Tín hiệu mới từ cú xoay trục của Đại Quang Minh
Việc một doanh nghiệp bất động sản quy mô lớn chuyển ngành nghề chính sang xây dựng công trình đường sắt là động thái chiến lược cho thấy họ đặt cược vào dư địa tăng trưởng dài hạn của các dự án metro và hạ tầng giao thông, đồng thời phản ánh sự dịch chuyển trọng tâm lợi nhuận từ phát triển quỹ đất sang khai thác chuỗi giá trị hạ tầng đô thị kết nối.
CTCP Đầu tư Địa ốc Đại Quang Minh đã chính thức đổi ngành nghề kinh doanh chính từ “kinh doanh bất động sản, quyền sử dụng đất” sang “xây dựng công trình đường sắt”. Đây không phải động thái kỹ thuật mà là bước ngoặt định vị lại vai trò của doanh nghiệp trong chuỗi giá trị đường sắt đô thị Việt Nam. Với vốn điều lệ 32.000 tỷ đồng và nền tảng phát triển bất động sản nhiều năm, họ đang chuyển mình từ một “ông lớn” địa ốc sang nhà thầu – nhà đầu tư hạ tầng nặng ký. Sự thay đổi này cho thấy ban lãnh đạo tin rằng biên lợi nhuận và vị thế dài hạn nằm ở hạ tầng kết nối, chứ không chỉ ở những khu đô thị khép kín. Ai vẫn nghĩ Đại Quang Minh chỉ là “nhà làm đô thị” có lẽ đang nhìn lầm nhịp của cuộc chơi mới.
Động lực: Khi metro và đường sắt trở thành “mỏ vàng” mới
Việc Đại Quang Minh chuyển trọng tâm sang Dai Quang Minh xây dựng công trình đường sắt diễn ra trong bối cảnh họ đang tham gia loạt dự án metro và đường sắt quy mô lớn tại TP.HCM và khu vực phía Nam. Trong lĩnh vực đường sắt, doanh nghiệp được lựa chọn làm tổng thầu EPC tuyến metro số 2, đoạn Bến Thành – Tham Lương, dài khoảng 11,3 km với tổng mức đầu tư 55.179 tỷ đồng và dự kiến hoàn thành vào quý IV/2030. Đây là dạng dự án metro Việt Nam có thể định hình lại dòng tiền lẫn thương hiệu của bất kỳ nhà thầu nào. Họ đồng thời là nhà đầu tư tuyến metro số 2, đoạn Bến Thành – Thủ Thiêm, và đang chuẩn bị dự án đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành theo phương thức PPP, hợp đồng BT. Nói cách khác, Đại Quang Minh không chỉ “xây tuyến” mà còn tìm cách đứng ở cả vai trò nhà đầu tư, đón đầu làn sóng đầu tư hạ tầng giao thông mới. Khi các cuốn sổ quy hoạch được mở ra cho mạng lưới metro, doanh nghiệp nào nắm được gói EPC và quyền đầu tư chính là người nắm nhịp tăng trưởng tiếp theo của đô thị.
Hai chân: Bất động sản và hạ tầng giao thông cùng lúc
Điều đáng chú ý là đổi ngành nghề chính không đồng nghĩa Đại Quang Minh bỏ bất động sản. Doanh nghiệp vẫn là đại diện liên danh thực hiện dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng với quy mô hơn 11.400 ha, tổng mức đầu tư dự kiến 714.000 tỷ đồng. Liên danh này còn có sự tham gia của các tập đoàn lớn khác, cho thấy họ vẫn giữ vai trò chủ lực trong phát triển đô thị ven sông. “Quy mô vốn và danh mục dự án cho thấy Đại Quang Minh đang có sự hiện diện đồng thời ở hai lĩnh vực lớn là bất động sản và hạ tầng giao thông”. Từ góc nhìn tài chính, cú xoay trục này dựa trên nền tảng lợi nhuận đang tăng vọt: lợi nhuận sau thuế năm vừa qua đạt khoảng 4.069 – 4.070 tỷ đồng, tăng hơn 20 lần so với 183 tỷ đồng trước đó; ROE tăng từ 1,1% lên 12,6%. Doanh nghiệp đặt mục tiêu khởi công 42 dự án, hoàn thành 12 dự án và giải ngân hơn 21.000 tỷ đồng chi phí đầu tư trong năm, với doanh thu mục tiêu 12.000 tỷ đồng và hướng tới 37.000 tỷ đồng vào năm 2027. Rõ ràng, họ đang chọn chiến lược “hai chân”: một chân bám đất đô thị, một chân bám hạ tầng đường sắt.
