De minimis bị xóa sổ: bước ngoặt trong thuế nhập khẩu Mỹ
Việc Mỹ chấm dứt cơ chế miễn thuế de minimis là thay đổi chính sách thuế nhập khẩu áp dụng cho các kiện hàng giá trị thấp, vốn trước đây được miễn thuế và đơn giản hóa thủ tục hải quan, nay phải chịu đánh thuế đầy đủ, khai báo chi tiết và kiểm soát chặt chẽ như các lô hàng thương mại thông thường, tạo ra cú sốc chi phí cho chuỗi thương mại điện tử xuyên biên giới. Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ (USCIT) ngày 13/8 khẳng định Tổng thống Donald Trump có thẩm quyền chấm dứt cơ chế này. Đây không chỉ là tranh chấp pháp lý khô khan mà là tín hiệu rõ ràng: chính sách thuế Trump sẵn sàng hy sinh sự tiện lợi của thương mại điện tử để siết chặt hàng nhập khẩu. Phán quyết là “chiến thắng lớn” về mặt chính trị, nhưng đi kèm là khoản chi phí xã hội mà người mua sắm trực tuyến toàn cầu sẽ phải gánh.
Vì sao Mỹ quyết liệt với kiện hàng giá trị thấp?
Điểm then chốt của quyết định nằm ở quan điểm xem miễn thuế de minimis như một "lỗ hổng" chính sách. Chính quyền Trump cho rằng cơ chế cũ đã bị lợi dụng để né thuế và đưa hàng giả, hàng không bảo đảm an toàn và ma túy vào Mỹ. Khi số lượng kiện hàng thuộc diện này tăng từ 134 triệu lên 1,36 tỷ trong chưa đầy một thập kỷ, miễn thuế de minimis rõ ràng không còn là ưu đãi nhỏ lẻ mà trở thành kênh phân phối khổng lồ của thương mại điện tử xuyên biên giới. Ở góc nhìn an ninh và bảo hộ, việc xóa bỏ miễn thuế là bước đi hợp logic: nhà nước giành lại quyền kiểm soát biên giới, tăng khả năng thu thuế và sàng lọc rủi ro. Tuy nhiên, chọn đánh mạnh vào kiện hàng giá trị thấp cũng cho thấy ưu tiên chính trị của chính sách thuế Trump: đặt bảo hộ và an ninh lên trên tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử.
Thương mại điện tử, bán lẻ trực tuyến: ai chịu thiệt nhiều nhất?
Không còn miễn thuế de minimis, thương mại điện tử là lĩnh vực chịu ảnh hưởng trực diện. Các nền tảng xuyên biên giới như Shein và Temu từng phụ thuộc đáng kể vào cơ chế này để đưa lượng lớn đơn hàng nhỏ trực tiếp tới người tiêu dùng Mỹ. Khi hàng nhỏ lẻ không còn được miễn thuế, chi phí của một đơn hàng tăng lên do phát sinh thêm thuế, phí và yêu cầu xử lý nhập khẩu; khoản chi này được phân bổ giữa người bán, nền tảng, đơn vị logistics hoặc chuyển vào giá bán cho người tiêu dùng. Các doanh nghiệp nhỏ tại Mỹ lo ngại chi phí nhập khẩu cao hơn sẽ làm họ kém cạnh tranh, trong khi tập đoàn lớn lại có khả năng chống chịu hoặc đẩy một phần gánh nặng cho khách hàng. Nói thẳng: chính sách thuế mới đang ưu ái những người chơi lớn, còn người tiêu dùng và nhà bán lẻ nhỏ phải căng mình hấp thụ cú sốc.
Doanh nghiệp xuất khẩu và bài toán lại chiến lược giá – logistics
Các doanh nghiệp xuất khẩu sang Mỹ không còn xa xỉ được coi kiện hàng giá trị thấp như "vùng miễn chiến" về thuế nhập khẩu Mỹ. Việc chấm dứt miễn thuế de minimis khiến mọi đơn hàng, dù nhỏ, đều phải tính lại toàn bộ cấu trúc chi phí: từ giá bán, phí xử lý hải quan đến mô hình logistics. Những ai đang xây mô hình kinh doanh trên dòng sản phẩm rẻ, đi thẳng từ nhà máy nước ngoài đến người tiêu dùng Mỹ sẽ buộc phải điều chỉnh chiến lược, thậm chí chuyển sang hình thức nhập khẩu tập trung, tồn kho tại Mỹ để tối ưu. Doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam cũng không đứng ngoài cuộc chơi này: nếu trước đây hợp tác với các nền tảng thương mại điện tử để đẩy từng kiện hàng trực tiếp, giờ họ cần cân nhắc các phương án như gom hàng, đa dạng thị trường, hoặc chấp nhận biên lợi nhuận thấp hơn khi thuế tăng.
Xu hướng toàn cầu quản lý kiện hàng nhỏ và hàm ý dài hạn
Mỹ không đơn độc trong việc siết quản lý kiện hàng giá trị thấp. Việt Nam đã bỏ miễn thuế giá trị gia tăng đối với hàng nhập khẩu qua chuyển phát nhanh có giá trị thấp, với lý do thương mại điện tử tăng mạnh khiến ưu đãi cũ không còn phù hợp. Trung Quốc cũng áp dụng ngưỡng và cách tính thuế riêng cho hàng gửi cá nhân và bán lẻ xuyên biên giới, thay vì miễn toàn bộ như cơ chế de minimis trước đây của Mỹ. Xu hướng chung là các nước không muốn để thương mại điện tử "chạy ngoài" hệ thống thuế và kiểm soát. Về dài hạn, điều này có thể khiến biên lợi nhuận của hàng giá rẻ, hàng xuyên biên giới thu hẹp, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp dịch chuyển sang mô hình xây dựng hiện diện tại thị trường sở tại. Người tiêu dùng sẽ phải làm quen với một thực tế: mua hàng quốc tế không còn rẻ và dễ như trước, nhưng đổi lại là mức độ an toàn và minh bạch cao hơn.
