Việt Nam nổi lên dẫn đầu trong bức tranh tăng trưởng đang chùng lại
Tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong giai đoạn tới là việc nền kinh tế duy trì tốc độ mở rộng GDP cao hơn đáng kể so với mức trung bình châu Á - Thái Bình Dương và Đông Nam Á, bất chấp đà chậm lại chung của khu vực, rủi ro địa chính trị gia tăng và cú sốc thời tiết từ hiện tượng El Niño. Ngày 23/9, Ngân hàng Phát triển châu Á công bố báo cáo Triển vọng Phát triển châu Á tháng 9, trong đó dự báo tăng trưởng của các nền kinh tế đang phát triển tại châu Á – Thái Bình Dương giảm từ 5,5% năm 2025 xuống 5,0% năm 2026 rồi nhích lên 5,1% năm 2027. Trong bối cảnh đó, tăng trưởng kinh tế Việt Nam được nâng mạnh lên 7,8% năm 2026 và 7,6% năm 2027, cao nhất Đông Nam Á và vượt xa mức bình quân 4,7% mà khu vực được dự báo đạt được. Điều này cho thấy câu chuyện Việt Nam không chỉ là “ăn theo” chu kỳ khu vực mà đang tự xây được một quỹ đạo tăng trưởng riêng.
Vì sao Việt Nam vượt trội trong dự báo ADB 2026?
Cốt lõi của việc dự báo ADB 2026 ưu ái Việt Nam nằm ở ba tầng động lực: FDI, đầu tư công và làn sóng công nghệ toàn cầu. Theo báo cáo, ADB đã nâng dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam thêm 0,6 điểm phần trăm, từ 7,2% lên 7,8% cho năm 2026 – mức điều chỉnh tăng lớn nhất trong ASEAN. Đây không phải món quà “tự nhiên rơi xuống” mà được chống lưng bởi đà tăng 8,2% GDP ngay trong nửa đầu năm, với công nghiệp – xây dựng tăng 9,8% và dịch vụ tăng 8,1%. Nói cách khác, Việt Nam đang tăng trưởng theo chiều sâu: sản xuất công nghiệp chế biến, chế tạo hưởng lợi từ chu kỳ đầu tư trí tuệ nhân tạo, trong khi chính sách tiền tệ linh hoạt duy trì lãi suất hỗ trợ tăng trưởng tín dụng, tạo nền cho doanh nghiệp mở rộng sản xuất. Nếu các nền kinh tế khác của Đông Nam Á còn phụ thuộc nhiều vào chu kỳ hàng hóa hay du lịch, Việt Nam lại dần khóa chặt mình vào chuỗi cung ứng công nghệ mới – điều giải thích vì sao dự báo ADB 2026 của Việt Nam “nhảy vọt” hơn phần còn lại của khu vực.
Đông Nam Á tăng trưởng 4,7%: bệ phóng hay điểm nghẽn cho Việt Nam?
ADB nâng dự báo khu vực Đông Nam Á tăng trưởng từ 4,6% lên 4,7% trong năm 2026 và từ 4,8% lên 4,9% năm 2027, nhờ kết quả nửa đầu năm vượt kỳ vọng. Đồng thời, tăng trưởng các nền kinh tế đang phát triển ở châu Á – Thái Bình Dương được điều chỉnh cho năm 2026 cao hơn 0,1 điểm phần trăm so với bản cập nhật tháng 7, song vẫn thấp hơn rõ rệt so với mức 5,5% của năm 2025. Điều này cho thấy cả khu vực bước vào giai đoạn “tăng trưởng chậm nhưng bền”, chịu sức ép từ xung đột Nga – Ukraine, nguy cơ lan rộng ở Trung Đông và điều kiện tài chính thắt chặt. Trong bức tranh đó, việc Đông Nam Á tăng trưởng ổn định tạo thị trường khu vực đủ lớn để Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu và thu hút chuỗi cung ứng dịch chuyển. Nhưng mặt khác, khi các nước láng giềng như Malaysia, Thái Lan cũng được nâng dự báo cùng với Indonesia duy trì 5,2%, cuộc cạnh tranh thu hút vốn và công nghệ sẽ ngày càng gay gắt. Muốn giữ vững vị thế dẫn đầu, Việt Nam không thể chỉ dựa vào lợi thế chi phí mà phải chuyển sang chất lượng thể chế và năng suất.
El Niño, lạm phát và cái giá để giữ quán quân tăng trưởng
Điểm sáng tăng trưởng kinh tế Việt Nam không miễn nhiễm với bóng mây El Niño và lạm phát gia tăng. Chủ tịch ADB cảnh báo El Niño rất mạnh kéo dài đến hết quý I/2027 sẽ làm giảm sản lượng nông nghiệp, cắt giảm thủy điện, đẩy giá lương thực và năng lượng tăng cao, gây thiệt hại nặng cho nhóm dễ tổn thương. Trong khu vực, hạn hán từ El Niño đã được nhận diện là thách thức lớn cho tăng trưởng từ cuối năm nay sang đầu năm tới, với nguy cơ nắng nóng, hạn hán và xâm nhập mặn làm giảm năng suất lúa, cây trồng và nuôi trồng thủy sản tại Việt Nam. ADB vì vậy nâng dự báo lạm phát của Việt Nam lên 4,3% năm 2026 và 4,0% năm 2027, trong khi lạm phát khu vực được ước khoảng 4,2% năm 2026 và 3,5% năm 2027. Nói thẳng, muốn giữ ngôi đầu tăng trưởng, Việt Nam sẽ phải chấp nhận một mức lạm phát cao hơn giai đoạn trước, đồng thời đối diện rủi ro an ninh năng lượng và lương thực nếu không đầu tư đủ mạnh cho thích ứng khí hậu.
Tăng trưởng cao có bền? Việt Nam cần chọn ưu tiên nào
Từ nay đến sau 2027, câu hỏi không phải Việt Nam có thể tăng trưởng nhanh hơn Đông Nam Á hay không – điều đó các con số đã trả lời rồi – mà là tăng trưởng ấy có đủ bền để không “trả giá” bằng bất bình đẳng, rủi ro khí hậu và lạm phát kéo dài. El Niño rất mạnh được dự báo còn tiếp diễn tới quý I/2027, làm tăng nhu cầu năng lượng, giảm sản lượng nông nghiệp và đẩy giá nhiên liệu, lương thực lên cao. Nếu chỉ dựa vào đầu tư công và dòng vốn nước ngoài, tăng trưởng sẽ dễ tổn thương trước các cú sốc này. Muốn bảo vệ thành quả tăng trưởng kinh tế Việt Nam, chính sách phải xoay trục sang ba ưu tiên: nâng năng suất nông nghiệp thích ứng khí hậu, tăng tỉ trọng năng lượng sạch để giảm phụ thuộc thủy điện – nhiệt điện, và giữ kỷ luật tài khóa – tiền tệ để lạm phát không “ăn mòn” thu nhập thực. Khi đó, tăng trưởng dẫn đầu Đông Nam Á mới có cơ hội kéo dài, thay vì là một cú bứt tốc ngắn hạn trong các bảng dự báo ADB 2026.