Cuộc chơi mới: VinSpeed không còn một mình
Sân chơi đường sắt giờ không chỉ có VinSpeed – công ty do ông Phạm Nhật Vượng sở hữu, vốn được thành lập với ngành nghề chính là xây dựng các dự án đường sắt. VinSpeed có vốn điều lệ 45.000 tỷ đồng và cùng một doanh nghiệp bất động sản khác được chọn làm tổng thầu EPC cho 5 tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội, tổng chiều dài 303,5 km, tổng mức đầu tư hơn 1,3 triệu tỷ đồng. Họ còn trực tiếp phát triển các tuyến đường sắt khác, cho thấy mục tiêu trở thành người dẫn dắt cuộc chơi. Trong bối cảnh đó, việc Đại Quang Minh lao vào xây dựng đường sắt biến VinSpeed từ “người tiên phong” thành một trong hai cực lớn của thị trường. Cạnh tranh giữa hai doanh nghiệp có tiềm lực vốn hàng chục nghìn tỷ đồng có thể là cú hích cho các dự án metro Việt Nam vốn trì trệ, nhưng cũng báo hiệu cuộc đua khốc liệt về tài chính, nhân sự kỹ thuật và quyền tiếp cận quỹ đất gắn với các tuyến đường sắt đô thị. Ai chiếm ưu thế sẽ không chỉ giành hợp đồng xây dựng mà còn sở hữu cơ hội phát triển quỹ đất khổng lồ dọc theo các trục giao thông mới.
Nút thắt vốn cho tham vọng đường sắt đô thị
Đằng sau tham vọng đầu tư hạ tầng giao thông là bài toán vốn dài hạn. Đại Quang Minh vừa lên kế hoạch phát hành lô trái phiếu DQML12601 trị giá 1.000 tỷ đồng, kỳ hạn 3 năm, lãi suất cố định 11%/năm, trả lãi 6 tháng một lần, không chuyển đổi và không kèm chứng quyền. Tài sản bảo đảm là 164,89 triệu cổ phiếu của một doanh nghiệp nông nghiệp thuộc cùng hệ sinh thái, được định giá 2.000 tỷ đồng, gấp đôi giá trị lô trái phiếu. Số tiền huy động chủ yếu dùng để trả bớt các khoản vay với doanh nghiệp cùng hệ sinh thái và một ngân hàng thương mại. Điều này cho thấy ngay cả những “ông lớn” với vốn điều lệ 32.000 tỷ đồng vẫn phải xoay xở giữa nợ vay ngân hàng, trái phiếu và bảo lãnh nội bộ để theo đuổi các dự án đường sắt đô thị Việt Nam. Dù doanh thu và lợi nhuận cải thiện đáng kể, tổng nợ phải trả vẫn ở mức gần 35.000 tỷ đồng, với nợ vay ngân hàng tăng mạnh. Câu hỏi lớn cho toàn thị trường là: nguồn vốn nào sẽ nuôi được hàng loạt tuyến metro và đường sắt đô thị trị giá hàng trăm nghìn tỷ đồng trong nhiều năm liên tiếp, khi chi phí vốn không hề rẻ và rủi ro chậm tiến độ luôn rình rập?
Kết luận: Từ “ông trùm đất” thành “kỹ sư đường ray”
Cú đổi hướng sang xây dựng đường sắt của Đại Quang Minh không chỉ là thay đổi dòng chữ trong giấy phép kinh doanh, mà là lời tuyên bố: kỷ nguyên kiếm tiền chủ yếu từ bất động sản đã tới hạn, và kỷ nguyên thu giá trị từ hạ tầng giao thông đang bắt đầu. Với nền tảng lợi nhuận tăng hơn 20 lần và danh mục dự án trải dài từ đại đô thị tới metro, doanh nghiệp này đang tái định nghĩa mình như một “developer hạ tầng” hơn là một “nhà bán đất” thuần túy. Tuy vậy, tham vọng nào cũng bị giới hạn bởi bài toán vốn và khả năng quản trị rủi ro. Sự xuất hiện của hai cực lớn trong lĩnh vực đường sắt – Đại Quang Minh và VinSpeed – báo hiệu một giai đoạn cạnh tranh khốc liệt nhưng cần thiết cho các dự án metro Việt Nam. Nếu Nhà nước không có khung huy động vốn dài hạn rõ ràng và cơ chế PPP hấp dẫn, mọi chiến lược xoay trục của doanh nghiệp lớn có thể mắc kẹt giữa ý chí và thực tế. Câu chuyện của Đại Quang Minh là cảnh báo sớm: ai muốn đi xa với đường sắt đô thị, phải chuẩn bị kỹ cả đường ray tài chính lẫn đường ray kỹ thuật.
