Chiến lược chống ngập mới của Hà Nội: Từ chữa cháy sang chủ động
Chiến lược chống ngập mới của Hà Nội là kế hoạch triển khai đồng bộ 12 công trình chống ngập khẩn cấp kết nối với hệ thống tiêu thoát nước chung, nhằm xử lý dứt điểm các điểm ngập úng cục bộ, nâng năng lực trữ – thoát nước và hướng tới mục tiêu không còn khu vực bị ngập cục bộ vào các mùa mưa tiếp theo của thành phố. Sáng 14/8, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Trọng Đông đã chủ trì cuộc làm việc với các cơ quan, đơn vị về kết quả triển khai và kế hoạch thực hiện 12 công trình xây dựng khẩn cấp chống ngập. Việc lãnh đạo cao nhất của Thành ủy trực tiếp điều hành cho thấy đây không còn là chuyện hạ tầng đơn thuần, mà là ưu tiên chính trị gắn với an toàn dân sinh. Thông điệp rõ ràng: Hà Nội muốn chuyển từ thế bị động đối phó sang phòng ngừa chủ động, với các công trình chống ngập Hà Nội được coi là “lá chắn” mới cho mùa mưa.
Năm công trình khẩn cấp đã phát huy tác dụng: Bằng chứng của cách làm đúng
Đến 30/6, 10 dự án khẩn cấp giai đoạn 1 đã cơ bản hoàn thành các hạng mục chính. Trong đó, 5 công trình chống ngập Hà Nội đã hoàn thành toàn bộ: hồ đầu mối Mễ Trì (Đồng Bông 2), hồ điều hòa Yên Nghĩa 2, dự án cải tạo và nâng công suất các trạm bơm cùng hệ thống cống dọc Đại lộ Thăng Long, dự án tiêu thoát nước cho các khu đô thị lớn như Resco, Ecohome, Tây Hồ Tây, Đoàn Ngoại giao, Ciputra, và dự án bổ sung trạm bơm, hồ, bể điều tiết cho lưu vực Tô Lịch – Tả Nhuệ. Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn, “5 công trình đã hoàn thành trước đó đã phát huy hiệu quả rõ rệt ngay khi bước vào mùa mưa năm nay”, với cải thiện thấy rõ tại Tây Hồ Tây, Nam Thăng Long và Ciputra. Điều đáng nói là hiệu quả này không chỉ nằm trên giấy: tình trạng ngập úng cục bộ đã giảm đáng kể trong các đợt mưa gần đây, cho thấy hướng ưu tiên vào hồ điều hòa và nâng cấp trạm bơm là lựa chọn đúng.
Đẩy nhanh tiến độ các công trình còn lại: Thách thức nằm ở kỷ luật thực thi
Nếu 5 công trình đã hoàn thành là “bản mẫu” cho cách làm hiệu quả, thì 5 dự án còn lại chính là phép thử về kỷ luật tiến độ. Bốn dự án – hồ điều hòa Phú Đô, cải tạo tuyến kênh Thụy Phương, hồ điều hòa Thụy Phương 2 và hồ điều hòa Yên Nghĩa 1 – đã hoàn thành hạng mục chính và đang hoàn thiện phần phụ trợ. Dự án cải tạo tuyến hạ lưu Kim Ngưu nối sông Tô Lịch với Trạm bơm Yên Sở đang trong giai đoạn thanh thải. Thành phố đã đặt mốc thời gian rõ: tuyến hạ lưu Kim Ngưu và hồ Phú Đô phải xong trong tháng 8, kênh Thụy Phương trong tháng 9, hồ Thụy Phương 2 trước 20/8 và hồ Yên Nghĩa 1 trước 25/8. Đây là cam kết cụ thể hiếm thấy trong các chương trình hạ tầng. Vấn đề không còn là thiếu kế hoạch, mà là giữ được “kỷ luật công trường” để tiến độ trên văn bản trùng khớp với tiến độ ngoài thực địa.
Hồ điều hòa, trạm bơm và bài toán nâng cấp hệ thống tiêu thoát nước đô thị
Điểm đáng chú ý trong chiến lược này là sự kết hợp giữa hai trụ cột: hồ điều hòa và nâng cấp trạm bơm. Một dự án trọng yếu là cải tạo, nâng công suất các trạm bơm hiện có, lắp trạm bơm dã chiến và xây dựng thêm tuyến cống, rãnh thoát nước dọc Đại lộ Thăng Long. Đây chính là bước nâng cấp trạm bơm giúp đẩy nhanh tiêu nước khi mưa lớn, thay vì để nước “kẹt” trên bề mặt đô thị. Đồng thời, thành phố triển khai đợt thứ hai với hai công trình mới: hồ điều hòa Chèm và hồ Liên Mạc 1, cả hai dự kiến hoàn thành trong quý IV. Việc bổ sung các hồ điều hòa được kỳ vọng tăng khả năng trữ nước, giảm áp lực cho hệ thống tiêu thoát nước khi mưa lớn, và tạo thêm dư địa để xử lý các điểm ngập trong những năm tới. Nói cách khác, Hà Nội đang chuyển từ hệ thống thoát nước “ống nhỏ”, phụ thuộc hoàn toàn vào bơm, sang mô hình linh hoạt hơn, có khả năng trữ – xả theo thời gian.
Mục tiêu xóa ngập cục bộ vào mùa mưa 2027: Tham vọng cần đi kèm trách nhiệm giải trình
Kết luận cuộc họp, lãnh đạo Thành ủy yêu cầu tiếp tục rà soát toàn bộ các điểm ngập úng cục bộ và xây dựng phương án xử lý triệt để, với mục tiêu đến mùa mưa 2027 khắc phục toàn bộ tình trạng này. Đây là tuyên bố nhiều kỳ vọng nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro nếu không gắn với trách nhiệm rõ ràng. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và mưa cực đoan ngày càng bất thường, việc đặt mục tiêu “xóa ngập cục bộ” cho thấy Hà Nội muốn đặt tiêu chuẩn cao hơn cho hệ thống công trình chống ngập Hà Nội. Tuy nhiên, để mục tiêu đó không trở thành khẩu hiệu, cần ba yếu tố: cập nhật thường xuyên bản đồ ngập; giám sát độc lập tiến độ từng dự án; và minh bạch kết quả theo từng mùa mưa, để người dân nhìn thấy thay đổi cụ thể ở khu mình sống. Khi đó, chiến lược này mới thật sự trở thành một chương trình phòng chống thiên tai chủ động, thay vì loay hoay với ứng phó sự cố.
