Trái phiếu tại Trung tâm Tài chính Quốc tế: Định nghĩa kênh vốn mới cho hạ tầng
Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP.HCM (VIFC-HCMC) phát hành trái phiếu quốc tế và trái phiếu đô thị là cơ chế huy động vốn dài hạn, trong đó chính quyền thành phố và các chủ thể dự án dùng công cụ trái phiếu để kết nối nhu cầu đầu tư hạ tầng, phát triển đô thị với dòng vốn tổ chức trong nước và quốc tế, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào ngân sách và tín dụng ngân hàng. Điểm đáng nói là VIFC-HCMC không chờ hoàn tất mọi chi tiết thể chế mới bắt đầu hành động. Sau khi Việt Nam chính thức vận hành Trung tâm Tài chính Quốc tế với hai đầu mối TP.HCM và Đà Nẵng, cơ quan điều hành ở TP.HCM đã chuyển từ giai đoạn thiết kế khung sang vận hành thực chất, trong đó trái phiếu trở thành một trong những sản phẩm tiên phong. Mũi đột phá không phải nằm ở "tên gọi quốc tế" mà ở việc dám xây dựng một thị trường trái phiếu gắn chặt với các dự án metro, cảng biển – logistic, năng lượng và các công trình trọng điểm khác của Thành phố.
Từ cuộc họp điều hành VIFC đến danh mục 21 dự án: Vì sao thời điểm này là bước ngoặt
Thông tin về hướng đi trái phiếu được nêu rõ tại phiên họp thứ ba của Hội đồng điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam, do Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng chủ trì và kết nối trực tuyến với TP.HCM và Đà Nẵng. Đây không phải cuộc họp mang tính nghi lễ; nó là tín hiệu chính trị rằng VIFC phải rời "phòng thí nghiệm thể chế" để đi vào các giao dịch cụ thể. Việt Nam đã khai trương Trung tâm Tài chính Quốc tế với mục tiêu trở thành điểm trung chuyển vốn khu vực và hút dòng tiền quốc tế vào nền kinh tế thực. Theo lãnh đạo VIFC-HCMC, nhiệm vụ trọng tâm bây giờ là chuyển từ "khung pháp lý" sang "thị trường thực tế", mà trọng tâm là huy động vốn hạ tầng. Danh mục hơn 21 dự án đã được chuẩn bị; trong số này, dự kiến lựa chọn 5–7 dự án có tính khả thi cao để ưu tiên xúc tiến với các nhà đầu tư chiến lược, thay vì rải đều nguồn lực.
Trái phiếu quốc tế Việt Nam và trái phiếu đô thị: Cách VIFC-HCMC mở kênh vốn dài hạn
Quan điểm điều hành đang khá rõ: VIFC-HCMC làm việc với các nhà đầu tư để huy động vốn cho các dự án hạ tầng, đồng thời chuẩn bị cơ sở cho phát hành trái phiếu quốc tế và trái phiếu đô thị. Mục tiêu quan trọng nhất, như PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân nhấn mạnh, là "hình thành một kênh huy động vốn mới cho Thành phố Hồ Chí Minh, kết nối nhu cầu vốn rất lớn cho hạ tầng, phát triển đô thị với các dòng vốn dài hạn trong nước và quốc tế". Nếu nhìn thẳng, trái phiếu quốc tế Việt Nam ở VIFC chỉ có ý nghĩa khi nó gắn với các công trình cụ thể, minh bạch dòng tiền và rủi ro. Nghị quyết đang được tham vấn tại TP.HCM hướng tới tạo cơ sở pháp lý để thành phố huy động vốn trung, dài hạn qua trái phiếu đô thị và trái phiếu công trình, phục vụ các dự án metro, cảng biển – logistic, năng lượng và các dự án trọng điểm khác. Đây là cách thành phố tìm một nguồn vốn bổ sung, thay vì tiếp tục đẩy toàn bộ gánh nặng lên ngân sách hay dư nợ ngân hàng.
Hạ tầng thể chế và niềm tin nhà đầu tư: Điều kiện sống còn của thị trường trái phiếu mới
Tham vọng huy động vốn hạ tầng qua trái phiếu chỉ thực chất nếu nhà đầu tư tin vào thể chế. VIFC-HCMC nhấn mạnh tầm quan trọng của một cơ chế quản lý đáng tin cậy, quy định minh bạch và có thể dự báo, thủ tục thuận lợi và cơ chế giải quyết tranh chấp phù hợp chuẩn mực quốc tế. TP.HCM đặt mục tiêu sớm hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, trong đó có việc thành lập trung tâm trọng tài quốc tế và tòa án chuyên biệt ngay từ giai đoạn đầu. Tuy nhiên, khung pháp lý và các thiết chế mới chỉ là điều kiện cần. Như một đại diện quốc tế tại buổi tham vấn nhấn mạnh, "điểm kết nối quan trọng nhất giữa dòng vốn quốc tế và cơ hội đầu tư xanh tại Việt Nam chính là niềm tin thị trường", và niềm tin đó chỉ được củng cố khi chất lượng dự án có thể kiểm chứng, rủi ro được định giá đầy đủ, dựa trên dữ liệu minh bạch và đánh giá độc lập từ các đơn vị uy tín. Nói cách khác, bất kỳ trục trặc pháp lý hay tranh chấp không được xử lý nhất quán đều có thể làm cả kênh trái phiếu chững lại.
Từ 7–12 thành viên VIFC đến năng lực phát triển đô thị: Bài kiểm tra cho TP.HCM
Để không biến trái phiếu quốc tế Việt Nam thành một khẩu hiệu, VIFC-HCMC đang chọn cách đi chậm mà chắc trong việc kết nạp thành viên. Trong tháng 8, Trung tâm đã hoàn tất quy trình về thành viên, xây dựng hệ thống đăng ký và công nhận trực tuyến tích hợp trên cổng thông tin chính thức. Hai cơ quan điều hành thống nhất không lựa chọn tràn lan mà tập trung vào những đơn vị gắn với các sản phẩm được Bộ Tài chính đề nghị và cam kết đi vào dự án thực tế. Từ nay đến đầu năm 2027, VIFC-HCMC dự kiến chỉ cấp phép cho khoảng 7–12 thành viên, ưu tiên quỹ đầu tư dài hạn, quỹ hưu trí, ngân hàng đầu tư và các tổ chức gắn với mục tiêu cụ thể của Trung tâm. Đây là một quyết định mang tính chiến lược: chất lượng thành viên sẽ trực tiếp định hình chất lượng thị trường trái phiếu và năng lực phát triển đô thị của TP.HCM. Nếu thành phố duy trì kỷ luật thể chế, xử lý dứt điểm từng vướng mắc pháp lý và gắn sản phẩm tài chính với kết quả hạ tầng cụ thể, kênh trái phiếu mới qua Trung tâm Tài chính Quốc tế có thể trở thành một "hệ tuần hoàn" dài hạn cho đô thị chứ không chỉ là dòng vốn ngắn hạn theo chu kỳ.
