VIFC-HCMC: Trái phiếu hạ tầng như “xương sống” kênh huy động vốn mới
Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM (VIFC-HCMC) là một định chế mới được thiết kế để huy động vốn dài hạn trong nước và huy động vốn quốc tế, tập trung vào trái phiếu hạ tầng và trái phiếu đô thị nhằm tài trợ các dự án metro, cảng biển – logistics, năng lượng và phát triển đô thị, đồng thời giảm phụ thuộc vào ngân sách nhà nước và tín dụng ngân hàng. Vấn đề không phải là có thêm một trung tâm tài chính cho đẹp bản đồ, mà là liệu VIFC có đủ khả năng trở thành “xương sống” vốn cho các dự án đô thị then chốt. Thông tin được công bố tại cuộc họp lần thứ ba của Hội đồng điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam, do Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng chủ trì trực tuyến với TP.HCM và Đà Nẵng, cho thấy cấu trúc thể chế cơ bản đã hình thành nhưng áp lực phải sớm bước vào vận hành thực chất đang rất rõ.
Từ khung pháp lý tới thị trường: Trái phiếu đô thị là phép thử đầu tiên
Điểm đáng chú ý là VIFC-HCMC đã chuyển trọng tâm từ xây khung pháp lý sang xây thị trường thực tế: có sản phẩm, có vốn, có giao dịch xuyên biên giới. Cơ quan điều hành vừa tổ chức cuộc họp tham vấn để lấy ý kiến về dự thảo Nghị quyết của HĐND TP.HCM, quy định phát hành trái phiếu đô thị và trái phiếu công trình ngay tại Trung tâm Tài chính quốc tế, nhằm huy động vốn cho các dự án metro, hạ tầng cảng biển – logistics, năng lượng. Đây không chỉ là bước thủ tục. Phát hành trái phiếu đô thị chính là phép thử đầu tiên xem VIFC có đủ khả năng trở thành kênh kết nối nhu cầu vốn rất lớn cho hạ tầng, phát triển đô thị với các dòng vốn dài hạn trong nước và quốc tế như kỳ vọng. Nếu cơ chế trái phiếu này vận hành lỏng lẻo hoặc thiếu minh bạch, trung tâm tài chính sẽ chỉ là cái tên, không phải là thị trường.
Danh mục hơn 21 dự án: chọn ít mà chất, không chạy theo số lượng
VIFC-HCMC đang làm việc với nhà đầu tư để huy động vốn cho các dự án hạ tầng và chuẩn bị cơ sở phát hành trái phiếu quốc tế, trái phiếu đô thị. Danh mục hơn 21 dự án đã được chuẩn bị, trong đó dự kiến chọn 5–7 dự án có tính khả thi cao để ưu tiên xúc tiến với nhà đầu tư chiến lược. Cách làm này cho thấy sự tỉnh táo: không dàn hàng ngang tất cả dự án lên thị trường vốn, mà ưu tiên những dự án có nền tảng tín dụng tốt, dòng tiền rõ ràng, khả năng thu hút nhà đầu tư dài hạn. Theo lãnh đạo VIFC-HCMC, từ nay đến đầu 2027 chỉ cấp phép khoảng 7–12 thành viên, mỗi đơn vị gắn với sản phẩm và mục tiêu cụ thể, thay vì mở rộng tràn lan. Đó là lựa chọn khó nhưng hợp lý nếu muốn xây một kênh trái phiếu hạ tầng dựa trên chất lượng dự án, không phải trên số lượng công cụ tài chính.
Thể chế, giám sát và quản lý rủi ro tài chính: điều kiện để hút vốn dài hạn
Để dòng vốn dài hạn chấp nhận rót vào trái phiếu hạ tầng, điều kiện tiên quyết là thể chế và cơ chế quản lý rủi ro tài chính phải đủ tin cậy. Bộ Tài chính cho biết khung thể chế và tổ chức Trung tâm Tài chính quốc tế đã cơ bản được thiết lập, với mục tiêu bảo đảm tính liên tục, không tạo khoảng trống pháp lý hay chồng chéo quy định. Tại TP.HCM, 5 nhóm vấn đề được tham vấn gồm cơ sở pháp lý và thẩm quyền, cấu trúc sản phẩm trái phiếu, quản trị rủi ro tỷ giá, lãi suất, thanh khoản và tái cấp vốn, cơ chế phân bổ và giải ngân vốn, cùng cơ chế giám sát – báo cáo. Thành phố cũng đề xuất thiết lập cơ quan giám sát thuộc thẩm quyền Trung ương ngay từ đầu. Quan điểm này rất đáng ủng hộ: một trung tâm tài chính không thể tự giám sát chính mình rồi mong nhà đầu tư quốc tế tin tưởng.
Kết luận: Muốn nối vốn toàn cầu với đô thị, phải đi thẳng vào chất lượng dự án
Theo kế hoạch, đến tháng 11, hai cơ quan điều hành trung tâm tài chính phải có sản phẩm và các deal cụ thể trên bàn. Áp lực là lớn, nhưng đây là thời điểm thích hợp để VIFC-HCMC khẳng định mình bằng những trái phiếu hạ tầng gắn với dự án metro, logistics, năng lượng có thể chứng minh dòng tiền và lợi ích xã hội. Nếu tiếp tục xây thêm công cụ tài chính mà không giải quyết câu hỏi cốt lõi – dự án nào đủ tín nhiệm để huy động vốn dài hạn – thì trung tâm tài chính sẽ khó thu hút các quỹ đầu tư, quỹ hưu trí, ngân hàng đầu tư mà Thành phố đang hướng tới. Muốn nối vốn toàn cầu với phát triển đô thị, VIFC phải kiên trì đi theo hướng chọn ít nhưng chuẩn, đặt chất lượng dự án và quản lý rủi ro tài chính lên trên mọi khẩu hiệu phát triển thị trường.
