Luật Phát triển đô thị: bước ngoặt pháp lý cho tham vọng tài chính của TP.HCM
Luật Phát triển đô thị là một khung pháp lý gồm nhiều quy định về phân quyền, tài chính, tổ chức bộ máy và mô hình kinh tế mới, nhằm giúp các đô thị lớn như TP.HCM tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, tăng quyền tự chủ quản trị, chủ động huy động vốn đầu tư và từng bước hình thành các cấu phần của Trung tâm Tài chính quốc tế thế hệ mới. Việc Quốc hội thông qua Luật Phát triển đô thị vào tháng 8 không chỉ là một đạo luật kỹ thuật về quy hoạch đô thị, mà đang trở thành đòn bẩy chính trị – kinh tế cho chiến lược xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM. Luật gồm 5 chương, 66 điều, có hiệu lực từ ngày 1/10/2026, cho thấy quyết tâm đặt nền tảng dài hạn chứ không làm theo kiểu thí điểm ngắn hạn. Tinh thần xuyên suốt của Luật là tăng cường phân quyền, trao thêm quyền tự chủ để huy động nguồn lực và hình thành mô hình kinh tế mới – chính xác là thứ TP.HCM cần sau nhiều năm bị giới hạn bởi cơ chế xin–cho.
Hành lang pháp lý đột phá cho Trung tâm Tài chính quốc tế
Điểm sắc nét nhất của Luật Phát triển đô thị là lần đầu tiên định hình trục pháp lý cho Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam, với hạt nhân là TP.HCM. Luật tạo hành lang pháp lý cho việc xây dựng và vận hành Trung tâm Tài chính quốc tế, hướng tới mô hình thế hệ mới, hệ sinh thái tài chính toàn diện, đa dạng và kết nối sâu với thị trường vốn quốc tế. Sau 6 tháng hoạt động, Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM đã tăng 11 bậc trên bảng xếp hạng chỉ số trung tâm tài chính toàn cầu, cho thấy sức hút của thành phố đang chuyển thành vị thế cụ thể, không còn dừng ở khẩu hiệu. Nếu không có hành lang pháp lý mới, thành phố khó có thể duy trì đà tăng hạng này. Quy định cho phép thiết lập cơ chế kết nối, tài trợ chuỗi giá trị giữa trung tâm với khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp, khu cảng mở và các mô hình đô thị TOD chính là cách đưa luật tiến gần thực tiễn vận hành của một hub tài chính hiện đại.
Phân quyền mạnh cho TP.HCM và cơ chế huy động vốn đầu tư
Nếu nhìn từ góc độ quyền lực và nguồn lực, Luật Phát triển đô thị là lời khẳng định: muốn TP.HCM phát triển, phải dám phân quyền và dám để thành phố chủ động huy động vốn đầu tư. Tinh thần luật là tăng cường phân quyền, trao thêm quyền tự chủ nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, huy động nguồn lực và hình thành những mô hình kinh tế mới. Một trong những nội dung rõ nét là TP.HCM được quyết định tổng số biên chế công chức, viên chức tăng thêm không quá 20% so với số biên chế Trung ương giao, gắn với chính sách thu nhập và nhân sự. Theo Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM Nguyễn Thị Hồng Hạnh, trong bối cảnh một công chức của thành phố phục vụ hơn 700 người dân, cao gấp 2,5–3 lần bình quân cả nước, việc cho phép tăng biên chế tối đa 20% là “phù hợp với đặc thù khối lượng công việc ngày càng lớn”. Ở khía cạnh vốn, HĐND Thành phố được trao quyền chủ động quy định việc phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình tại Trung tâm Tài chính quốc tế để huy động vốn triển khai các dự án trọng điểm – bước đi mà nếu làm tốt, sẽ biến luật thành đường dẫn dòng vốn, không chỉ là tập hợp điều khoản.
Thiết kế bộ máy điều hành và chiến lược nhân lực chất lượng cao
Một trung tâm tài chính không thể vận hành bằng cơ chế quản lý hành chính thông thường. Luật Phát triển đô thị đã phân định rõ thẩm quyền giữa UBND TP.HCM và Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế, giao UBND quyền điều chỉnh vị trí, ranh giới, diện tích của trung tâm, đồng thời trao cho Cơ quan điều hành quyền đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước tại doanh nghiệp 100% vốn điều lệ để đầu tư hạ tầng thị trường và công nghệ. Cơ quan điều hành có quyền thành lập đơn vị sự nghiệp trực thuộc, cấp phép ngân hàng đầu tư và áp dụng chính sách thu hút, trọng dụng nhân lực chất lượng cao. Không dừng ở khung luật, HĐND TP.HCM đã thông qua nghị quyết về chế độ tiền lương đặc thù theo cơ chế thị trường cho nhân sự Trung tâm Tài chính quốc tế để hút chất xám. Khung lương cho Giám đốc điều hành (CEO) dao động từ 450 đến 850 triệu đồng/tháng, còn chuyên gia tư vấn trong và ngoài nước từ 70 đến 300 triệu đồng/tháng – những con số cho thấy TP.HCM chấp nhận trả giá xứng đáng để có đội ngũ ngang tầm tham vọng tài chính toàn cầu.
Động lực tăng trưởng mới cho bất động sản, tài chính và tương lai TP.HCM
Các cơ chế, chính sách mới trong Luật Phát triển đô thị không chỉ phục vụ một trung tâm tài chính trên giấy, mà được kỳ vọng góp phần thúc đẩy TP.HCM phát triển trong giai đoạn mới, cả ở lĩnh vực bất động sản lẫn tài chính quy mô lớn. Hành lang pháp lý cho phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình tại Trung tâm Tài chính quốc tế sẽ mở thêm kênh huy động vốn đầu tư hạ tầng, cao ốc văn phòng, khu tài chính chuyên biệt – những tài sản cốt lõi của một đô thị tài chính. Các chính sách hiện nay được đặt ra với mục tiêu phát huy nguồn lực, phát triển trung tâm tài chính tại TP.HCM như một khâu đột phá trong chiến lược thực hiện Nghị quyết 09 về xây dựng, phát triển thành phố trong kỷ nguyên mới. Vấn đề còn lại là triển khai: Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy đã đề nghị đội ngũ báo cáo viên sớm đưa các chuyên đề về Luật Phát triển đô thị và Trung tâm Tài chính quốc tế vào sinh hoạt, tuyên truyền ở cơ sở, tạo niềm tin và sự đồng thuận trong Nhân dân. Nếu thành phố thực thi được đúng tinh thần luật, Trung tâm Tài chính quốc tế sẽ không chỉ là biểu tượng, mà trở thành động cơ kéo cả trục tăng trưởng đô thị lên tầm mới.
