Khám phá sở thích, cùng nhau

Deal thật, đánh giá chân thực và câu chuyện mua sắm từ những người cùng sở thích với bạn — mỗi ngày trên Sammfy.

Khám phá sở thích, cùng nhauDeal thật, đánh giá chân thực và câu chuyện mua sắm từ những người cùng sở thích với bạn — mỗi ngày trên Sammfy.

Làng nghề Sơn Đồng đưa điêu khắc truyền thống vào không gian số

Làng nghề Sơn Đồng đưa điêu khắc truyền thống vào không gian số
Sở thích|Mộc thủ công

Di sản lâu đời cần một lối đi mới

Chuyển đổi số là việc đưa công nghệ vào thiết kế, tạo mẫu và sản xuất để mở rộng năng lực của làng nghề mà không làm mất kỹ thuật, thẩm mỹ và giá trị văn hóa do nghệ nhân gìn giữ. Với Sơn Đồng, đó không phải cuộc đoạn tuyệt với quá khứ mà là cách giúp nghề truyền thống tiếp tục sống trong thị trường hôm nay.

Hơn một thiên niên kỷ hình thành và phát triển, điêu khắc Sơn Đồng đã để dấu ấn trên những công trình gắn với lịch sử Thủ đô như Văn Miếu - Quốc Tử Giám, đền Ngọc Sơn và chùa Một Cột. Làng nổi tiếng với nghề tạc tượng, sơn son thếp vàng, cung cấp đồ thờ và sản phẩm phục vụ tín ngưỡng. Đây vừa là lợi thế văn hóa hiếm có, vừa đặt ra một giới hạn: nếu chỉ dựa vào nhóm khách hàng truyền thống, nghề sẽ dễ tổn thương khi nhu cầu suy giảm.

Sau đại dịch COVID-19, khách hàng thắt chặt chi tiêu, còn các công trình đình, chùa, nhà thờ bị ảnh hưởng; tệp khách đặc thù của làng bộc lộ rõ sự phụ thuộc vào một nhóm nhu cầu. Vì vậy, chuyển đổi không còn là lựa chọn trang trí cho hình ảnh hiện đại. Nó là một phần của bài toán duy trì sinh kế và trao truyền nghề.

Làng nghề Sơn Đồng đưa điêu khắc truyền thống vào không gian số

Máy móc tăng tốc, nghệ nhân giữ tay lái

Ở một số cơ sở, chuyển đổi số làng nghề đã đi từ bản vẽ đến xưởng sản xuất. Nghệ nhân Nguyễn Xuân Thắng đưa công nghệ quét 3D để ghi nhận hiện vật cổ, dùng AI phác thảo hình khối ban đầu với độ chính xác 60–70% rồi hoàn thiện tệp thiết kế 3D. Máy CNC đảm nhận phần gia công thô, còn người thợ vẫn cần xử lý những chi tiết đòi hỏi cảm quan và kỹ thuật thủ công.

Theo Nguyễn Xuân Thắng, một máy CNC chạy 10 tiếng mỗi ngày có năng suất tương đương khoảng ba thợ đục lành nghề và giúp đơn hàng sản xuất hàng loạt tiết kiệm ít nhất 50% thời gian. Quy trình số hóa cũng rút thời gian làm mẫu xuống còn khoảng 20% so với cách truyền thống; mẫu phức tạp từng mất cả tháng có thể hoàn thành trong vài ngày. Đây là lợi ích cụ thể, nhưng không đồng nghĩa máy có thể thay nghệ nhân: công nghệ tạo độ chính xác và nhịp độ, còn con người quyết định thần thái, tỷ lệ và sự phù hợp với tín ngưỡng.

Nếu xem máy móc là người làm thay, Sơn Đồng có nguy cơ tạo ra sản phẩm đồng đều nhưng thiếu dấu ấn. Nếu xem máy là công cụ hỗ trợ, người thợ có thêm thời gian tập trung vào phần việc làm nên giá trị riêng của nghề.

