Từ bất động sản sang đường sắt: một cú xoay trục mang tính cảnh báo
Đại Quang Minh rời bỏ lĩnh vực bất động sản để chuyển ngành nghề kinh doanh chính sang xây dựng công trình đường sắt, qua đó tham gia sâu vào thị trường đường sắt cao tốc Việt Nam đang hình thành, tạo thêm đối trọng với VinSpeed và buộc cuộc chơi hạ tầng giao thông phải bước vào giai đoạn cạnh tranh thực sự. Đây không chỉ là một thay đổi mã ngành khô khan, mà là tuyên bố chiến lược: lợi nhuận dài hạn sẽ nằm ở đường sắt cao tốc chứ không còn ở các dự án nhà ở cao tầng. Với vốn điều lệ đã nâng lên 32.000 tỷ đồng, Đại Quang Minh cho thấy họ sẵn sàng dồn nguồn lực cho các dự án hạ tầng quy mô lớn, thay vì tiếp tục phụ thuộc vào chu kỳ nóng – lạnh của thị trường bất động sản.
Đại Quang Minh xây dựng hệ sinh thái đường sắt, không còn là tay ngang
Việc Đại Quang Minh chính thức đổi ngành nghề chính sang xây dựng công trình đường sắt chỉ là bề nổi của một chiến lược đã được chuẩn bị từ trước. Doanh nghiệp này vốn là thành viên hệ sinh thái THACO, có kinh nghiệm hạ tầng và đang đại diện liên danh thực hiện trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng quy mô hơn 11.400ha, cho thấy khả năng xử lý các dự án phức tạp và dài hơi. Quan trọng hơn, họ đã bước chân vào đường sắt với vai trò Tổng thầu EPC tuyến metro số 2 đoạn Bến Thành – Tham Lương, chiều dài 11,3km, dự kiến hoàn thành vào quý IV/2030. Đồng thời, Đại Quang Minh là nhà đầu tư tuyến metro số 2 đoạn Bến Thành – Thủ Thiêm và đang làm thủ tục cho tuyến Thủ Thiêm – Long Thành theo phương thức PPP, hợp đồng BT. Đây là chuỗi dự án đủ để biến doanh nghiệp bất động sản thành một tay chơi chuyên nghiệp trong mảng hạ tầng đường sắt.
VinSpeed cạnh tranh: từ thế độc diễn đến cuộc đua song mã
Khi nói đến đường sắt cao tốc Việt Nam, nhiều người lập tức nghĩ tới VinSpeed – doanh nghiệp mang tên đầy đủ là CTCP Đầu tư và Phát triển Đường sắt Cao tốc VinSpeed, gắn với hệ sinh thái của tỷ phú Phạm Nhật Vượng. VinSpeed có vốn điều lệ 45.000 tỷ đồng, Chủ tịch là ông Phạm Thiếu Hoa – cũng là Chủ tịch HĐQT Vinhomes, cho thấy một cấu trúc quyền lực tập trung đủ mạnh để bứt tốc trên mặt trận hạ tầng. Tháng 6 vừa qua, Vinhomes và VinSpeed được lựa chọn làm tổng thầu EPC cho 5 tuyến đường sắt đô thị tại Thủ đô, chiều dài 303,5km, tổng mức đầu tư hơn 1,3 triệu tỷ đồng – một con số có thể trích dẫn như minh chứng rõ ràng cho tham vọng chi phối thị trường. Song song, VinSpeed trực tiếp phát triển hai tuyến lớn là Hà Nội – Quảng Ninh và Bến Thành – Cần Giờ, khiến nhiều người từng mặc định đây sẽ là sân chơi gần như độc quyền của một doanh nghiệp.
Thép ray Hòa Phát và cuộc hình thành chuỗi cung ứng đường sắt cao tốc
Cuộc đua trên mặt trận đường sắt cao tốc sẽ vô nghĩa nếu Việt Nam không chủ động được chuỗi cung ứng, và đây là nơi Hòa Phát của ông Trần Đình Long bước vào câu chuyện. Trong báo cáo đánh giá tác động môi trường tuyến Hà Nội – Quảng Ninh do VinSpeed làm chủ đầu tư, hồ sơ thiết kế nêu rõ yêu cầu dùng ray 60kg/m hàn dài cho đường chính tuyến và các đường ga, còn ray 50kg/m có mối nối cho depot và trạm bảo dưỡng. Tại ĐHĐCĐ thường niên, Chủ tịch Hòa Phát cho biết tập đoàn đang tích cực chào bán thép ray cho dự án này, với kế hoạch ra sản phẩm đầu tiên trong quý II/2027 và cung ứng khoảng 400.000 tấn trong năm 2027 trước khi nâng công suất tối đa từ 2028. Điều đáng chú ý là Hòa Phát là doanh nghiệp đầu tiên ở Đông Nam Á sản xuất thép ray cho đường sắt tốc độ cao, dựa trên chuỗi sản xuất khép kín từ quặng đến thành phẩm. Điều đó mở ra khả năng hình thành một chuỗi nội địa: VinSpeed và Đại Quang Minh xây dựng, Hòa Phát cung cấp thép ray Hòa Phát.
Bối cảnh hạ tầng giao thông và tương lai cạnh tranh đường sắt cao tốc
Sự dịch chuyển của Đại Quang Minh không diễn ra trong chân không, mà nằm trong bối cảnh đường sắt trở thành một trong những lĩnh vực hạ tầng giao thông được ưu tiên đầu tư mạnh. Từ tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam trị giá khoảng 1,7 triệu tỷ đồng đến tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng gần 290.000 tỷ đồng và hàng loạt dự án metro tại Hà Nội, TP.HCM, thị trường đang mở ra dư địa khổng lồ cho các doanh nghiệp xây dựng, hạ tầng, công nghệ, vận tải. Khi VinSpeed cạnh tranh với Đại Quang Minh xây dựng, cộng thêm thép ray Hòa Phát, ta đang chứng kiến quá trình nội địa hóa chuỗi giá trị đường sắt cao tốc Việt Nam thay vì phụ thuộc vào nhà thầu và nhà cung cấp nước ngoài. Cạnh tranh giữa các tập đoàn nội địa không phải rủi ro, mà là điều kiện cần để những dự án khổng lồ tránh được tư duy độc quyền và tự thân nâng chuẩn kỹ thuật, tiến độ. Nếu nhà nước biết cách thiết kế luật chơi minh bạch, cuộc đua VinSpeed – Đại Quang Minh sẽ là nền tảng tốt cho một thế hệ mới doanh nghiệp hạ tầng.
