khép lại một năm Chủ tịch. Khuôn khổ này định hướng chặng đường 20 năm tiếp theo, hướng tới một ASEAN đoàn kết, tự cường, năng động, sáng tạo và lấy người dân làm trung tâm. Vì thế, tương lai ASEAN sẽ phụ thuộc không chỉ vào tầm nhìn được thông qua, mà còn vào việc các thành viên giữ được nhịp phối hợp và thực hiện những gì đã cam kết.
Theo chương trình dự kiến, Thủ tướng Lê Minh Hưng sẽ phát biểu về các ưu tiên và định hướng phát triển ASEAN, đồng thời đưa ra những đề xuất thiết thực. Việt Nam cũng ủng hộ tăng cường liên kết kinh tế, kết nối khu vực, chuyển đổi số, bảo đảm an ninh năng lượng và lương thực, cùng ứng phó thách thức an ninh phi truyền thống. Những đề xuất này chỉ tạo dấu ấn lâu dài nếu đi cùng cơ chế triển khai rõ ràng. Thước đo sau hội nghị vì vậy không phải số lượng sáng kiến, mà là khả năng biến chúng thành hợp tác hữu ích cho cả cộng đồng.
Giá trị của vai trò chủ động
Việt Nam nhấn mạnh tinh thần chủ động đề xuất, trách nhiệm trong cam kết và thực chất trong hành động để cùng xây dựng một ASEAN đoàn kết, tự cường. Đó là cách tiếp cận phù hợp với một khu vực đang phải xử lý đồng thời bất ổn trước mắt và những yêu cầu phát triển dài hạn. Vai trò chủ động không chỉ thể hiện ở việc nêu sáng kiến, mà còn ở khả năng góp phần duy trì đối thoại, thúc đẩy phối hợp và theo đuổi việc thực hiện đến cùng.
Tóm lại, Việt Nam muốn đóng góp cho tương lai ASEAN bằng những cam kết có thể kiểm chứng qua hành động và những đề xuất gắn với nhu cầu thực tế. Nếu hợp tác tại Manila giúp người dân được hưởng lợi thiết thực và doanh nghiệp có thêm điều kiện tham gia thị trường khu vực, hội nghị sẽ tạo được giá trị vượt khỏi các cuộc thảo luận cấp cao. Đó mới là phép thử thuyết phục cho một cộng đồng lấy người dân làm trung tâm.
