Những khuôn hình nối quá khứ với hiện tại
Triển lãm ảnh di sản “Từ di sản đến ngoại giao văn hóa” là cuộc kể chuyện bằng tư liệu hình ảnh về Văn Miếu - Quốc Tử Giám, từ dấu ấn lịch sử đến đời sống văn hóa, giáo dục và đối ngoại hôm nay. Khai mạc chiều 11/11 tại sân Bái Đường, Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, triển lãm giới thiệu hơn 60 tác phẩm nhân dịp kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026). Giá trị của bộ ảnh không chỉ nằm ở số lượng hay tính tư liệu; cách đặt những hình ảnh xưa bên hoạt động đương đại giúp người xem nhận ra di sản như một phần đang tiếp diễn của đời sống. Những ảnh Văn Miếu được chọn từ kho tư liệu ảnh của Thông tấn xã Việt Nam vì thế vừa lưu giữ ký ức, vừa mở lối để công chúng trong nước và quốc tế tiếp cận câu chuyện về nơi này.
Truyền thống hiếu học hiện lên qua di sản
Điều làm nên sức nặng của các khuôn hình là câu chuyện về một thiết chế gắn với việc coi trọng tri thức, tôn sư trọng đạo và trọng dụng nhân tài. Quốc Tử Giám được thành lập năm 1076, là trường quốc học đầu tiên của Việt Nam; qua nhiều thế hệ, Văn Miếu - Quốc Tử Giám trở thành biểu tượng của khát vọng học tập và cống hiến. Triển lãm đưa những giá trị ấy ra khỏi lời giới thiệu khái quát, đặt chúng trong không gian kiến trúc và những dấu mốc cụ thể của di tích. Đây là lựa chọn thuyết phục: di sản không chỉ đáng nhớ vì tuổi đời, mà còn vì những quan niệm về học vấn và con người vẫn có ý nghĩa trong hiện tại. Nhìn ảnh, người xem có thể đọc được một phần lịch sử giáo dục và lý tưởng bồi dưỡng nhân tài của đất nước.
Khi di sản trở thành nhịp cầu đối ngoại
Triển lãm cho thấy ngoại giao văn hóa có thể bắt đầu từ một nơi chốn giàu ký ức. Trong số ảnh trưng bày có những khoảnh khắc nguyên thủ và chính khách quốc tế thăm Văn Miếu - Quốc Tử Giám, như Tổng thống Hoa Kỳ Bill Clinton năm 2000, Tổng thống Nga Vladimir Putin năm 2001, Nhật hoàng Akihito và Hoàng hậu Michiko năm 2017, cùng Tổng Bí thư Tô Lâm và Phu nhân gặp Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Phu nhân năm 2025. Các hình ảnh ấy không chỉ ghi lại chuyến thăm; chúng cho thấy di sản có thể mở ra cuộc gặp gỡ giữa lịch sử Việt Nam và khách quốc tế trong một không gian cụ thể. Khi bạn bè quốc tế tìm hiểu truyền thống hiếu học và tôn vinh nhân tài, Văn Miếu trở thành nhịp cầu góp phần bồi đắp hiểu biết, thiện cảm và gắn kết giữa các dân tộc.
Một câu chuyện cần được lan tỏa rộng hơn
Tổ chức triển lãm ngay tại di tích giúp người xem gặp câu chuyện trong chính không gian đã tạo nên nó. Nhưng ý nghĩa của hơn 60 tác phẩm không nên dừng lại ở sân Bái Đường: tư liệu ảnh có thể tiếp tục giới thiệu di sản tới công chúng xa hơn, kể cả những người chưa có dịp đến Hà Nội. Đại diện lãnh đạo thành phố cũng nêu hướng đưa tư liệu triển lãm lên môi trường số để lan tỏa rộng và sâu hơn. Đó là bước đi phù hợp với thông điệp của sự kiện: một di sản được gìn giữ qua nhiều thế hệ cũng cần được kể bằng những cách thức phù hợp với hiện tại. Nhìn tổng thể, triển lãm không biến lịch sử thành phông nền ngoại giao; nó cho thấy chính các giá trị văn hóa, giáo dục và ký ức là nội dung giúp Việt Nam kết nối với thế giới.