Từ đồ thờ đến món quà dễ mang theo

Mở rộng thị trường đòi hỏi thay đổi cả hình thức sản phẩm. Trước đây, khách quốc tế có thể ngưỡng mộ tượng lớn và đồ thờ nhưng khó mang chúng về; sự thiếu vắng quà tặng nhỏ gọn đã thúc đẩy các nghệ nhân tìm hướng thiết kế mới. Nguyễn Xuân Thắng phát triển hoa sen gỗ kết hợp sơn mài và cách phối màu hiện đại, cùng các dòng quà tặng lấy cảm hứng từ sen, linh vật, rối nước và phỗng.

Đồ trang trí, linh vật và sản phẩm thủ công kích thước nhỏ giúp người trẻ, du khách dễ lựa chọn hơn; vật liệu mới còn có thể tăng độ bền, giảm trọng lượng, thuận tiện bảo quản và vận chuyển. Đây là cách đưa thủ công mỹ nghệ ra khỏi không gian thờ tự mà không buộc nó rời xa nguồn cảm hứng văn hóa. Gần 1.000 hộ, tương đương khoảng 60% số hộ trong làng, đang sản xuất hoặc kinh doanh nghề truyền thống. Với quy mô ấy, một dòng sản phẩm phù hợp hơn có thể tác động đến sinh kế của nhiều gia đình.

Tuy nhiên, mở rộng danh mục không bảo đảm tự động có khách mua. Sản phẩm mới cần giữ chất lượng chế tác, kể được câu chuyện nguồn gốc và phù hợp thị hiếu mà không biến biểu tượng văn hóa thành món trang trí đại trà. Đó là ranh giới Sơn Đồng phải chủ động giữ.

Danh hiệu là cơ hội, không phải bảo chứng

Được Hội đồng Thủ công thế giới ghi danh vào Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới, Sơn Đồng có thêm cơ hội phát triển trong bối cảnh hội nhập. Danh hiệu khẳng định giá trị nghề lâu đời và tạo lực đẩy quảng bá, nhưng bản thân nó không thay thế được năng lực thiết kế, chất lượng ổn định hay cách tiếp cận khách hàng.

Sau khi được công nhận là thành viên mạng lưới vào đầu năm 2026, làng được hỗ trợ quảng bá hình ảnh, trưng bày sản phẩm tại sự kiện quốc tế, tham gia festival và tập huấn phát triển nghề. Festival Bảo tồn và Phát triển làng nghề toàn cầu lần thứ nhất dự kiến diễn ra từ ngày 13 đến 16-11-2026 tại Hoàng thành Thăng Long, với khoảng 200 đại biểu quốc tế từ hơn 50 quốc gia và vùng lãnh thổ; Sơn Đồng lựa chọn sản phẩm tiêu biểu để trưng bày. Đây là dịp gặp khách hàng, đối tác và tiếp cận xu hướng mới, chứ chưa phải bảo đảm rằng thị trường sẽ tự mở rộng.

Triển vọng của làng nghề Sơn Đồng phụ thuộc vào khả năng kết nối những mắt xích này: số hóa để làm việc hiệu quả hơn, nghệ nhân giữ chuẩn mực nghề, sản phẩm phù hợp nhiều nhu cầu và hoạt động quảng bá biến sự chú ý thành đơn hàng. Thách thức lớn nhất không nằm ở việc có máy móc hay danh hiệu, mà ở chỗ tăng trưởng mà không đánh đổi hồn cốt. Nếu làm được điều đó, Sơn Đồng có thể đưa nghề điêu khắc truyền thống đến gần công chúng hơn, đồng thời giữ vững giá trị khiến sản phẩm của làng khác biệt.

Sammfy nhận hoa hồng khi bạn mua sắm qua liên kết của chúng tôi, bạn không phải trả thêm chi phí.

You May Also Like

Comments
Viết gì đó...
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên chia sẻ suy nghĩ!